Ngoài lý do thu nhập của giáo viên (GV) thì chương trình học và cách thức thi cử tiếp tục được nhắc đến.
"Lách luật" khiến phụ huynh phải đóng góp nhiều hơn
Thông tư 29 có hiệu lực từ 14.2.2025 yêu cầu dạy thêm trong nhà trường không được thu tiền và chỉ dành cho các đối tượng học sinh (HS) đăng ký học thêm theo từng môn học. Chỉ 3 trường hợp được dạy thêm trong nhà trường gồm HS có kết quả học tập môn học cuối học kỳ liền kề ở mức chưa đạt; HS được nhà trường lựa chọn để bồi dưỡng HS giỏi; HS lớp cuối cấp tự nguyện đăng ký ôn thi tuyển sinh, tốt nghiệp theo kế hoạch giáo dục của nhà trường. Đây được kỳ vọng là những quy định mạnh mẽ nhằm chặn tình trạng vốn bức bối lâu nay là nhà trường, GV ép HS học thêm bằng nhiều cách khác nhau.
Học sinh sau giờ học thêm tại một trung tâm văn hóa ngoài giờ
ẢNH: NHẬT THỊNH
Thực tế, một năm qua, vấn đề dạy thêm, học thêm (DTHT) nhiều lần nóng ở nghị trường Quốc hội và trong cuộc sống. Trước mỗi kỳ họp, trong những kiến nghị của cử tri luôn có vấn đề băn khoăn về DTHT vì không ít nhà trường, GV vẫn tìm mọi cách để "lách luật", tổ chức dạy thêm có thu tiền đối với HS; vì chính sách chưa đồng bộ khi một mặt siết dạy thêm nhưng mặt khác thì chương trình học, thi cử vẫn nặng nề. Việc tuyển sinh của các trường chuyên, trường năng khiếu, trường "đặc thù" vẫn ra đề theo hướng HS không học thêm thì rất khó có thể làm được bài.
Ngày 2.3 vừa qua, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho rằng cử tri còn băn khoăn khi chi phí học thêm tăng cao sau Thông tư 29 của Bộ GD-ĐT do việc chuyển dịch dạy thêm ra các trung tâm bên ngoài trường học.
Thực tế, trên một số diễn đàn mạng xã hội dành cho phụ huynh, nhiều ý kiến cũng từng phản ánh về điều này vì cho rằng trước đây cho phép dạy thêm có thu tiền trong nhà trường thì học phí chỉ được phép thu theo mức trần quy định, thường chỉ vài chục nghìn đồng mỗi giờ học. Hơn nữa, việc sử dụng cơ sở vật chất của trường cũng giúp tiết kiệm được các chi phí phụ huynh phải đóng góp.
Chia sẻ với PV Thanh Niên, một phụ huynh có con học tại trường THCS ở P.Thanh Xuân, cho rằng chi phí tăng lên gấp đôi khi học thêm ngoài nhà trường, GV lý giải việc tăng học phí là do người dạy phải hợp tác với trung tâm, chia sẻ tiền thuê phòng, điện nước, tốn nhiều chi phí trung gian hơn...
Tuy nhiên, phụ huynh này cho rằng so sánh cũng rất khó vì ra ngoài thì cha mẹ được chọn GV cho con, nơi nào GV giỏi hoặc phù hợp nhất, còn trước đó nếu dạy thêm trong nhà trường thì HS không có lựa chọn. Nhiều khi học GV ở giờ chính khóa đã "quá tải" rồi nhưng sau giờ học hoặc cuối tuần lại phải học thêm chính GV đó khiến HS càng mệt mỏi hơn.
Cũng có phụ huynh cho biết, dù quy định cốt lõi của Thông tư 29 là cấm thu tiền trong các hoạt động dạy thêm để ngăn ngừa việc cố tình dạy thêm vì lợi ích về mặt tiền bạc nhưng thực tế vẫn không ít cách lách luật.
Một phụ huynh có con năm trước học lớp 12 tại trường THPT ở Hà Nội cho biết những buổi ôn thi tốt nghiệp THPT tại trường dù quy định là miễn phí nhưng vẫn không ít cách để thu tiền của HS. Một trong những cách phổ biến là ban đại diện phụ huynh tự đứng ra thu góp tự nguyện để "bồi dưỡng" cho GV. Mức thu góp "tự nguyện" này thực tế cao hơn nhiều so với mức học phí học thêm được phép thu tại trường trước khi có Thông tư 29.
Vấn đề dạy thêm học thêm nhiều lần nóng ở nghị trường Quốc hội và trong cuộc sống
ẢNH: NHẬT THỊNH
Hoặc, quy định mới không cấm GV dạy thêm chính HS của mình mà chỉ cấm việc dạy thêm có thu tiền. Điều này nhằm đáp ứng nhu cầu có thật của HS nhưng cũng ngăn chặn hành vi ép buộc của GV khi việc dạy thêm không còn lợi ích về kinh tế. Dù vậy, từ khi Thông tư 29 có hiệu lực đến nay, dư luận và báo chí đã không ít lần phản ánh GV vẫn "kéo" HS của mình ra các lớp dạy thêm bên ngoài nhà trường bằng cách đổi chéo GV giữa các lớp và vẫn thu phí cao. Chỉ có điều, HS và phụ huynh được dặn là khi có đoàn kiểm tra hỏi thì phải nói đây là việc học tự nguyện và không thu phí.
