Năm 2026, hộ kinh doanh chính thức chuyển từ thuế khoán sang kê khai thuế. Nhiều hộ kinh doanh ước doanh thu năm 2026 ở mức dưới 3 tỉ đồng và chọn phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân là doanh thu tính thuế x thuế suất.
Tuy nhiên, họ lo lắng, nếu đến cuối năm doanh thu thực tế vượt 3 tỉ đồng, họ có phải chuyển ngay sang phương pháp tính thuế là thu nhập tính thuế (doanh thu - chi phí) x thuế suất hay không. Nếu phải chuyển đổi sẽ rất khó khăn vì 2 phương pháp này sổ sách khác nhau.
Hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 500 triệu đồng đến dưới 3 tỉ đồng được chọn nộp thuế thu nhập cá nhân theo một trong 2 phương pháp
ẢNH: ĐAN THANH
Giải đáp vấn đề trên, bà Lê Thị Chinh, Phó trưởng ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế, Bộ Tài chính), cho biết, trong năm 2026, nếu từ đầu năm, hộ kinh doanh ước tính doanh thu dưới 3 tỉ đồng (chọn phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân là doanh thu tính thuế x thuế suất), nhưng đến cuối năm doanh thu lại vượt 3 tỉ đồng (bắt buộc phải tính thuế theo thu nhập tính thuế x thuế suất) thì trong năm 2026, hộ kinh doanh không phải chuyển sang tính thuế theo thu nhập tính thuế x thuế suất ngay.
"Trong Nghị định 68 nêu rất rõ, căn cứ vào tình hình thực tế doanh thu của hộ kinh doanh đã kinh doanh ổn định năm 2025 để xác định phương pháp tính thuế năm 2026 theo các ngưỡng doanh thu năm như: dưới 500 triệu đồng; từ trên 500 triệu đồng đến dưới 3 tỉ đồng; trên 3 tỉ đồng…
Trong trường hợp năm 2026, ban đầu, hộ kinh doanh ước tính và áp dụng phương pháp tính thuế là doanh thu x thuế suất, đến cuối năm doanh thu lại vượt 3 tỉ đồng thì sẽ bắt đầu chuyển phương pháp tính từ năm tiếp theo", bà Chinh khẳng định.
Làm rõ thêm các nội dung chính của Nghị định 68 và Thông tư 18 vừa ban hành về chính sách và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, bà Chinh đặc biệt lưu ý hộ kinh doanh về các ngưỡng doanh thu.
Theo đó, hộ kinh doanh không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân khi có mức doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống.
Với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng thì thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân được xác định như sau:
Thuế giá trị gia tăng được tính theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Cụ thể, thuế giá trị gia tăng phải nộp sẽ bằng doanh thu x tỷ lệ phần trăm về thuế giá trị gia tăng.
Với thuế thu nhập cá nhân, hộ, cá nhân kinh doanh được xác định theo một trong 2 phương pháp sau:
Doanh thu tính thuế x thuế suất: áp dụng đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng đến dưới 3 tỉ đồng nếu lựa chọn phương pháp này. Như vậy, thuế thu nhập cá nhân phải nộp sẽ bằng doanh thu tính thuế (tức là doanh thu - 500 triệu đồng - ngưỡng không chịu thuế) x thuế suất thuế thu nhập cá nhân.
Thu nhập tính thuế x thuế suất: áp dụng cho tất cả hộ kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng (trừ trường hợp nộp thuế theo phương pháp doanh thu tính thuế x thuế suất). Trong đó, thu nhập tính thuế sẽ bằng doanh thu trừ đi chi phí hợp lý, hợp lệ…
Cẩn trọng để tránh nộp thuế nhiều hơn thu nhập thực
Nhiều hộ kinh doanh thắc mắc, khi tính thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp thu nhập tính thuế x thuế suất, đâu là các khoản chi được trừ.
Các khoản chi được trừ khi xác định thuế thu nhập cá nhân phải phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, có đủ hóa đơn, chứng từ
ẢNH: NGỌC THẮNG
Nghị định 68 nêu rõ, các khoản chi được trừ khi xác định thuế thu nhập cá nhân là các khoản chi phí thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật về hóa đơn, chứng từ, pháp luật về kế toán và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản thanh toán từng lần có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên theo pháp luật về thuế giá trị gia tăng.
Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam Nguyễn Thị Cúc phân tích, ví dụ, trường hợp hộ kinh doanh bán hàng, chi phí sẽ là giá vốn mua vào của mặt hàng mình bán ra; rồi các chi phí như kho, kệ bán hàng, vật tư, thuê người làm công ăn lương để bán hàng; các chi phí về quảng cáo...
"Các chi phí đó phải đảm bảo là có hóa đơn, chứng từ. Ví dụ, hàng mua vào là túi xách thì sẽ phải có hóa đơn đầu vào. Phải có hóa đơn chứng từ, hạch toán chi phí đầy đủ thì phần chênh lệch doanh thu - chi phí mới đúng.
Nếu mua vào mà không có hóa đơn, hoặc thuê người lao động mà không có chứng từ gì sẽ dẫn đến những chi phí đó bị coi là bất hợp lý, phải loại ra. Như vậy, vô hình trung, hộ kinh doanh sẽ phải nộp thuế nhiều hơn so với thu nhập thực tế", bà Cúc lưu ý.
