Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm

Đó là quan điểm của nhiều bà nội trợ trong cơn bão giá hiện nay. Dù nhiều hàng hóa tăng giá nhưng nếu gắng xoay xở, ngân sách chi tiêu có thể vẫn giữ nguyên mà chất lượng mâm cơm không bị ảnh hưởng.

ẢNH: QUANG THUẦN

Chị Nguyễn Thái Nhung (46 tuổi, ngụ tại xã Đông Thạnh, TP.HCM) kể chồng chị làm nghề giao hàng cho một tiệm ăn online, nhưng tình hình mua bán sau tết không được đông khách nên cửa hàng vẫn đóng cửa, tạm thời không có thu nhập. "Chúng tôi có 2 đứa con vẫn còn ăn học, chi phí bây giờ phải do một mình tôi gồng gánh. Từ ngày giá xăng tăng cao, chi phí trong nhà cũng rục rịch tăng, chúng tôi thống nhất tiết giảm những cái không cần thiết, tận dụng tối đa những chương trình khuyến mãi, giảm giá... Nhà tôi gần chợ đầu mối Hóc Môn nên sẽ tận dụng mua những mặt hàng thực phẩm giảm giá trong ngày. Tạm thời gia đình tôi sẽ áp dụng thói quen chi tiêu mới để vượt qua giai đoạn khó khăn này", chị Thái Nhung chia sẻ.

Chị Bích Hạnh (40 tuổi, nhân viên văn phòng, ngụ tại P.Bình Tiên, TP.HCM) cho biết đã thay đổi thói quen chi tiêu để tiết kiệm hơn bằng cách "săn khuyến mãi". "Mấy ngày nay, giá một số mặt hàng tại chợ đầu mối và chợ truyền thống đã bắt đầu nhích lên do tác động của chi phí vận chuyển. Vì thế, tôi chuyển sang săn những mặt hàng thực phẩm thiết yếu được các siêu thị áp dụng khuyến mãi. Ví dụ như siêu thị Co.opmart đang giảm giá đến 50% nhiều loại sản phẩm quen thuộc như dầu ăn, gạo, gia vị, mì ăn liền, bánh kẹo… Các sản phẩm như nước rửa chén, bột giặt, vật dụng nhà bếp cũng được áp dụng mức giảm tương tự. Do đó tôi tranh thủ mua sắm trong dịp này, cũng tiết kiệm được chi phí mà vẫn đảm bảo không ảnh hưởng sinh hoạt", chị Bích Hạnh nói.

ẢNH: QUANG THUẦN

Chị Hạ Huyền (36 tuổi, nhân viên kế toán, ngụ tại P.Cát Lái, TP.HCM) cũng cho hay gia đình có con nhỏ nên chi phí khá nhiều, trong bối cảnh vật giá leo thang, chị thường xuyên tìm kiếm thông tin về những địa chỉ đang khuyến mãi, giảm giá nhằm tiết giảm chi phí. "Nhiều siêu thị hiện nay đang giảm giá luân phiên đến 15% như cá, tôm, thịt bò, thịt gà cùng nhiều loại trái cây nhập khẩu và nội địa, tôi tranh thủ thời điểm giảm giá để mua sắm, vừa đảm bảo nguồn thực phẩm chất lượng mà không phát sinh thêm chi phí", chị Huyền chia sẻ.

Theo khảo sát của PV Thanh Niên, hầu hết các siêu thị bán lẻ hiện nay đều chưa có động thái tăng giá chính thức. Ông Nguyễn Ngọc Thắng - Phó tổng giám đốc Saigon Co.op, cho biết: "Trong bối cảnh chi phí đầu vào có xu hướng tăng, việc duy trì mức giá ổn định tại hệ thống bán lẻ, đồng thời đẩy mạnh các chương trình khuyến mãi cũng góp phần bình ổn thị trường, hạn chế tác động lan rộng của biến động giá xăng dầu sang các nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu. Đó cũng là yếu tố khiến cho doanh số của Saigon Co.op thường tăng cao hơn bình thường những lúc kinh tế khó khăn".

Với lợi thế quy mô hệ thống hơn 800 điểm bán trên cả nước, nguồn hàng vẫn được cung ứng đầy đủ với giá ổn định tại siêu thị, góp phần đảm bảo nguồn cung và ổn định thị trường không chỉ tại TP.HCM mà còn trên phạm vi cả nước. Song song đó, Saigon Co.op tăng cường dự trữ hàng hóa tại các trung tâm phân phối, ưu tiên nguồn cung nội địa và các vùng nguyên liệu gần nhằm tối ưu chi phí vận chuyển. Nhờ vậy, các mặt hàng thực phẩm tươi sống như rau củ, thịt cá và trái cây vẫn được đưa về siêu thị mỗi ngày, đảm bảo độ tươi ngon và giá hợp lý cho bữa cơm gia đình.

