Dự thảo quy định nhà giáo nghỉ hưu vẫn được ký hợp đồng lao động toàn thời gian đang thu hút nhiều sự quan tâm
ảnh: hà ánh
Bộ GD-ĐT vừa công bố dự thảo thông tư quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng để lấy ý kiến góp ý. Nếu thông tư được ban hành, lần đầu tiên Nhà nước có quy định nhà giáo nghỉ hưu vẫn được ký hợp đồng lao động toàn thời gian.
Tương thích với hiện trạng sử dụng nhà giáo đã nghỉ hưu ở nhiều quốc gia
PGS-TS Bùi Anh Thủy, Trưởng khoa Luật Trường ĐH Văn Lang, nhận định: "Có thể coi dự thảo là một chính sách ưu việt, phù hợp và mang lại lợi ích ở nhiều khía cạnh".
Theo PGS Thủy, về phương diện khoa học và giáo dục, đảm bảo tính ổn định trong hoạt động giảng dạy và nghiên cứu vốn là những công việc chủ yếu của nhà giáo, đồng thời giúp đảm bảo sự ổn định cho công tác quản lý học thuật của cơ sở giáo dục. Giúp cho nhà giáo có thêm thời gian tiếp tục đầu tư chuyên sâu vào công việc giảng dạy, nghiên cứu, đồng thời gắn kết trách nhiệm lâu dài của giảng viên đối với cơ sở giáo dục đào tạo. Cơ sở giáo dục nói riêng, đất nước nói chung, tận dụng được lực lượng trí thức có trình độ cao, chuyên môn sâu, có kỹ năng và phương pháp giảng dạy, truyền đạt tốt, đem lại giá trị cao nhất cho người học. Giúp đào tạo nhân tài cho mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội và an ninh, quốc phòng của đất nước.
Theo Trưởng khoa Luật Trường ĐH Văn Lang, dự thảo còn có tính phù hợp pháp luật lao động. Cụ thể, pháp luật lao động cho phép cơ sở GD- ĐT ký hợp đồng lao động toàn thời gian với người lao động là nhà giáo đã nghỉ hưu (lao động là người cao tuổi). Người lao động là nhà giáo đã nghỉ hưu khi tiếp tục ký hợp đồng lao động làm việc toàn thời gian cho cơ sở giáo dục được áp dụng đầy đủ các quy định về tiền lương, bảo hiểm, chữa bệnh, nghỉ phép, hưởng phúc lợi và các quyền lợi khác, đảm bảo ổn định cuộc sống của bản thân và gia đình. Hình thức hợp đồng có thể có sự chủ động ý chí của nhà giáo đã nghỉ hưu với cơ sở GD-ĐT khác nhau.
"Dự thảo còn có tính phổ quát trong đời sống quốc tế. Quy định như dự thảo rất tương thích với hiện trạng sử dụng nhà giáo sau khi đã nghỉ hưu ở nhiều quốc gia, như: Mỹ, Pháp, Đức, Áo...", PGS-TS Bùi Anh Thủy nói thêm.
Tuy nhiên, theo PGS-TS Bùi Anh Thủy, nếu chỉ có một hình thức hợp đồng toàn thời gian thì cũng có những hạn chế, do tính kém linh hoạt của loại hợp đồng này. Do đó, sẽ tốt hơn nếu có những hình thức hợp đồng làm việc đa dạng, bán thời gian, hợp đồng khoán sản phẩm, công việc… với nhà giáo đã nghỉ hưu.
Theo dự thảo thông tư quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng, nhà giáo sau khi nghỉ hưu được ký hợp đồng lao động xác định thời hạn theo quy định của bộ luật Lao động, không bị giới hạn về độ tuổi cao nhất. Tiền thù lao và việc thanh toán cho nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu thực hiện theo thỏa thuận giữa cơ sở giáo dục và nhà giáo, tương xứng với năng lực và kinh nghiệm, đồng thời không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng.
Nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu được giảng dạy, hoạt động giáo dục phù hợp chuyên môn đào tạo, được đối xử bình đẳng trong hoạt động và phát triển nghề nghiệp… Đặc biệt, trong thời gian hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu, nhà giáo được xem xét bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư; xét, phong tặng danh hiệu nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú khi đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện. Cơ sở giáo dục nào sử dụng nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu thì được sử dụng đội ngũ này như một nguồn lực để đánh giá năng lực của cơ sở mình.
Trường ĐH có điều kiện linh hoạt hơn trong "giữ chân" thầy cô giỏi
PGS-TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, cho rằng dự thảo có nhiều ưu điểm. Đầu tiên là tận dụng triệt để nguồn lực chất lượng cao, đặc biệt lực lượng GS, PGS giàu kinh nghiệm, uy tín trong giảng dạy, hướng dẫn nghiên cứu, xây dựng chương trình, bồi dưỡng trẻ, đặc biệt hữu ích với ngành khan hiếm nhân lực.
Bên cạnh đó, PGS Dũng cho rằng chính sách tạo sự bình đẳng và minh bạch hơn khi chuyển từ "thỉnh giảng" (giới hạn, không ổn định) sang hợp đồng lao động toàn thời gian theo bộ luật Lao động với quyền lợi rõ ràng. Đồng thời, trường ĐH có điều kiện linh hoạt hơn trong "giữ chân" thầy cô giỏi mà không phải lo biên chế, giúp ổn định đội ngũ, nâng cao chất lượng đào tạo. Xu hướng này còn phù hợp với quốc tế khi nhiều nước cho giảng viên nghỉ hưu tiếp tục làm việc toàn thời gian nếu sức khỏe tốt.
Tuy nhiên, PGS Dũng cho rằng cần bổ sung vào dự thảo quy định ưu tiên ký hợp đồng với nhà giáo có nhu cầu thực tế của ngành/trường và tỷ lệ tối đa nhà giáo nghỉ hưu toàn thời gian không vượt quá 15-20% tổng biên chế giảng dạy. Có cơ chế khuyến khích thầy cô nghỉ hưu chuyển sang hướng dẫn sau ĐH, nghiên cứu, tư vấn thay vì chỉ giảng dạy cơ bản... "Nhìn về tổng thể, đây là chính sách tích cực, cần thiết để giữ chất xám, nhưng phải có khung quản lý chặt chẽ để tránh lạm dụng và đảm bảo sự cân bằng thế hệ", PGS Dũng nhấn mạnh.
