Theo VCCI, cần có giải pháp cấp bách để tránh nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng khi thời hạn tạm ngưng hiệu lực Nghị định 46 và Nghị quyết 66 đang đến gần.
Nghị quyết 09/2026 của Chính phủ, hiệu lực tạm ngưng thi hành một số quy định của Nghị định 46 và Nghị quyết 66 đến hết ngày 15.4, có hiệu lực trở lại từ ngày 16.4 tới. Tuy nhiên, theo VCCI, cộng đồng doanh nghiệp rất lo ngại bởi các vướng mắc cốt lõi chưa được giải quyết. Nếu áp dụng ngay ngày 16.4, những hậu quả nghiêm trọng đối với sản xuất, kinh doanh sẽ tái diễn.
Cụ thể, các quy định liên quan lĩnh vực an toàn thực phẩm tại Nghị định 46 và Nghị quyết 66 đã tạo ra những rào cản hành chính lớn, làm tăng chi phí và gây ùn tắc hàng hóa nghiêm trọng tại các cửa khẩu. Việc áp dụng các quy định này trong thời gian ngắn, sau đó lại phải thay thế bằng văn bản mới hướng dẫn thi hành luật An toàn thực phẩm sửa đổi, sẽ tạo ra bất ổn pháp lý, chi phí tuân thủ lớn và xáo trộn môi trường sản xuất, kinh doanh.
Doanh nghiệp đề xuất kéo dài thời gian tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46 và Nghị quyết 66 cho đến khi luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực
ẢNH: CTV
Do đó, đa số ý kiến đều đề xuất kéo dài thời gian tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46 và Nghị quyết 66 cho đến khi luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực, đồng thời tiếp tục áp dụng Nghị định số 15/2018 trong giai đoạn chuyển tiếp.
VCCI đã chỉ ra một loạt vướng mắc về thủ tục công bố và đăng ký sản phẩm, kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu, quy định chuyển tiếp và ghi nhãn hàng hóa, quản lý thực phẩm bổ sung và định nghĩa kỹ thuật, đăng ký nội dung quảng cáo thực phẩm bổ sung; các rào cản trong yêu cầu truy xuất nguồn gốc thực phẩm, năng lực hệ thống kiểm nghiệm cũng như tình trạng thiếu ổn định pháp lý và quy trình xây dựng văn bản.
"Quy trình kiểm tra 3 bước kéo dài từ 10-12 ngày làm việc (chưa tính thời gian kiểm nghiệm) gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp về chi phí lưu kho và rủi ro hư hỏng hàng tươi sống", báo cáo nhấn mạnh.
Trước thực trạng trên, VCCI đề xuất định hướng chính sách dài hạn. Ngoài việc kéo dài thời gian tạm ngưng hiệu lực, cần có pháp này nhằm bảo đảm tính đồng bộ, nhất quán, tránh tình trạng thay đổi quy định quá nhanh trong thời gian ngắn gây bất ổn môi trường kinh doanh. Trong giai đoạn chuyển tiếp, Nghị định 15/2018 cần được tiếp tục áp dụng làm cơ sở pháp lý để duy trì sự vận hành ổn định của chuỗi cung ứng.
Đối với việc xử lý các vướng mắc kỹ thuật cụ thể, VCCI cho rằng cần thiết phải khôi phục ngay cơ chế miễn thủ tục công bố và kiểm tra nhà nước cho các loại nguyên liệu, phụ gia, bao bì chỉ dùng sản xuất nội bộ. Điều này không chỉ giảm tải áp lực hành chính mà còn phù hợp với thực tiễn sản xuất của doanh nghiệp.
Đi kèm với đó là việc mở rộng điều khoản chuyển tiếp, công nhận giá trị tương đương của các chứng nhận quốc tế uy tín như HACCP, ISO 22000 hay FSSC 22000 thay thế cho Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Để đẩy nhanh tốc độ thông quan, cơ chế "thông quan trước - kiểm tra sau" nên được áp dụng cho các doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt, đồng thời cần quy định rõ tổng thời gian kiểm tra, bao gồm cả kiểm nghiệm, để tăng tính dự báo cho hoạt động kinh doanh.
Về quản lý chuyên ngành, báo cáo kiến nghị các cơ quan chức năng sớm ban hành định nghĩa pháp lý rõ ràng về các khái niệm kỹ thuật và hướng dẫn thống nhất thẩm quyền kiểm tra giữa các cấp. Đặc biệt, Chính phủ cần chỉ đạo rà soát và loại bỏ các yêu cầu hồ sơ không khả thi như giấy ủy quyền trực tiếp đối với hàng nhập khẩu qua hệ thống phân phối toàn cầu.
Việc cho phép doanh nghiệp tiếp tục sử dụng bao bì, nhãn mác cũ và cung cấp quy trình sửa đổi thông tin tự công bố linh hoạt sẽ giúp tránh lãng phí nguồn lực khổng lồ cho xã hội. Ngoài ra, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc cần được triển khai theo lộ trình phù hợp với năng lực hạ tầng công nghệ hiện tại của cả Nhà nước và doanh nghiệp.
Ngoài ra, để giải quyết tình trạng quá tải, kiến nghị Chính phủ xem xét công nhận kết quả kiểm nghiệm từ các phòng thí nghiệm nội bộ đạt chuẩn hoặc từ các tổ chức quốc tế uy tín. Trong quy trình xây dựng chính sách tương lai, cần có sự tham vấn thực chất với cộng đồng doanh nghiệp ngay từ khâu soạn thảo, bảo đảm mỗi quy định ban hành đều được đánh giá tác động đầy đủ và có thời gian chuyển tiếp hợp lý để doanh nghiệp kịp thời thích nghi...