Không chỉ giảm giá để kích cầu, một số đơn vị bán lẻ phải tự tái cơ cấu, cắt giảm chi phí để giữ chân khách hàng. Ngày 13.3, Tổng công ty thương mại Sài Gòn (SATRA) thông tin, SATRA sẽ chỉ phát triển mở rộng theo hướng "chọn lọc", đặt chất lượng và hiệu quả dài hạn lên hàng đầu, ưu tiên mở mới các cửa hàng tại những khu chung cư đông dân, các trường học, bệnh viện, khu công nghiệp, các khu dân cư có mật độ cao và nhu cầu tiêu dùng ổn định. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển mạnh hệ sinh thái bán hàng online… là những ưu tiên hàng đầu để giảm chi phí, tiết kiệm và giữ ổn định giá cả.

Nỗ lực ghìm giá cước vận tải

Để hạn chế tối đa biến động của giá xăng dầu ảnh hưởng tới sinh hoạt hằng ngày của người dân, việc ghìm đà tăng của các loại cước vận tải, khâu trung gian trong chuỗi sản xuất, được đánh giá là quan trọng hàng đầu.

ẢNH: QUANG THUẦN

Tổng hợp báo cáo từ Sở Xây dựng các địa phương, Cục Đường bộ VN cho biết trong 29/34 địa phương, chỉ có 7 tỉnh, thành ghi nhận mức tăng giá cước hơn 30%, bao gồm cả một số tỉnh miền núi như Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai - nơi mức tăng cao chủ yếu do điều kiện cung đường khó khăn và mức tiêu hao nhiên liệu lớn. Đa số các địa phương đều chỉ ghi nhận mức tăng trung bình từ 10 - 30%, trong đó có các thành phố lớn như TP.HCM, Hải Phòng, Cần Thơ, Thanh Hóa…

Đáng chú ý, TP.HCM là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, hoạt động vận chuyển cả hàng hóa và hành khách đều thuộc tốp đầu nhưng vẫn giữ được hoạt động vận tải ổn định với mức tăng giá cước phổ biến ở mức 10 - 20%. Đến hết ngày 11.3, Sở Xây dựng TP.HCM ghi nhận chỉ có 18/97 đơn vị vận tải (chiếm khoảng 18,5%) thông báo điều chỉnh tăng giá vé trên 102 tuyến vận tải hành khách cố định. Một trong những "ông lớn" về đội xe là Công ty CP Xe khách Phương Trang FUTA Bus Lines hiện vẫn chưa điều chỉnh tăng giá vé đối với các tuyến xe khách liên tỉnh cũng như dịch vụ vận chuyển hàng hóa trong giai đoạn này.

Trong khi đó, vận tải hành khách công cộng vẫn hoạt động ổn định, cả xe buýt và metro không những không tăng giá vé mà còn triển khai chương trình miễn phí vé đưa cử tri toàn TP đi bầu cử vào ngày mai (15.3). Đặc biệt, vận tải xanh nổi lên như một điểm sáng kéo toàn thị trường khi ngay giữa tâm bão xăng dầu, Xanh SM đã tiên phong giảm đồng loạt 10% giá cước tất cả dịch vụ di chuyển trên nền tảng ứng dụng Xanh SM, áp dụng từ 11.3 đến hết 31.3. Đồng thời, VinFast thực hiện chiến dịch "Thu xăng - Đổi điện", khuyến khích người dân chuyển sang phương tiện xanh để không còn lo ngại giá xăng. Chỉ tính riêng tại TP.HCM, taxi chạy bằng điện hiện chiếm khoảng 83% thị phần taxi.

Sau Vingroup, Công ty Grab cũng triển khai chương trình thưởng dành cho đối tác tài xế sử dụng xe xăng trong thời gian từ 11 - 17.3 nhằm chia sẻ khó khăn và hỗ trợ tăng thu nhập cho các tài xế. Nhờ vậy, người dân TP.HCM nói riêng và cả nước nói chung vẫn có thể thoải mái gọi xe công nghệ mà không lo tăng giá. Thậm chí nhiều người còn chọn đi xe công nghệ thay vì chạy xe cá nhân để đỡ tốn tiền đổ xăng.

Về vận tải hàng hóa, mặc dù chịu áp lực rất lớn từ giá dầu trong thời gian dài, buộc một số doanh nghiệp (DN) phải điều chỉnh giá cước, song mức tăng được hạn chế đa phần không quá 15%. Hiệp hội Vận tải ô tô VN đang khuyến khích các hội viên ứng dụng công nghệ để giảm tình trạng "xe chạy rỗng", từ đó hạn chế tối đa việc tăng cước dù giá dầu diesel đã tăng hơn 50% so với cuối tháng 2. Ngoài ra, ngành đường sắt cũng đã thông báo giảm 3% giá vé hành khách và 4% giá cước vận chuyển hàng hóa trên toàn mạng lưới, áp dụng ngay từ

0 giờ ngày 13.3. Trước đó, ngày 8.3, giá vé tàu điều chỉnh tăng 10 - 15%, song ngay khi giá dầu diesel hạ nhiệt nhẹ, Công ty Đường sắt VN đã lập tức điều chỉnh giảm để bảo đảm quyền lợi hành khách và tăng sức cạnh tranh cho thị trường.

