Sợ bản thân tụt lại và không đủ giỏi
Đỗ Thanh Khải (27 tuổi, làm việc tại P.Linh Xuân, TP.HCM) cho biết áp lực tích tụ suốt một năm khiến tinh thần anh luôn cảm thấy nặng nề, mất ngủ, dễ cáu gắt và dần không còn hứng thú với những điều từng yêu thích. "Ban đầu tôi nghĩ chỉ mệt tạm thời, nhưng càng về cuối năm càng không ổn nên phải tìm đến chuyên gia tâm lý", Khải chia sẻ.
Có những người trẻ đi tìm chuyên gia tâm lý để nhờ tư vấn vì gặp áp lực trong công việc, học tập
ẢNH: THANH NAM
Không riêng Khải, nhiều người trẻ thừa nhận bước vào những ngày cuối năm với trạng thái kiệt sức tinh thần. Họ tìm đến chuyên gia không hẳn vì vấn đề nghiêm trọng, mà để được lắng nghe và định hướng lại bản thân.
Huỳnh Hồng Thắm (28 tuổi, làm việc ở P.An Khánh, TP.HCM; trước đây là P.An Khánh, TP.Thủ Đức, TP.HCM) cho biết sau gần 10 tháng làm việc 10 - 12 tiếng mỗi ngày, cơ thể và tinh thần đồng loạt "lên tiếng" với các dấu hiệu mất ngủ, sợ mở máy tính. "Tôi muốn tái thiết tinh thần trước khi sang năm mới. Tôi vừa kết thúc buổi học thứ ba trong một khóa "Quản lý cảm xúc và phục hồi tinh thần cuối năm" tại một trung tâm tham vấn và trị liệu, tư vấn tâm lý", Thắm nói.
Những dấu hiệu cần chăm sóc sức khỏe tinh thần
Chuyên gia tâm lý Lê Mỹ Cẩm Hoài cho rằng nếu tình trạng dưới đây kéo dài trên 2 tuần, người trẻ nên chủ động tìm sự hỗ trợ:
- Luôn mệt mỏi dù không làm việc nặng, ngủ đủ nhưng vẫn không hồi phục năng lượng
- Mất hứng thú với những điều từng yêu thích: gặp bạn bè, xem phim, du lịch, ăn uống
- Khó tập trung, hay quên, làm việc chậm hơn bình thường
- Dễ cáu gắt, nhạy cảm quá mức, phản ứng mạnh với những chuyện nhỏ
- Bị khó ngủ, ngủ không sâu, tỉnh giữa đêm hoặc ngủ quá nhiều
- Cảm giác tội lỗi, tự trách, thường xuyên nghĩ mình "chưa đủ giỏi", "làm chưa tốt"
- Muốn tránh né giao tiếp, ngại nhắn tin, sợ trả lời điện thoại, không muốn gặp ai.
Trong khi đó, Lê Thị Bích Thủy (27 tuổi, ngụ ở P.Tăng Nhơn Phú, TP.HCM; trước đây là P.Tân Phú, TP.Thủ Đức, TP.HCM) tìm đến tư vấn tâm lý vì cảm giác lo lắng kéo dài, luôn sợ bản thân tụt lại và không đủ giỏi, dù không gặp biến cố cụ thể nào.
Chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Thu Hương, Trung tâm tư vấn tâm lý Việt Tâm (P.An Khánh, TP.HCM), cho hay từ giữa tháng 11, số người đăng ký tư vấn có tăng hơn các tháng; chủ yếu là người trẻ từ 22 - 35 tuổi, làm việc trong nhiều lĩnh vực khác nhau, nhưng có điểm chung là gặp nhiều áp lực trong công việc.
Chuyên gia tâm lý Vũ Hoàng Anh, Trung tâm tham vấn và trị liệu, tư vấn tâm lý An Tâm (P.Phú An, TP.HCM; trước đây là P.Hiệp An, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương), nói: "Thời gian qua trung tâm tiếp nhận một bộ phận người trẻ tìm đến để nhờ tư vấn tâm lý. Đa phần họ gặp những vấn đề như kiệt sức vì công việc, học tập kéo dài. Có người bị áp lực so sánh bản thân với bạn bè đồng trang lứa. Cũng có những người rối loạn giấc ngủ, căng thẳng kéo dài, hoặc khó cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân…".