Địa phương nêu khó khăn khi dạy thêm không thu phí
Từ khi Thông tư 29 có hiệu lực, đã có cử tri đã kiến nghị với Bộ GD-ĐT cần xem lại quy định về DTHT. Ví dụ, năm 2025 văn bản kiến nghị của cử tri tỉnh Ninh Bình nêu mong muốn các cấp cần xem xét cho phép các nhà trường được tổ chức dạy thêm tại trường dưới sự quản lý chặt chẽ của ngành giáo dục và thực hiện nộp thuế nhà nước theo quy định, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại, học tập của HS.
"Việc quản lý DTHT tại các nhà trường sẽ tốt hơn, thuận lợi hơn, cơ sở vật chất của trường cũng đảm bảo hơn cho việc học tập của HS; chi phí DTHT tại các nhà trường sẽ thấp hơn so với các trung tâm hiện nay. Như vậy giúp giảm áp lực tài chính cho các phụ huynh HS, tâm lý phụ huynh cũng yên tâm hơn khi con cái mình học tập tại trường", cử tri tỉnh Ninh Bình lý giải.
Mới đây, khi góp ý dự thảo sửa đổi, bổ sung Thông tư 29, một số sở GD-ĐT cũng nêu khó khăn khi không thu phí cho việc dạy thêm trong nhà trường nhưng vẫn phải trả kinh phí cho GV.
Sở GD-ĐT TP.HCM đề nghị Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư 29 cần làm rõ về kinh phí tổ chức DTHT trong nhà trường. Lý do nội dung chi và mức chi cho việc tổ chức DTHT trong nhà trường chưa được cơ quan có thẩm quyền ban hành. Do đó, để việc xây dựng, quản lý, sử dụng dự toán kinh phí tổ chức DTHT trong nhà trường đảm bảo đúng quy định của luật ngân sách nhà nước và các văn bản pháp luật khác có liên quan. Sở này đề nghị Bộ GD-ĐT hướng dẫn nội dung chi và mức chi phục vụ việc tổ chức DTHT trong nhà trường.
Sở GD-ĐT Hải Phòng cũng nêu Thông tư 29 quy định kinh phí tổ chức DTHT trong nhà trường sử dụng nguồn ngân sách nhà nước và các nguồn kinh phí hợp pháp khác theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, hiện nay, các đơn vị đang gặp khó khăn trong việc xây dựng định mức chi khi lập dự toán. Lý do, cơ quan tài chính trả lời là chưa có căn cứ pháp lý để duyệt định mức chi.
Hướng tới trường học không có dạy thêm
Báo cáo gửi Quốc hội về một số vấn đề chất vấn tại kỳ họp 9 Quốc hội khóa XV, trong đó có nêu quan điểm của Bộ GD-ĐT về vấn đề DTHT, đó là: "Hướng tới các trường không có dạy thêm, tăng cường nâng cao chất lượng giờ học chính khóa, dành thời gian, không gian cho HS được trải nghiệm, thực hành, rèn luyện thông qua các hoạt động giáo dục theo nhu cầu cá nhân".
Trước đó, Thứ trưởng thường trực Bộ GD-ĐT Phạm Ngọc Thưởng nêu những giải pháp để chấn chỉnh việc DTHT, trong đó có giải pháp chuyên môn: nâng cao năng lực, phương pháp giảng dạy của GV, trách nhiệm của nhà giáo, phát huy năng lực tự học của HS. Đổi mới kiểm tra đánh giá: kiểm tra, đánh giá thường xuyên, đánh giá cuối kỳ, thi tuyển sinh phải phù hợp với nội dung, yêu cầu cần đạt của chương trình Giáo dục phổ thông 2018; không đánh đố, không ra đề ngoài nội dung chương trình để đảm bảo HS học theo đúng chương trình, không cần học thêm vẫn sẽ vượt qua các kỳ kiểm tra, tuyển sinh. Tăng cường liên thông giữa giáo dục phổ thông và giáo dục ĐH; cụ thể: như trong các bài kiểm tra năng lực đầu vào ĐH sử dụng kiến thức phổ thông, không đánh đố...
Cam kết đấu tranh với hiện tượng chưa lành mạnh trong dạy thêm, học thêm
Chiều 2.3, tại Hội nghị tiếp xúc cử tri với người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, quyền Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cũng cam kết sẽ đấu tranh với những hiện tượng chưa lành mạnh trong việc DTHT, hướng tới việc vừa đảm bảo quyền học tập, nâng cao dân trí, phát huy năng lực cá nhân, vừa đảm bảo DTHT phải công bằng và "hạn chế đến mức thấp nhất những tiêu cực".
Đây không phải lần đầu tiên lãnh đạo Bộ GD-ĐT thể hiện quyết tâm mạnh mẽ nhằm bảo lưu quan điểm phải kiên trì thực hiện ngày càng tốt hơn quy định DTHT, không vì những khó khăn ban đầu mà "đánh trống bỏ dùi".
Nguyên Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn từng phát biểu tại hội nghị giao ban giám đốc sở GD-ĐT cuối năm 2025: "Điều chỉnh chuyện DTHT là điều chỉnh lề lối, tư duy về giáo dục phổ thông. Nếu việc đó không làm được thì việc đổi mới giáo dục vẫn còn có giới hạn. Và việc này không được đánh trống bỏ dùi, phải làm thường xuyên".
Chia sẻ với báo chí trước thềm năm học này, ông Nguyễn Kim Sơn cũng khẳng định: "Bộ GD-ĐT tiếp tục kiên trì quan điểm "học thêm có thể đem lại sự củng cố kiến thức, nhưng ít đem lại giá trị cho sự phát triển con người". Những hệ lụy sâu xa của tình trạng DTHT tràn lan đòi hỏi phải tiếp tục quyết liệt chấn chỉnh.
