Thầy thuốc ưu tú, bác sĩ chuyên khoa 2 Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận - Lọc máu, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết nhiều người nghĩ rằng ăn dư đạm hại thận nên tự ý cắt giảm nhóm thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, trứng… để bảo vệ chức năng thận. Tuy nhiên, giảm đạm không đúng cách có thể gây hại cho thận hơn là có lợi.
Như ông M., 64 tuổi, phát hiện mắc bệnh thận mạn cách đây khoảng 7 năm nhưng không điều trị tại bệnh viện chuyên khoa. Trong thời gian dài, ông chỉ khám ở các phòng khám bên ngoài, ai mách thuốc gì cũng tìm mua sử dụng. Khi cơ thể mệt mỏi kéo dài, nước tiểu nhiều bọt như xà phòng, ông đến Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM kiểm tra. Kết quả xét nghiệm ghi nhận ông bị suy thận giai đoạn 3, kèm thiếu máu, tăng lipid máu hỗn hợp, tăng huyết áp và nhiều bệnh nền như xơ vữa động mạch, gout, nang hai thận, tăng sản tuyến tiền liệt.
Ông M. được điều trị theo phác đồ toàn diện tại Khoa Nội thận - Lọc máu, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh với mục tiêu làm chậm tiến triển suy thận, kiểm soát huyết áp, điều trị thiếu máu, rối loạn lipid máu và kiểm soát bệnh gout. Sau thời gian điều trị, chức năng thận của ông dần ổn định và cải thiện rõ rệt.
Ông M. tái khám đều đặn theo lịch tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh
Ảnh: D.Dương
Áp dụng các bài thuốc và chế độ ăn trên mạng và tự ý cắt giảm đạm quá mức
Tuy nhiên, vì muốn cải thiện chức năng thận nhanh hơn, ông vừa dùng thuốc theo đơn bác sĩ, vừa áp dụng các bài thuốc và chế độ ăn trên mạng và tự ý cắt giảm đạm quá mức trong khẩu phần ăn. “Trên mạng nói nhiều về giảm ăn đạm để tốt cho thận, tôi sợ ăn nhiều đạm, nhiều chất bổ thì thận yếu không đào thải được. Tôi còn hỏi thêm người quen đã đi khám với bác sĩ khác, nói phải giảm ăn đạm nên tôi cắt giảm thịt, cá, trứng trong khẩu phần ăn hằng ngày”, ông M. cho biết.
Chưa đầy 3 tháng sau, bác sĩ phát hiện độ lọc cầu thận của ông M. trồi sụt thất thường, trước đó đã điều trị hồi phục về khoảng 50 ml/phút/1,73 m² nhưng nay lại giảm xuống gần 31 ml/phút/1,73 m², tiến sát mức suy thận giai đoạn 4.
Sau khi tầm soát tất cả các nguyên nhân có thể làm chức năng thận xấu đi, bác sĩ Phương Dung tập trung khai thác chế độ ăn uống, lúc này ông M. mới cho biết đã tự ý cắt giảm đạm trong mấy tháng qua. “Chúng tôi giải thích rõ cho người bệnh rằng cần tuân thủ đúng phác đồ điều trị và chế độ ăn đã được cá thể hóa, không tự ý thêm bớt thuốc hay kiêng khem cực đoan. Khi người bệnh thực sự tin tưởng và làm đúng hướng dẫn, chức năng thận đã cải thiện trở lại, kết quả những lần tái khám sau đó chức năng thận hồi phục và tốt dần lên”, bác sĩ Dung cho biết.
Nếu ăn quá ít đạm và không đủ năng lượng, cơ thể sẽ “tự tiêu hủy cơ”, làm tăng sản phẩm chuyển hóa, vô tình tạo thêm gánh nặng cho thận
Ảnh: AI
Không phải tất cả người bệnh thận mạn đều cần ăn ít đạm
Bác sĩ Dung cho biết, không phải tất cả người bệnh thận mạn đều cần ăn ít đạm (protein). Ở người khỏe mạnh, chất đạm giữ vai trò thiết yếu trong duy trì cơ bắp, miễn dịch và tái tạo mô. Việc cắt giảm đạm kéo dài có thể gây suy dinh dưỡng, teo cơ, giảm albumin máu, dẫn đến phù, mệt mỏi và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Với người bệnh thận mạn, nếu ăn quá ít đạm và không đủ năng lượng, cơ thể sẽ “tự tiêu hủy cơ”, làm tăng sản phẩm chuyển hóa, vô tình tạo thêm gánh nặng cho thận, đồng thời gây phù nề do rối loạn cân bằng dịch.
“Nguy hiểm hơn, nhiều người kiêng khem theo truyền miệng, bỏ hẳn thịt cá hoặc áp dụng các phương pháp chưa được kiểm chứng, khiến bệnh tiến triển âm thầm đến giai đoạn nặng. Do đó, khẩu phần ăn cần được cá thể hóa, đúng người - đúng bệnh - đúng thể trạng, ưu tiên nguồn đạm chất lượng cao và cân đối năng lượng, không nên kiêng khem cực đoan”, bác sĩ Dung nhấn mạnh.
Sau hơn 3 năm kiên trì điều trị và theo dõi định kỳ tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh, hiện nay chức năng thận của ông đã hồi phục từ suy thận giai đoạn 4 về mức suy thận giai đoạn 3, độ lọc cầu thận cải thiện lên gần 50 ml/phút/1,73 m².
