Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Phú An, Khoa Lâm sàng 3, Bệnh viện Da liễu TP.HCM, đa số bệnh nhân trẻ chỉ đi khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) như như sùi mào gà, giang mai..., khi đã xuất hiện triệu chứng rõ như u sùi, loét sinh dục, tiết dịch niệu đạo hoặc tiểu buốt. Nhiều trường hợp đến muộn vì chủ quan hoặc e ngại, khiến bệnh nặng hơn và để lại ảnh hưởng tâm lý kéo dài. Nguyên nhân có thể là do thiếu giáo dục giới tính đầy đủ và hạn chế nhận thức về nguy cơ mắc bệnh.
Nguyên nhân gây ra các bệnh lây qua đường tình dục là do thiếu giáo dục giới tính đầy đủ, hạn chế nhận thức về nguy cơ mắc bệnh
Ảnh minh họa: AI
Không đi khám vì… sợ bị kỳ thị
Anh Đ.L.L (21 tuổi, ở TP.HCM) chia sẻ, dù chưa từng có bệnh lý cụ thể, nhưng anh đã từng quan hệ không an toàn với bạn tình đồng giới (MSM) ở những năm 18-19 tuổi.
“Tôi rất sợ đến bệnh viện, đằng này là đến để khám về bệnh lây qua đường tình dục thì lại càng ngại hơn. Những điều này đối với tôi là quá nhạy cảm để bày tỏ với người khác. Tôi sợ nếu có người biết thì họ sẽ không thể đồng cảm hay hơn thế là tỏ ra kỳ thị, xa lánh. Sau hơn 1 tháng lo lắng và tìm hiểu rất nhiều nguồn trên mạng và phương pháp xử lý, tôi quyết định ra phòng khám để kiểm tra, vì nỗi sợ mắc HIV của tôi đã ngày một lớn hơn. Thời gian đó tôi không dám ra đường, không dám lại gần người thân hay bạn bè vì sợ lỡ có gì thì ảnh hưởng tới họ”, anh L. kể.
Bác sĩ Nguyên Phi Yến, Khoa Tâm thể, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, cho biết trong văn hóa Á Đông, thanh thiếu niên thường che giấu triệu chứng STIs do sợ kỳ thị xã hội, dẫn đến cảm giác xấu hổ sâu sắc.
“Việc che giấu bệnh lâu dài ở thanh thiếu niên có thể dẫn đến các vấn đề tâm lý nghiêm trọng như lo âu, trầm cảm và giảm lòng tự trọng, vì họ cảm thấy cô lập và xấu hổ kéo dài trong một xã hội tập thể nơi danh dự gia đình là tối thượng, tạo nên vòng lặp tiêu cực ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và mối quan hệ gia đình”, bác sĩ Phi Yến nói.
Nên sử dụng bao cao su đúng cách khi quan hệ tình dục
Ảnh: AI
Nhiều hệ quả lâu dài khi không điều trị sớm
Theo bác sĩ Phú An, trừ một số bệnh có xu hướng kéo dài như viêm gan B, viêm gan C, HIV và HSV, thì phần lớn bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể điều trị khỏi nếu phát hiện sớm và xử trí đúng cách.
Tuy nhiên, vì nhiều bệnh khởi phát âm thầm hoặc không có triệu chứng, người bệnh dễ chủ quan, chậm thăm khám, làm tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng, cụ thể:
Đối với bệnh lậu và nhiễm Chlamydia: Nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể gây viêm mào tinh, tuyến tiền liệt, niệu đạo, túi tinh, ống dẫn tinh và dẫn đến vô sinh ở nam giới. Ở nữ giới, bệnh có thể làm viêm lan rộng vùng sinh dục - hậu môn, vô sinh và tăng nguy cơ sẩy thai, sinh non, thai ngoài tử cung hoặc lây truyền cho con khi sinh thường.
Đối với giang mai: Nếu không được chẩn đoán và điều trị đầy đủ, bệnh có thể tiến triển sang giai đoạn muộn, gây tổn thương nặng ở thần kinh, mắt và tim mạch. Ở phụ nữ mang thai, giang mai còn làm tăng nguy cơ sảy thai, thai chết lưu hoặc sinh con mắc giang mai bẩm sinh với dị tật nặng và nguy cơ tử vong cao.
Bên cạnh đó, HIV đặc biệt nguy hiểm vì giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng. Khi bệnh tiến triển, hệ miễn dịch suy giảm dẫn đến AIDS; người bệnh có thể tử vong do nhiễm trùng cơ hội hoặc ung thư liên quan đến suy giảm miễn dịch.
Bác sĩ Nguyên Phi Yến cho biết, nhiều nghiên cứu cho thấy việc che giấu bệnh còn làm gia tăng căng thẳng, dễ kéo theo các hành vi nguy cơ như lạm dụng chất kích thích hoặc quan hệ tình dục không an toàn. Sự im lặng kéo dài còn có thể khiến bệnh được phát hiện muộn, như ung thư liên quan HPV...
Lời khuyên của bác sĩ giúp người trẻ bảo vệ tốt bản thân khỏi STIs
Các bệnh lây truyền qua đường tình dục hoàn toàn có thể phòng tránh nếu mỗi người có ý thức bảo vệ bản thân và trang bị kiến thức cơ bản về sức khỏe tình dục. Những biện pháp phòng ngừa được bác sĩ khuyến cáo gồm:
Chung thủy, một vợ một chồng: Không quan hệ bừa bãi, hạn chế nhiều bạn tình. Khi có bạn tình mới, cần tìm hiểu và trao đổi thẳng thắn về tiền sử tình dục trước khi quan hệ.
Sử dụng bao cao su đúng cách: Nhằm giảm nguy cơ lây nhiễm. Cần lưu ý, bao cao su không bảo vệ tuyệt đối (ví dụ, sùi mào gà do HPV vẫn có thể lây qua vùng da không được che chắn), nhưng vẫn nên sử dụng để giảm nguy cơ ở mức thấp nhất.
Tránh các hành vi tình dục nguy cơ cao: Dùng sextoy không phù hợp hoặc quan hệ qua đường hậu môn dễ gây xây xước, tổn thương da, niêm mạc, từ đó làm tăng khả năng lây nhiễm.
Xét nghiệm trước khi quan hệ với bạn tình mới: Chỉ quan hệ khi cả hai đã được kiểm tra các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Tiêm vắc xin phòng bệnh: Như HPV, viêm gan B; người có nguy cơ cao nhiễm HIV có thể cân nhắc dùng thuốc dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
Hạn chế rượu bia và chất kích thích: Để tránh các quyết định tình dục thiếu an toàn.
Khám sức khỏe định kỳ: Nhằm tầm soát, phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
Duy trì lối sống lành mạnh: Giúp tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ mắc và lây truyền bệnh.
>>> Đón xem bài tiếp theo - 18 tuổi mắc sùi mào gà: Giáo dục giới tính thế nào cho phù hợp?
