Bác sĩ Huỳnh Tấn Vũ, Đơn vị Điều trị ban ngày, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cơ sở 3, cho biết từ góc nhìn y học hiện đại, đây là xu hướng tích cực. Nhiều nghiên cứu cho thấy thói quen sống điều độ, ăn uống lành mạnh và luyện thở đều đặn giúp giảm căng thẳng, cải thiện giấc ngủ và tăng miễn dịch.
Cùng quan điểm, bác sĩ Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết "sống chậm - ăn xanh - tập thở" là một xu hướng rất tích cực và được y học hiện đại chứng minh có cơ sở khoa học vững chắc. Đây là bộ ba phương pháp can thiệp lối sống hiệu quả, đặc biệt phù hợp để đối phó với stress và các bệnh mãn tính đang gia tăng ở giới trẻ. Trong đó, "sống chậm" không phải là trì trệ, mà là tỉnh thức, chủ động làm chậm nhịp độ để tâm trí tập trung vào hiện tại. Ăn xanh ưu tiên thực phẩm từ thực vật đang được khuyến nghị rộng rãi như một chế độ ăn uống lành mạnh.
Tâm ổn thì khí hòa, khí hòa thì bệnh khó sinh
ẢNH: LÊ CẦM
Nếu "ăn xanh" chăm sóc cơ thể sinh học, "sống chậm" là thái độ sống, thì "tập thở" chính là công tắc chuyển đổi - chuyển từ "chiến đấu" sang "nghỉ ngơi". Cuộc sống hiện đại khiến chúng ta luôn ở trạng thái căng thẳng. Tập thở chủ động giúp kích hoạt hệ thần kinh đối giao cảm, gửi tín hiệu an toàn đến não bộ, giúp cơ thể thư giãn.
Sống chậm - giảm tốc để cơ thể phục hồi
Theo bác sĩ Huỳnh Tấn Vũ, nhiều nghiên cứu cho thấy ngủ đúng giờ, giảm đa nhiệm, dành thời gian nghỉ ngơi, thực hành chánh niệm đều giúp giảm hormone stress cortisol, tăng hoạt tính hệ phó giao cảm, ổn định nhịp tim, cải thiện khả năng tập trung và chất lượng giấc ngủ. Khi hệ thần kinh được đưa về trạng thái cân bằng, miễn dịch tăng, viêm mạn tính giảm rõ rệt.
Trong y học cổ truyền Việt Nam, những giá trị này đã được danh y Tuệ Tĩnh khái quát từ thế kỷ 14 trong nguyên tắc "thanh tâm quả dục" - giữ tâm trong, giảm bớt lo nghĩ. Trước hết, hãy chủ động giảm tốc nhịp sống để tâm trí được lắng lại, bởi khi tâm ổn thì khí hòa, khí hòa thì bệnh khó sinh. Tâm an chính là gốc của sự phục hồi. Mỗi ngày, chỉ cần dành 10 - 15 phút dưỡng sinh như thở sâu, thiền ngắn, xoa bóp đầu, cổ, chân hoặc đi bộ nhẹ nhàng. Những thói quen nhỏ này nếu duy trì đều đặn sẽ giúp khí huyết lưu thông, tinh thần thư giãn và nâng cao sức đề kháng.
Ăn xanh - nuôi dưỡng cơ thể tự nhiên
Xu hướng ăn thiên về thực vật được khoa học hiện đại khẳng định đem lại nhiều lợi ích như giảm nguy cơ tim mạch, tiểu đường thể 2, một số ung thư; cải thiện mỡ máu và hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột. Tuy nhiên, bác sĩ lưu ý "ăn xanh" không đồng nghĩa với cực đoan chỉ uống nước ép, cắt hoàn toàn tinh bột hay đạm động vật mà không có kế hoạch bù vi chất.
Thực dưỡng đúng tinh thần Tuệ Tĩnh là ăn điều độ, đúng giờ, vừa phải. Không ăn quá lạnh sẽ hại tỳ vị, không ăn quá béo gây trì trệ, ăn theo mùa xuân, hạ, thu, đông. Đây chính là nền tảng cho một mô hình dinh dưỡng Việt Nam hài hòa, thuận theo tự nhiên, nhắm tới sự cân bằng bền vững của tạng phủ và sức khỏe toàn thân.
Tập thở - nghệ thuật cân bằng thân và tâm
Theo y học hiện đại, việc thở sâu, chậm, đều có tác động trực tiếp đến hệ thần kinh thông qua sự kích hoạt dây thần kinh phế vị. Khi dây thần kinh này được thúc đẩy, nhịp tim giảm nhẹ, biến thiên nhịp tim tăng lên một chỉ số được xem là quan trọng cho sức khỏe tim mạch và sự ổn định cảm xúc. Chỉ 3 - 5 phút luyện thở, 2 - 3 lần mỗi ngày sẽ giúp cải thiện stress rõ rệt.
Y học cổ truyền gọi đó là "dưỡng khí" - nuôi phế khí, làm hơi thở sâu và mạnh. Thở đúng không chỉ là kỹ thuật thư giãn, mà là nền tảng dưỡng sinh phương Đông suốt hàng trăm năm.
Sức khỏe bền vững - hành trình lâu dài
Bác sĩ Huỳnh Tấn Vũ nhấn mạnh các kiểu detox cực đoan như nhịn ăn dài ngày, chỉ uống nước ép hay sử dụng sản phẩm "thải độc cấp tốc" đều tiềm ẩn nguy cơ: tụt đường huyết, rối loạn điện giải, suy kiệt cơ, rối loạn kinh nguyệt và thậm chí rối loạn ăn uống. Gan và thận vốn đã thải độc rất hiệu quả, nên những phương pháp mạnh gây tẩy rửa hoàn toàn không cần thiết. Detox cực đoan thậm chí phản dưỡng sinh gây hư khí, hại tỳ, tổn dương khí, mất cân bằng âm dương.
Nguyên tắc chăm sóc sức khỏe bền vững vẫn xoay quanh 3 giá trị cốt lõi: điều độ, kiên trì và thuận tự nhiên. "Sức khỏe được nuôi dưỡng từ điều độ, tự nhiên, kiên trì, hài hòa mỗi ngày, từ những thói quen nhỏ nhưng vững bền, giúp thân tâm cùng ổn định và phát triển lâu dài", bác sĩ Vũ chia sẻ.
