Phát biểu đề dẫn hội thảo, PGS-TS Phan Anh Tú - Trưởng khoa Văn hóa học (Trường ĐH KHXH & NV TP.HCM), nhấn mạnh: "Với cách tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau, đây là dịp để chúng ta cùng nhau nhìn lại, phân tích và đánh giá một cách toàn diện về thân thế, sự nghiệp cũng như hệ tư tưởng của một trong những trí thức tiêu biểu ở VN đầu thế kỷ 20; đồng thời khẳng định giá trị và ý nghĩa đương đại của di sản tư tưởng ấy trong bối cảnh phát triển và hội nhập".
Quang cảnh buổi hội thảo khoa học ngày 23.3 tại Trường ĐH KHXH & NV (ĐHQG TP.HCM)
ẢNH: THÙY TRANG
Tư tưởng Phan Châu Trinh và tính thực tiễn thời đại
Đề cập hệ tư tưởng cứu nước phi truyền thống - một bước tiến trong lịch sử tư tưởng VN những năm đầu thế kỷ 20, PGS-TS Ngô Văn Minh (Hội Khoa học lịch sử TP.Đà Nẵng) cho rằng: "Phan Châu Trinh giữ vai trò nòng cốt cho xu hướng cứu nước theo con đường duy tân tự cường. Cốt lõi trong hệ tư tưởng của ông thể hiện ở 4 nội dung: Đả phá chế độ quân chủ chuyên chế, đề cao nhân quyền; Đặt nhiệm vụ cứu dân lên trước rồi mới đến giành độc lập cho nước; Tự lập tự cường, xây dựng nội lực quốc dân; và hoạt động công khai hô hào quốc dân đồng tâm hiệp lực".
"Quan điểm của cụ Phan rất rõ ràng là nếu không mở mang dân trí, không làm cho dân giàu mạnh, không nâng quyền dân, đánh đổ quyền vua thì không có con đường nào đạt đến mục đích tự trị, độc lập được", PGS-TS Ngô Văn Minh nói.
Thư viện Đà Nẵng trưng bày hơn 1.500 tài liệu, ấn phẩm nhằm cung cấp nguồn tư liệu phục vụ nghiên cứu, học tập và lan tỏa các giá trị lịch sử, văn hóa liên quan đến nhà yêu nước Phan Châu Trinh
ẢNH: MẠNH CƯỜNG
Kết nối kế thừa tư tưởng canh tân "tự lực khai hóa" và "chi bằng học" của nhà canh tân văn hóa Phan Châu Trinh vào con đường "tự lực khai phóng" ở thời buổi AI lên ngôi, TS Giản Tư Trung - Viện Giáo dục IRED, chia sẻ thêm: "Nếu ở đầu thế kỷ 20 "khai dân trí" chỉ là xóa dốt và từ bỏ cách học văn chương thì ở thời đại AI, "khai dân trí" phải đối diện một nan đề mới: tri thức tràn lan nhưng hiểu biết có thể sai lầm nếu không có năng lực đánh giá, kiểm chứng, phản biện. AI có thể kết nối thông tin nhanh và đưa ra câu trả lời trong phút chốc nhưng có thể lệch lạc; văn phong trôi chảy, thuyết phục nhưng thiếu sự thật. Vì vậy, mỗi người phải tự mình là ngọn đèn khai minh cho chính bản thân và tự thắp lên ngọn lửa đầy chí khí mà cha ông truyền lại…".
Nhìn nhận công lao to lớn của Phan Châu Trinh trong việc đã nhận thấy ưu điểm để đưa Quốc ngữ từ ngôn ngữ của các nhà truyền giáo phương Tây, bước đầu có mặt trong hệ thống chữ viết của VN, trở thành tài sản quý giá trong quá trình tiếp biến văn hóa, TS Hoàng Thị Anh Đào - Khoa Lịch sử (Trường ĐH Khoa học, ĐH Huế), khẳng định: "Dù phong trào chữ Quốc ngữ của Phan Châu Trinh mới dừng ở giai đoạn sơ khởi nhưng đóng vai trò là nền tảng để các nhà chí sĩ VN đưa Quốc ngữ vào trong phong trào yêu nước, du nhập công nghệ in, phát triển hoạt động báo chí, đưa tư tưởng tiến bộ vào trong các tổ chức yêu nước, tạo đà cho những thắng lợi cách mạng sau này".
Các ý kiến tại hội thảo không chỉ xem Phan Châu Trinh như một nhân vật lịch sử, mà còn nghiên cứu ông như một hình mẫu tư tưởng của xã hội công dân và nhà nước pháp quyền - một nhà canh tân theo hướng hiện đại hóa văn hóa, từ đó gợi mở những vấn đề mới cho khoa học xã hội và nhân văn tại VN.
Nhà yêu nước Phan Châu Trinh
ẢNH: T.L
Kim chỉ nam cho phát triển tri thức
Cùng ngày, tại xã Tây Hồ - quê hương nhà yêu nước Phan Châu Trinh (hiệu Tây Hồ), cũng diễn ra tọa đàm Tư tưởng "Chi bằng học" của Phan Châu Trinh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc do Sở VH-TT-DL TP.Đà Nẵng phối hợp Hội Khoa học lịch sử cùng UBND xã Tây Hồ tổ chức.
Tọa đàm nhằm nhìn nhận một cách khoa học tư tưởng cải cách của Phan Châu Trinh, làm rõ giá trị và sức sống của tư tưởng "Chi bằng học"; đồng thời phân tích dấu ấn của tư tưởng này trong phong trào Duy Tân ở đất Quảng đầu thế kỷ 20 và ý nghĩa đối với sự phát triển của Đà Nẵng hiện nay, làm sáng rõ giá trị trường tồn của tư tưởng "Chi bằng học" - kim chỉ nam cho phát triển tri thức, đổi mới sáng tạo và hội nhập trong thời đại mới. Từ đó đặt ra yêu cầu phải tạo điều kiện để thế hệ trẻ học tập, nghiên cứu, sáng tạo và khởi nghiệp, qua đó phát huy tối đa tiềm năng con người, góp phần xây dựng Đà Nẵng trở thành thành phố đáng sống, có sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.
PGS-TS Phan Anh Tú - Trưởng khoa Văn hóa học (Trường ĐH KHXH & NV TP.HCM) phát biểu đề dẫn
ẢNH: THÙY TRANG
Tại tọa đàm, các tham luận đã phân tích sâu sắc bối cảnh ra đời, nội hàm và giá trị cốt lõi của tư tưởng "Chi bằng học", khẳng định đây là tư tưởng tiến bộ, đề cao dân trí, dân quyền và dân sinh. Đồng thời, các ý kiến cũng làm rõ vai trò của tư tưởng này trong việc khơi dậy phong trào Duy Tân, góp phần hình thành truyền thống hiếu học, trọng tri thức của người xứ Quảng. Các đại biểu nhấn mạnh, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, việc vận dụng sáng tạo tư tưởng "Chi bằng học" có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhất là trong xây dựng xã hội học tập, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