Một số hãng tàu trên các tuyến vận tải nội địa cũng bắt đầu áp dụng tàu tiết kiệm nhiên liệu và tối ưu hóa đội tàu để giữ mức giá ổn định hơn so với giai đoạn biến động năm ngoái. Nhìn chung, các DN vận tải hành khách và hàng hóa trên cả nước đang tích cực linh hoạt, chủ động nhiều giải pháp để duy trì hoạt động, bảo đảm lưu thông thông suốt và giữ thị trường không biến động quá mạnh vì giá xăng dầu.

Cần tận dụng nguồn lực nội địa

Chuyên gia kinh tế Trần Anh Tùng (Trưởng ngành Quản trị kinh doanh, Khoa Quản trị kinh doanh, Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM) nhìn nhận: Trong cơ cấu chi phí của nhiều ngành sản xuất và thương mại, chi phí vận tải có thể chiếm tới 10 - 20% giá thành sản phẩm. Nếu DN áp dụng các giải pháp tối ưu hóa vận tải, sử dụng phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hoặc chuyển sang vận tải đường thủy và đường sắt, chi phí nhiên liệu có thể giảm đáng kể, từ đó góp phần ổn định giá hàng hóa trên thị trường. Tuy vậy, đây không thể là giải pháp lâu dài bởi nguồn lực của các DN có hạn, rất khó cầm cự. Ngoài ra, trên bình diện chung thì giá cả hàng hóa, dịch vụ vẫn đang có xu hướng tăng trước áp lực rất lớn của giá xăng dầu. Do đó, sự can thiệp kịp thời của nhà nước vẫn là quan trọng nhất. Về dài hạn, cần giảm phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng. 

"Hiện nay, giá xăng dầu trong nước chịu ảnh hưởng trực tiếp từ giá dầu thế giới do VN vẫn phải nhập khẩu phần lớn sản phẩm xăng dầu tinh chế. Vì vậy, việc tăng cường công suất lọc hóa dầu trong nước, phát triển năng lượng tái tạo và đẩy mạnh chuyển đổi sang phương tiện điện là hướng đi quan trọng. Khi tỷ trọng tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch trong giao thông giảm, tác động của biến động dầu mỏ quốc tế lên nền kinh tế sẽ giảm đáng kể", ông Tùng phân tích.

Cũng theo chuyên gia kinh tế này, một hướng giải pháp quan trọng khác liên quan trực tiếp đến ổn định giá nhiên liệu trong dài hạn là thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang phương tiện giao thông điện. Nếu tỷ trọng phương tiện điện tăng lên, mức độ phụ thuộc của nền kinh tế vào xăng dầu sẽ giảm đáng kể, qua đó giảm rủi ro lạm phát chi phí đẩy.

Một lĩnh vực cũng đang "ngấm" tác động từ chiến sự Trung Đông là nguồn cung nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Cục Chăn nuôi - Thú y (Bộ NN-MT) dự báo nếu xung đột kéo dài sang tháng 4, giá thức ăn chăn nuôi có thể tăng 7 - 10%, khi đó giá thực phẩm có thể tăng 5 - 10%, gây áp lực lên thị trường và ảnh hưởng đến an ninh thực phẩm. Từ tháng 4 trở đi, chi phí sản xuất có thể tăng 10 - 15%, lợi nhuận của người chăn nuôi giảm 10 - 20%, thậm chí nhiều hộ chăn nuôi nhỏ lẻ có thể thua lỗ. Trong bối cảnh này, việc thúc đẩy sử dụng nguồn nguyên liệu thay thế từ phụ phẩm nông nghiệp trong nước trở nên cần thiết.

Ông Phạm Kim Đăng, Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi - Thú y, khuyến cáo: DN cần tối ưu hệ thống logistics, lựa chọn phương thức vận chuyển hợp lý để giảm chi phí và thời gian vận chuyển. Bên cạnh đó, các trang trại chăn nuôi được khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo, như hệ thống khí sinh học (biogas) từ chất thải chăn nuôi hoặc điện mặt trời áp mái, nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Về lâu dài, khi giá thức ăn chăn nuôi duy trì ở mức cao, cần triển khai các giải pháp mang tính chiến lược. Trong đó, việc phát triển vùng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi trong nước, đặc biệt với các cây trồng như ngô, đậu tương và cây thức ăn khác, sẽ giúp tăng tính chủ động về nguồn cung. Song song với đó, cần thúc đẩy nghiên cứu khoa học để xây dựng công thức thức ăn chăn nuôi tối ưu, tiết kiệm chi phí nhưng vẫn bảo đảm dinh dưỡng cho vật nuôi. Những giải pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần ổn định thị trường thức ăn chăn nuôi và bảo đảm sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi trong thời gian tới.