Chuyên gia tâm lý Lại Thị Thanh Hà, Trung tâm tham vấn và trị liệu, tư vấn tâm lý Vạn Hạnh Psy (P.Bình Phú; trước là P.10, Q.6, TP.HCM), cho hay ở một số khóa học "Tái thiết tinh thần cuối năm" mà bà và các cộng sự tổ chức, đa phần nhiều người trẻ đăng ký.
"Theo tôi, việc tìm đến tư vấn tâm lý vào cuối năm không phải là dấu hiệu người trẻ mong manh yếu đuối, mà cho thấy người trẻ đang chủ động chăm sóc sức khỏe tinh thần, tương tự như việc khám sức khỏe định kỳ", bà Hà nói.
Chuyên gia tâm lý Vương Thị Thục Loan, Trung tâm bồi dưỡng kỹ năng sống Việt Skills (P.Chánh Hiệp, TP.HCM; trước là P.Định Hòa, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương), chia sẻ: "Cuối năm là thời điểm tổng kết, so sánh và áp lực kỳ vọng đối với người trẻ. Theo đó, họ dễ rơi vào trạng thái tự trách, cảm thấy mình chưa đủ giỏi, chưa đủ nhanh. Việc họ chủ động tìm đến lớp học tâm lý cho thấy nhu cầu chăm sóc tinh thần đã trở nên chính đáng. Và các lớp học tâm lý không giúp người trẻ quên đi khó khăn, mà giúp họ có thể đối diện với khó khăn một cách tích cực hơn".
Người trẻ được tư vấn những gì ?
Chị Cù Thị Thương Thư (37 tuổi, làm việc cho một công ty ở P.Đức Nhuận, TP.HCM; trước đây là P.9, Q.Phú Nhuận, TP.HCM) cho biết đã đi tìm chuyên gia tâm lý vào đầu tháng 1.
Trong buổi tư vấn, chị Thư kể: "Chuyên gia đã giúp tôi nhận diện trạng thái cảm xúc và mức độ căng thẳng; bên cạnh đó là phân tích nguyên nhân sâu xa của sự mệt mỏi; từ đó hướng dẫn cách điều chỉnh suy nghĩ tiêu cực, kỳ vọng quá cao với bản thân. Tôi cũng được học cách thiết lập ranh giới trong công việc và các mối quan hệ, xây dựng kế hoạch chăm sóc tinh thần phù hợp".
Hoàng Thị Lan (26 tuổi, ngụ ở P.Long Bình, TP.HCM; trước đây là P.Long Thạnh Mỹ, TP.Thủ Đức, TP.HCM) chia sẻ: "Bản thân tôi đã cảm thấy nhẹ nhàng hơn khi được chuyên gia khuyến khích chia sẻ câu chuyện cá nhân, thực hành các bài tập thở, viết nhật ký cảm xúc, hoặc đơn giản là… học cách im lặng và lắng nghe chính mình".
Còn Đặng Ánh Quỳnh (26 tuổi, ngụ ở P.Phú Nhuận, TP.HCM; trước đây là P.11, Q.Phú Nhuận, TP.HCM) cho hay: "Tôi quyết định đi tìm chuyên gia tâm lý sau khi trải qua biến cố chia tay người yêu và gặp áp lực trong công việc. Tôi nhận ra mình đã quen chịu đựng mà không hề biết cách giải tỏa. Nhờ những lời khuyên, tôi có cảm giác không đơn độc nữa".
Sau 3 buổi tư vấn, Quỳnh cho biết không còn mất ngủ triền miên như trước. "Vấn đề chưa biến mất hoàn toàn, nhưng tôi biết cách dừng lại, không để suy nghĩ cuốn mình đi quá xa", Quỳnh nói.
Chuyên gia tâm lý Lê Mỹ Cẩm Hoài, Trung tâm tham vấn và trị liệu, tư vấn tâm lý Khải An (P.Bình Trưng, TP.HCM; trước đây thuộc P.An Phú, TP.Thủ Đức, TP.HCM), khuyến nghị: "Người trẻ chỉ nên đi tư vấn tâm lý khi đã xác định nhu cầu thật sự. Phải tìm hiểu người hướng dẫn, ưu tiên các chuyên gia có nền tảng tâm lý học, chứng chỉ hành nghề rõ ràng. Phải hiểu việc được tư vấn tâm lý chỉ là bước khởi đầu, không thay thế hoàn toàn việc trị liệu dài hạn nếu cần. Khi gặp vấn đề tâm lý, phải kết hợp nghỉ ngơi thực tế. Phải ngủ đủ, giảm mạng xã hội, điều chỉnh nhịp làm việc mới là yếu tố then chốt…".
