Nguồn cung chưa hết căng thẳng
Chiều qua 13.3, Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) gửi công văn đề nghị các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối xăng dầu đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho hệ thống, chủ động dự báo, có kế hoạch ứng phó và đa dạng hóa nguồn cung xăng dầu trong nước và nhập khẩu; thực hiện nghiêm việc dự trữ, cung cấp đầy đủ xăng dầu cho thị trường trong nước trong mọi tình huống. Đặc biệt, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, có kế hoạch nhập khẩu xăng dầu, mua từ nhà máy sản xuất trong nước nhằm đảm bảo nguồn cung xăng dầu tháng 4 tới. "Thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối xăng dầu tuyệt đối không găm hàng chờ tăng giá, không để gián đoạn nguồn cung xăng dầu trong hệ thống từ thương nhân đầu mối, phân phối, cửa hàng bán lẻ xăng dầu. Trong mọi tình huống phải cung cấp đủ xăng dầu cho cửa hàng bán lẻ thuộc hệ thống phân phối để duy trì hoạt động bán hàng thường xuyên", công văn của Bộ Công thương nhấn mạnh và khẳng định sẽ xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nếu có.
Xăng sinh học E10 được đánh giá là một trong những giải pháp nhằm giảm phụ thuộc vào xăng khoáng
Ảnh: Nhật Thịnh
Cũng trong chiều 13.3, trao đổi với Thanh Niên, một số doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu thuộc các thị trường vùng 2 cho biết, doanh nghiệp đầu mối và phân phối vẫn cấp hàng nhỏ giọt, chưa bằng một nửa so với trước. Ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty TNHH xăng dầu Hải Âu Phát, kinh doanh xăng dầu tại tỉnh Lâm Đồng, thông tin nguồn cấp vẫn giới hạn. "Trong tháng 2, công ty tôi mua được 18 xe bồn, trung bình mỗi xe bồn xitec khoảng 18.000 - 20.000 lít xăng dầu. Nay gần nửa tháng 3, đầu mối mới cấp cho các cửa hàng được 4 chuyến. Đó là chưa nói, mỗi doanh nghiệp bán lẻ khó mua được nguyên bồn nên phải chia nhau mua ghép chuyến, 3 - 4 doanh nghiệp mua chung một xe. Thế nên, nhiều cửa hàng vẫn bán giới hạn 50.000 đồng (xe gắn máy) và 200.000 - 300.000 đồng (ô tô) cho mỗi khách hàng vào mua xăng dầu. Không "chẻ nhỏ" nguồn thì không thể cung cấp đủ cho người mua, bởi trước xe bồn xitec gần 20.000 lít bán hết trong 1,5 - 2 ngày. Nay mỗi ngày chỉ có vài trăm lít thì phải giới hạn lượng bán ra để có thể bán được nhiều người", ông Thắng bộc bạch.
Tuy vậy, điều mà ông Thắng và nhiều doanh nghiệp bán lẻ phản ánh là chiết khấu không mấy sáng sủa nên càng bán càng lỗ. "Ngày 11.3, sau khi được điều chỉnh tăng, nhiều nơi báo chiết khấu bán lẻ xăng dầu tăng đồng loạt, trên mức 1.000 - 1.200 đồng/lít, thậm chí có nơi lên 1.800 đồng/lít. Nguồn cung dồi dào, có kho còn cho lấy cả bồn. Thế nhưng, đến tối 11.3, xăng giảm gần 4.000 đồng/lít, dầu giảm hơn 4.200 đồng, dầu hỏa giảm đến 8.000 đồng/lít. Như vậy, hàng vừa chở về lúc chiều, sang hôm sau bán lỗ "tối mặt" luôn. Bán hết hàng, không đủ tiền lấy hàng tiếp là có thật", vị này nói.
Đẩy sớm lộ trình triển khai xăng sinh học E10
Giá xăng dầu biến động liên tục từ đầu tháng 3 đến nay và trong nước đã có 4 kỳ điều chỉnh liên tiếp trong vòng 1 tuần. Quỹ bình ổn được xả với tổng mức cho các mặt hàng xăng, dầu hỏa và dầu mazut là 12.000 đồng/lít và dầu diesel là 15.000 đồng/lít. Cùng với xu hướng giảm của giá thế giới, và từ ngày 9 - 10.3 thuế nhập khẩu xăng dầu được giảm về 0%, giá xăng dầu trong nước đã được điều chỉnh giảm mạnh.
Tuy vậy, trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông leo thang và Iran tuyên bố sẽ tiếp tục đóng eo biển Hormuz, hôm qua giá dầu thô Brent chuẩn toàn cầu đã tăng mạnh trở lại, vượt mốc 100 USD/thùng, dầu thô Mỹ WTI cũng giao dịch ngưỡng 95 - 96 USD/thùng.
