Nhu cầu tuyển dụng lao động tăng nhưng lệch pha kỹ năng
Theo ông Trần Anh Tuấn, chuyên gia dự báo nguồn nhân lực, Phó chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM, thị trường lao động sau Tết Bính Ngọ 2026 đang phục hồi khá rõ nét. Tuy vậy, điểm nghẽn lớn nhất không nằm ở số lượng lao động mà ở chất lượng và mức độ đáp ứng yêu cầu công việc.
Dự báo trong năm 2026, TP.HCM cần hơn 313.000 lao động. Riêng giai đoạn đầu năm, nhu cầu khoảng 55.000 vị trí, tập trung vào các lĩnh vực: sản xuất, cơ khí, vận hành máy, logistics, công nghệ thông tin, thương mại, F&B, du lịch và dịch vụ khách hàng.
Một số thống kê cho thấy bức tranh cung – cầu đang có độ vênh đáng kể: Nhu cầu tuyển dụng cao hơn nhu cầu tìm việc khoảng 1,6 lần; Khoảng 39,8% nhu cầu là lao động phổ thông; Chỉ khoảng 8,2% lao động có đào tạo nghề ngắn hạn; Tỷ lệ lao động trên 45 tuổi chiếm khoảng 20,4% lực lượng lao động.
Những con số này phản ánh rõ thực tế doanh nghiệp không thiếu người nộp hồ sơ, mà thiếu lao động "đúng chất lượng". Nhiều doanh nghiệp cần lao động có kỷ luật, biết thao tác máy, hiểu quy trình sản xuất cơ bản nhưng nguồn cung chưa đáp ứng.
Ông Tuấn nhận định, tình trạng lệch pha kỹ năng tiếp tục là vấn đề lớn của thị trường. Một bộ phận người lao động, đặc biệt lao động lớn tuổi, gặp khó khăn trong việc thích nghi với yêu cầu công nghệ mới và môi trường làm việc hiện đại.
Bên cạnh đó, sau tết thường xuất hiện làn sóng dịch chuyển lao động: người về quê chưa quay lại, đổi việc hoặc chuyển ngành. Điều này khiến doanh nghiệp rơi vào tình trạng thiếu hụt nhân lực cục bộ trong quý 1.
Ngoài yếu tố kỹ năng, chi phí sinh hoạt và mức lương tăng cũng khiến người lao động có xu hướng "kén việc" hơn trước. Cạnh tranh thu hút lao động giữa TP.HCM và các tỉnh lân cận ngày càng gay gắt, đặc biệt tại các khu công nghiệp.
Sau Tết Nguyên đán, TP.HCM cần khoảng 55.000 lao động
ẢNH: MỸ QUYÊN
Top những ngành tăng tuyển dụng
Dự báo năm 2026, nhu cầu nhân lực kỹ thuật và tay nghề trung cấp sẽ tiếp tục thiếu hụt. Các ngành được dự báo tăng tuyển mạnh gồm: Sản xuất – cơ khí – điện – tự động hóa; Logistics – kho vận; CNTT – thương mại điện tử; Du lịch – dịch vụ – bán lẻ.
Đáng chú ý, lãnh đạo Sở Nội vụ TP.HCM cho biết theo định hướng của Chính phủ, xu hướng việc làm thời gian tới sẽ tập trung vào các lĩnh vực AI, dữ liệu, tự động hóa, năng lượng tái tạo, logistics và quản trị tài chính.
Theo bà Lượng Thị Tới, Phó giám đốc Sở Nội Vụ TP.HCM, năm 2026 là cột mốc quan trọng khi thị trường lao động của "siêu đô thị" TP.HCM sau sáp nhập bước vào giai đoạn phát triển mới. Việc làm được dự báo tăng mạnh về số lượng nhưng thách thức về chất lượng nhân lực sẽ ngày càng rõ nét. Vì vậy, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo buộc phải điều chỉnh chiến lược nhân sự.
Trước bối cảnh cạnh tranh lao động ngày càng gay gắt, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận nhân lực. Thay vì chỉ tăng lương cơ bản, doanh nghiệp nên chú trọng phúc lợi thực tế như nhà trọ, xe đưa rước, thưởng hiệu quả để giữ chân người lao động.
Bên cạnh đó, xu hướng tuyển dụng linh hoạt đang được khuyến khích, gồm: Tuyển bán thời gian, thời vụ; Khuyến khích nhân viên giới thiệu nội bộ; Rút ngắn quy trình tuyển dụng; Nhận việc sớm sau phỏng vấn.
Một giải pháp quan trọng khác là phối hợp với các trường nghề để đào tạo theo đơn đặt hàng. Đồng thời, doanh nghiệp cần đẩy mạnh đào tạo lại lao động phổ thông thành lao động kỹ thuật, xây dựng môi trường làm việc ổn định nhằm giảm tỷ lệ nhảy việc.
Trong dài hạn, việc ứng dụng tự động hóa và số hóa được xem là hướng đi tất yếu để giảm phụ thuộc vào lao động giản đơn và nâng năng suất.
Về phía người lao động, đặc biệt là thanh niên, sinh viên tốt nghiệp các hệ đào tạo nghề, cơ hội việc làm vẫn rất rộng mở nếu chuẩn bị tốt. Các chuyên gia khuyến nghị người lao động cần: Nâng kỹ năng nghề cốt lõi (tay nghề, thao tác máy, quy trình); Bổ sung kỹ năng mềm như kỷ luật, làm việc nhóm, giao tiếp; Sẵn sàng học kỹ năng số, công nghệ, an toàn lao động; Chủ động ứng tuyển sớm trong giai đoạn cao điểm tháng 1 đến tháng 3.
Việc lựa chọn đúng ngành đang "khát" nhân lực như sản xuất, logistics, CNTT, thương mại điện tử hay dịch vụ – du lịch sẽ giúp người lao động gia tăng cơ hội có việc làm ổn định và thu nhập bền vững.
