Chiều 25.2, ngư dân làng chài Nhơn Lý, phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai (trước đây thuộc thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định) trang trọng tổ chức lễ hội cầu ngư vạn đầm Xương Lý theo tín ngưỡng thờ cá voi truyền thống.
Lễ hội cầu ngư vạn đầm Xương Lý được tổ chức bên bờ biển của làng chài Nhơn Lý
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Đây là sinh hoạt văn hóa quan trọng được cộng đồng ngư dân duy trì hằng năm nhằm tưởng nhớ công đức thần Nam Hải, tri ân tiền hiền khai khẩn, hậu hiền khai cơ. Lễ hội gửi gắm khát vọng quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, giúp ngư dân vươn khơi thuận lợi, bội thu, đời sống ngày càng ấm no.
Lễ hội gửi gắm khát vọng mưa thuận gió hòa, giúp ngư dân vươn khơi thuận lợi
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Di tích Lăng ông Nam Hải tại vạn đầm Xương Lý nằm tựa lưng núi Đơn, soi bóng xuống làng chài Nhơn Lý qua hàng trăm năm. Đây là nơi lưu giữ di cốt và thờ phụng cá ông với niềm tôn kính sâu sắc trong tâm thức cư dân vạn đầm.
Lăng ông Nam Hải nằm trên núi Đơn tại làng chài Nhơn Lý
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Theo nghiên cứu của ngành văn hóa tỉnh Gia Lai, lễ hội cầu ngư tại vạn đầm Xương Lý đã xuất hiện hơn 200 năm trước, gắn với sự hình thành Trường Lăng (hay còn gọi là Lăng ông Nam Hải), lăng thờ cá ông đầu tiên của người Việt tại vùng đất Quy Nhơn, được lập vào năm 1815.
Lễ hội cầu ngư vạn đầm Xương Lý đã xuất hiện hơn 200 năm trước
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Đến năm 1839, khi địa phương được lập địa bạ chính thức, các hương chức trong làng đã chọn vị trí linh thiêng ở triền núi Đơn để tái thiết Lăng ông Nam Hải. Toàn bộ hài cốt cá ông từ Trường Lăng được di dời về đây và tổ chức lễ nghinh thần trọng thể. Trong tâm thức ngư dân, cá ông là vị thần Nam Hải luôn che chở trước sóng dữ.
Hài cốt cá ông được thờ phụng tại Lăng ông Nam Hải
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Người dân tin rằng mỗi khi gặp bão tố, cá ông sẽ tựa vào mạn thuyền giúp tàu vượt hiểm nguy hoặc dìu người gặp nạn vào bờ an toàn. Vì vậy, mỗi khi cá ông dạt vào bờ, dân làng đều tổ chức an táng, thờ phụng chu đáo như người thân.
Người dân tin rằng mỗi khi gặp bão tố, cá ông sẽ tựa vào mạn thuyền giúp tàu vượt hiểm nguy
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Ngày nay, lễ hội cầu ngư vạn đầm Xương Lý không chỉ là nét văn hóa đặc trưng của cư dân vùng biển mà còn trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách. Từ sáng sớm, người dân trong trang phục chỉnh tề đã tập trung tại Lăng ông Nam Hải chuẩn bị nghi lễ cổ truyền.
Du khách thích thú khi đến tham dự lễ hội
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Các nghi thức quan trọng như cung nghinh thủy lục rước thần từ biển về lăng, lễ tỉnh sinh, lễ khởi ca… được thực hiện trang nghiêm dưới sự chủ trì của các bậc cao niên.
Những nghệ nhân tham gia nghi lễ nghinh thủy lục đều được hóa trang kỹ lưỡng
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Phần hội diễn ra sôi nổi trên bãi biển với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao đặc sắc như bơi thúng, lắc thúng, kéo co, hội chọi gà dân gian, thu hút sự cổ vũ hào hứng của người dân và du khách. Bên cạnh đó, các tiết mục ca kịch bài chòi, hát bội góp phần làm phong phú đời sống tinh thần trong những ngày đầu năm.
Đoàn tàu tham gia lễ hội cầu ngư vạn đầm Xương Lý
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Trải qua hàng trăm năm, lễ hội cầu ngư không chỉ là nghi lễ tâm linh mà còn là biểu tượng của tình người gắn bó với biển cả. Năm 2024, lễ hội cầu ngư vạn đầm Xương Lý đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị đặc biệt trong kho tàng văn hóa Việt.