Trước nguy cơ biến động nguồn cung do xung đột địa chính trị, xăng sinh học E10 được đánh giá là một trong những giải pháp nhằm giảm phụ thuộc vào xăng khoáng. Mới đây, một trong những giải pháp nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, không để thiếu xăng dầu bất kỳ hoàn cảnh nào, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng nhấn mạnh đẩy nhanh việc sử dụng xăng sinh học E10 theo các nghị quyết của Chính phủ, nhằm tăng tính chủ động về nguồn cung và giảm phụ thuộc vào xăng khoáng.
Theo Hiệp hội Nhiên liệu sinh học VN, sản lượng tiêu thụ xăng trên cả nước hiện vào khoảng 1 triệu m³/tháng. Trong đó, xăng RON92 chiếm khoảng 15% và RON95 chiếm khoảng 85%. Với cơ cấu tiêu thụ này, trung bình mỗi tháng nhu cầu ethanol để pha chế xăng sinh học ước khoảng 92.000 - 100.000 m3. Hiện cả nước có 5 nhà máy ethanol đang vận hành, có khả năng cung ứng ngay khoảng 25.000 m³, tương đương gần 30% nhu cầu. Phần còn lại có thể được bổ sung từ nguồn nhập khẩu, chủ yếu từ Mỹ và Brazil. TS Đào Duy Anh, Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và khuyến công (Bộ Công thương), cho biết từ ngày 1.6 xăng khoáng truyền thống sẽ không còn được phép lưu hành trên thị trường. Với lộ trình này, tất cả xăng phân phối cho phương tiện động cơ xăng tại VN sẽ phải chuyển sang xăng sinh học và thị trường chỉ bán 2 loại xăng chính là E5 RON92 và E10 RON95. Riêng đối với một số phương tiện đời cũ, chưa tương thích với xăng E10 RON95 và xăng E5 RON92 sẽ tiếp tục được duy trì như một giải pháp chuyển tiếp đến năm 2030.
TS Đào Duy Anh nhấn mạnh việc thúc đẩy nhiên liệu sinh học là một bước quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng xanh và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Khi tỷ lệ nhiên liệu sinh học trong xăng tăng lên, mức độ phụ thuộc vào xăng dầu truyền thống sẽ giảm tương ứng. Chẳng hạn, nếu sử dụng rộng rãi xăng E10, có thể giảm khoảng 10% lượng nhiên liệu hóa thạch trong tiêu thụ xăng. Nếu tiến tới E20, mức giảm có thể đạt khoảng 20%. "Việc phát triển nhiên liệu sinh học không chỉ nhằm giảm phát thải khí nhà kính mà còn góp phần tăng tính chủ động về nguồn cung năng lượng. Ước tính nếu dùng xăng sinh học hoàn toàn, trung bình mỗi năm nước ta có thể giảm được 1 triệu m3 xăng khoáng", TS Đào Duy Anh cho biết.
Để giảm áp lực nguồn cung và tạo sự chủ động cho thị trường, Bộ Công thương đã khuyến khích các doanh nghiệp đầu mối đủ điều kiện kỹ thuật triển khai xăng sinh học sớm từ ngày 1.5 luôn, thay vì 1.6 như kế hoạch. Theo Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, VN đã có lộ trình phối trộn và sử dụng nhiên liệu sinh học. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường xăng dầu thế giới có nhiều biến động mới, đặt ra yêu cầu phải thúc đẩy triển khai các giải pháp thay thế sớm hơn dự kiến. Đến nay, đã có 12/26 doanh nghiệp đầu mối xăng dầu đầu tư cơ sở pha chế, phối trộn xăng sinh học. Trong đó có 3 thương nhân đã được Bộ KH-CN cấp phép cơ sở pha chế xăng sinh học E10; 9 doanh nghiệp đầu mối đang hoàn thiện các thủ tục để xin cấp giấy phép. Tại Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng và Quảng Ngãi, Petrolimex và PVOil đã triển khai bán thí điểm xăng E10 từ tháng 8.2025 đến nay.
Thông tư 50 của Bộ Công thương quy định lộ trình tăng tỷ lệ sử dụng nhiên liệu sinh học trong xăng tại VN, với trọng tâm là chuyển sang xăng E10 (chứa 10% ethanol). Cụ thể, từ ngày 1.6, xăng E10 sẽ được triển khai áp dụng trên phạm vi toàn quốc đối với xăng không chì dùng cho động cơ. Thông tư cũng cho phép xăng E5 tiếp tục lưu hành đến hết năm 2030 nhằm bảo đảm giai đoạn chuyển tiếp ổn định của thị trường.
