Có ngành xếp hạng cao hơn cả ĐH Columbia, Princeton (Mỹ)...
Tổ chức giáo dục Quacquarelli Symonds (QS) ở Anh hôm 25.3 công bố bảng xếp hạng ĐH thế giới theo nhóm ngành năm 2026. Việt Nam có 13 trường góp mặt, nhiều nhất trước đến nay với 5 cái tên mới: Học viện Nông nghiệp Việt Nam (VNUA), Trường ĐH Ngoại thương (FTU), Công nghệ TP.HCM (HUTECH), Công nghiệp TP.HCM (IUH) cùng Anh quốc Việt Nam (BUV).
Riêng ĐH Đà Nẵng năm ngoái góp mặt ở ngành kỹ thuật dầu khí, song ở kỳ xếp hạng năm nay không còn hiện diện. Còn lại là các đại diện quen thuộc những năm qua gồm ĐH Quốc gia Hà Nội (VNU), Quốc gia TP.HCM (VNU-HCM), Bách khoa Hà Nội (HUST), Cần Thơ (CTU), Duy Tân (DTU), Kinh tế TP.HCM (UEH) và Trường ĐH Tôn Đức Thắng (TDTU), Văn Lang (VLU).
Bảng xếp hạng ĐH thế giới theo nhóm ngành của QS được chia làm 2 loại, gồm các bảng tổng theo nhóm ngành (5 bảng) và những bảng chi tiết từng ngành ở mỗi nhóm ngành (55).
Tổng cộng, 4/5 nhóm ngành có sự góp mặt của đại diện Việt Nam, tăng 1 so với năm ngoái và cũng là lần đầu tiên Việt Nam đạt thành tích này. Đây cũng là lần đầu tiên ĐH Việt xuất hiện trong bảng xếp hạng nhóm ngành nghệ thuật và nhân văn, với VLU hạng 260 và VNU-HCM trong nhóm 501-550. Năm nay cũng ghi nhận có 7 cơ sở giáo dục ĐH Việt Nam góp mặt trong các bảng tổng - lần đầu tiên đạt mức này.
Trong bảng tổng kỹ thuật và công nghệ, DTU từ vị trí 363 vươn lên hạng 346 thế giới, dẫn đầu Việt Nam và dừng đà giảm từng kéo dài suốt 3 năm. Theo sau là VNU-HCM, VNU và HUST, lần lượt ở vị trí 351, 401-450 và 501-550. Tất cả đều tăng và riêng HUST là lần đầu hiện diện. Còn ở bảng tổng khoa học tự nhiên, VNU lần đầu được xếp hạng và nằm ở nhóm 451-500 tương tự TDTU, DTU, còn xếp số 1 Việt Nam là VNU-HCM ở hạng 401-450.
Ở bảng tổng khoa học xã hội và quản lý, số trường Việt tăng nhiều nhất với tổng 5 đại diện. Trong đó, hai gương mặt cũ lần lượt chia nhau vị trí nhất, nhì Việt Nam là VNU-HCM (thứ hạng 341) và VNU (353). Thành tích này tăng đáng kể so với lần xếp hạng trước khi cả hai trường đều ở nhóm 501-550. Trong khi đó, những gương mặt mới là VLU (nhóm 451-500), DTU và UEH (cùng nhóm 501-550).
Riêng nhóm ngành khoa học sự sống và y dược, đến nay vẫn chưa có trường Việt nào được xếp hạng.
Trong khi đó, nếu tính riêng các ngành, 13 trường Việt Nam được xếp hạng trong 23 ngành, giảm 2 so với năm 2025. Những ngành tại Việt Nam năm nay không còn được xếp hạng là kỹ thuật xây dựng và dân dụng (năm ngoái đã có DTU và VNU-HCM góp mặt), xã hội học (VNU) và khoa học chính trị (VNU-HCM); còn ngành mới được xếp hạng năm nay là ngôn ngữ hiện đại của VNU, ở nhóm 251-300.
