Thạc sĩ - bác sĩ Lê Ngọc Trầm, giảng viên Khoa Y học cổ truyền, Trường đại học Khoa học Sức khỏe - Đại học Quốc gia TP.HCM cho biết, theo góc nhìn khoa học, ăn uống là một hoạt động đa giác quan, không chỉ giới hạn trong bản thân món ăn hay phương pháp chế biến, mà còn bao gồm nhiều yếu tố như không khí khi ăn, cách dọn bàn, sự bày trí món ăn, màu sắc, âm thanh, ánh sáng..., và tâm trạng người ăn.
"Các nghiên cứu đã khẳng định rằng những yếu tố trên có ảnh hưởng rõ rệt đến cảm giác ngon miệng, hành vi ăn uống và cả hiệu quả tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng. Trong đó, nổi bật nhất là sự tác động của trạng thái tâm lý và cảm xúc đến trục não-ruột, một hệ thống liên lạc 2 chiều, trực tiếp giữa não bộ và đường tiêu hóa, qua các con đường thần kinh, nội tiết và miễn dịch", bác sĩ Ngọc Trầm chia sẻ.
Thông qua việc quây quần cùng nhau, vui vẻ chuyện trò tác động tích cực đến tinh thần và sức khỏe toàn thân
ẢNH: AI
Không khí bữa cơm ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân
Bác sĩ Ngọc Trầm cho biết, khi bữa cơm diễn ra trong không gian thoải mái, ánh sáng dễ chịu, âm thanh hài hòa và tâm trạng tích cực, hệ thần kinh phó giao cảm sẽ được kích hoạt đưa cơ thể vào trạng thái "nghỉ ngơi và tiêu hóa", thông qua dây thần kinh X làm tăng tiết nước bọt, dịch vị và enzyme tiêu hóa, tăng nhu động ruột, tăng lưu lượng máu đến đường tiêu hóa, từ đó cải thiện khả năng hấp thu chất dinh dưỡng. Song song đó, tâm trạng tích cực còn có tác dụng giảm hoạt hóa trục HPA giúp ổn định nồng độ cortisol trong máu, góp phần điều hòa cân bằng miễn dịch đường ruột và giảm các phản ứng viêm hệ thống.
Ngược lại, bữa ăn trong trạng thái căng thẳng, vội vã, bầu không khí bừa bộn, ồn ào có thể kích hoạt hệ giao cảm và trục HPA làm tăng cortisol trong máu. Sự thay đổi này có thể ức chế rõ rệt hoạt động tiêu hóa, gây rối loạn nhu động ruột và ảnh hưởng bất lợi đến cân bằng miễn dịch đường ruột. Chính vì vậy, không ít người dù ăn "đúng món, đủ chất" vẫn thường xuyên gặp tình trạng đầy bụng, khó tiêu hoặc các rối loạn tiêu hóa chức năng.
Thạc sĩ - bác sĩ Lê Ngọc Trầm
ẢNH: N.T
Hãy để bữa cơm hằng ngày đều mang tinh thần của bữa cơm ngày tết
Ở góc nhìn y học cổ truyền, mối liên hệ giữa tâm trạng và tiêu hóa đã được nhấn mạnh từ hàng nghìn năm trước. Theo đó, cảm xúc trước, trong và sau bữa ăn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự vận hành của khí và công năng của tạng phủ. Cụ thể, tức giận quá độ làm tổn thương can, can khí mất sơ tiết sẽ ảnh hưởng đến tỳ vị, gây ăn kém, bụng trướng, nôn ói hoặc tiêu chảy. Suy nghĩ nhiều làm hại tỳ, khiến tỳ khí uất kết, rối loạn vận hóa thức ăn.
Trong những ngày tết, điều đáng quý không chỉ nằm ở mâm cơm thịnh soạn, mà còn ở khoảnh khắc các thành viên cùng ngồi lại bên nhau, tạm gác những lo toan và ưu phiền của năm cũ để chia sẻ sự ấm áp của sum vầy với tâm trạng thoải mái, vui tươi. Một bữa cơm chan chứa yêu thương, diễn ra trong không khí nhẹ nhàng và trọn vẹn, giúp nuôi dưỡng cả thể chất lẫn tinh thần. Đó chính là "liều thuốc" không thể thay thế được.
"Hãy thật sự tận hưởng bữa cơm gia đình ngày tết và sẵn sàng đón nhận những giá trị tốt đẹp mà nó mang lại, bởi đôi khi, hạnh phúc và sức khỏe lại khởi nguồn từ những điều giản dị nhất. Và nếu có thể, hãy để mỗi bữa cơm thường nhật đều mang tinh thần của bữa cơm ngày tết - đủ đầy, an yên và chan chứa yêu thương", bác sĩ Ngọc Trầm khuyến cáo.