Về xếp hạng từng ngành, lần đầu ngành kỹ thuật dầu khí của Trường ĐH Bách khoa (VNU-HCM) rời khỏi top 100 sau nhiều năm giữ vững, từ thứ hạng 51-100 xuống nhóm 101-150. Tương tự, ngành nghệ thuật trình diễn của VLU cũng từ nhóm 51-100 rơi xuống vị trí 101-150. Điểm sáng là một ngành của VLU và một ngành DTU tiến vào top 100 tốt nhất thế giới, song tổng số ngành trong top 100 vẫn giảm 1 so với năm ngoái.
Cụ thể, ngành quản trị dịch vụ hiếu khách và giải trí của DTU từ vị trí 51-100 lên hạng 41, xếp cao hơn các cái tên danh tiếng như ĐH Thanh Hoa (Trung Quốc), Chulalongkorn (Thái Lan), Monash (Úc) hay British Columbia (Canada). Trong khi đó ngành nghệ thuật và thiết kế của VLU từ nhóm 101-150 lên hạng 69, cao hơn ĐH Tokyo (Nhật Bản), Columbia (Mỹ), hay Princeton (Mỹ)...
Tổng số lượt được xếp hạng của Việt Nam cũng tăng thêm 16 lên 84 lần (một ngành có thể có nhiều ĐH được xếp hạng).
Phương pháp xếp hạng ra sao?
Theo QS, đây là năm thứ 16 tổ chức này công bố bảng xếp hạng ĐH thế giới theo nhóm ngành, với hơn 1.900 cơ sở giáo dục được xếp hạng từ hơn 100 quốc gia, vùng lãnh thổ. Tổng cộng hơn 21.000 chương trình đào tạo của các trường đã được so sánh với nhau. Từ đây, QS sẽ xếp hạng các trường dựa trên 5 nhóm ngành sau đó tiếp tục xếp hạng dựa trên 55 ngành.
Khuôn viên Trường ĐH Anh quốc Việt Nam, đơn vị 100% vốn nước ngoài duy nhất trong số 13 ĐH vào bảng xếp hạng thế giới theo nhóm ngành
ẢNH: NGỌC LONG
Cũng theo QS, dựa trên tính đặc thù, mỗi ngành sẽ có một cách tiếp cận khác nhau nhằm xác định các tiêu chí, trọng số tương ứng. Tổng cộng, có 5 tiêu chí dùng để xếp hạng là danh tiếng học thuật, danh tiếng với nhà tuyển dụng, lượt trích dẫn nghiên cứu trên mỗi bài báo khoa học, chỉ số H (dùng để đo lường năng suất và tầm ảnh hưởng của một nhà nghiên cứu), chỉ số về mạng lưới nghiên cứu quốc tế (IRN Index) do chính QS công bố.
Từ kết quả xếp hạng năm nay, ông Ben Sowter, Phó chủ tịch cấp cao tại QS, nhận định bối cảnh giáo dục ĐH thế giới ngày càng cạnh tranh và chuyên môn hóa. "Trong khi những cơ sở giáo dục ĐH có truyền thống dẫn đầu ở Mỹ, Anh cùng một số nước châu Âu tiếp tục áp đảo các ngành đào tạo, chúng ta đang chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ từ các hệ thống giáo dục xuyên suốt châu Á, Trung Đông và Nam Mỹ", ông Sowter nhận định.
Năm nay, Mỹ tiếp tục dẫn đầu với 3.644 lượt được xếp hạng, trong đó nước này cũng đứng nhất 37/55 ngành. Xếp thứ hai là Anh, với 1.917 lượt được xếp hạng và đứng đầu 15 ngành. Trong khu vực Đông Nam Á, Singapore là đại diện nổi bật với 42 lượt vào top 10 - cao thứ ba thế giới và cũng là hệ thống giáo dục ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ nhất trên toàn cầu.
QS là một trong 3 tổ chức xếp hạng ĐH uy tín, nhiều năm kinh nghiệm cùng sức ảnh hưởng lớn nhất thế giới, bên cạnh bảng xếp hạng của Times Higher Education có trụ sở ở Anh và Shanghai Ranking Consultancy đặt trụ sở tại Trung Quốc. QS bắt đầu xếp hạng ĐH từ năm 2004, một năm sau khi toàn cầu lần đầu có bảng xếp hạng ĐH toàn cầu do Trường ĐH Giao thông Thượng Hải (sau này là Shanghai Ranking Consultancy) công bố.
