Không chỉ dành cho lao động phổ thông, nhiều cử nhân, người đã đi làm cũng tìm đến mô hình "học nhanh - làm sớm" để bắt đầu lại, chuyển nghề hoặc nâng cấp tay nghề.
HỌC ĐỂ BẮT ĐẦU LẠI
Cất tấm bằng cử nhân, chị Nguyễn Thị Mỹ Hoa (29 tuổi, quê Gia Lai) chọn bắt đầu lại bằng một con đường rất khác: học nghề làm bánh và nấu ăn. Chị đang kinh doanh cửa hàng bánh đậu xanh trái cây tại Đà Nẵng - hướng đi mà trước đây chị chưa từng nghĩ tới.
Chị Mỹ Hoa (giữa), đã tốt nghiệp ĐH, chọn bắt đầu lại bằng một con đường rất khác: học nghề làm bánh, nấu ăn
ẢNH: NVCC
Hiện nay, chị Hoa tiếp tục đăng ký khóa học bếp chay tại một trung tâm ở Đà Nẵng. Mục tiêu của chị không chỉ là nấu ăn ngon hơn, mà là hiểu nghề một cách bài bản để phát triển lâu dài. Sau khóa học kéo dài 24 buổi chủ yếu là thực hành, chị cho biết bản thân thay đổi rất nhiều về tư duy nấu ăn. "Trước đây mình nghĩ nấu theo kinh nghiệm là đủ, nhưng khi học mới thấy nhiều nguyên lý hoàn toàn khác. Có những điều mình tưởng đúng, hóa ra lại không phải vậy", chị chia sẻ.
Không dừng lại ở việc kinh doanh cửa hàng, chị Hoa dự định mở kênh mạng xã hội để chia sẻ kiến thức ẩm thực chay và lan tỏa lối sống lành mạnh. Với chị, khóa học ngắn hạn không chỉ giúp nâng tay nghề mà còn mở ra định hướng phát triển mới.
Câu chuyện của chị Hoa phản ánh rõ xu hướng nhiều người trẻ và cả lao động đã đi làm sẵn sàng "đặt lại" con đường nghề nghiệp từ các khóa học ngắn hạn, thay vì đầu tư thêm nhiều năm cho chương trình dài hạn.
Thạc sĩ Phan Thị Lệ Thu, Phó hiệu trưởng Trường CĐ Viễn Đông (TP.HCM), cho biết thời gian gần đây xu hướng học các khóa ngắn hạn tăng rất mạnh, nhất là sau quá trình sáp nhập, nhiều lao động khu vực nhà nước chuyển hướng sang học nghề để tự vận hành nghề nghiệp.
XÁC ĐỊNH RÕ MỤC TIÊU NGHỀ NGHIỆP
Theo thạc sĩ Trần Thành Đức, Hiệu trưởng Trường trung cấp Khôi Việt (TP.HCM), trong 1 - 2 năm gần đây, hoạt động tuyển sinh của trường tập trung chủ yếu vào các khóa đào tạo ngắn hạn khoảng 3 tháng. Những ngành thu hút học viên gồm chăm sóc sắc đẹp, phun xăm, xoa bóp bấm huyệt, y học cổ truyền…
Thạc sĩ Trần Phương, Hiệu trưởng Trường trung cấp Việt Giao (TP.HCM), cho biết nhu cầu học theo hình thức "một kèm một" tăng mạnh ở lĩnh vực chế biến món ăn. Người học thường đăng ký đúng món mình cần như phở, bún bò Huế, món chay… để sau đó hành nghề ngay. Quá trình đào tạo chú trọng thực hành trực tiếp theo kiểu "cầm tay chỉ việc", kết hợp song song lý thuyết và thực hành.
Bên cạnh đó, các lớp ngắn hạn về bếp, pha chế, marketing truyền thông số, tổ chức sự kiện - lễ cưới… cũng thu hút đông học viên. "Điểm chung của các ngành này là thời gian học ngắn, có thể hành nghề ngay, nhu cầu thị trường cao và đặc biệt là phù hợp với đam mê cá nhân, ví dụ như yêu thích nấu ăn, yêu thích du lịch, thích làm đẹp cho cộng đồng hoặc muốn kinh doanh dịch vụ cá nhân", thạc sĩ Phương phân tích và cho biết thêm chương trình học được thiết kế theo hướng tinh gọn lý thuyết, thực hành chiếm 70 - 80%, giảng viên là người đang làm nghề thực tế.
Thạc sĩ Võ Thị Mỹ Vân, Hiệu trưởng Trường trung cấp du lịch và khách sạn SaiGonTourist, thông tin nhóm học ngắn hạn chủ yếu là những người đã xác định rõ mục tiêu kinh doanh hoặc cần chứng nhận để làm thêm ở nước ngoài. Ngoài ra, vẫn có những người đã đi làm quay lại học ngắn hạn để bổ sung kiến thức, bổ sung kỹ năng còn thiếu. "Người học ngắn hạn thường có mục tiêu rất rõ nên thái độ học tập nghiêm túc, tập trung vào thực hành", thạc sĩ Vân nói.
Thạc sĩ Phan Thị Lệ Thu thông tin lượng học viên các khóa ngắn hạn, học nghiệp vụ bổ trợ tại trường tăng rõ rệt từ tháng 2.2025 đến nay. Nhiều trường hợp có bằng đại học hoặc bằng chuyên môn, như điều dưỡng nhưng học thêm chăm sóc sắc đẹp để có thể tự hành nghề tại nhà.
Theo thạc sĩ Lệ Thu, các ngành ngắn hạn như chăm sóc sắc đẹp, thư ký y khoa, nghiệp vụ ô tô… cũng đang có nhu cầu lớn. Nhiều người đã có bằng cấp vẫn học thêm nghiệp vụ để chuyển sang vị trí mới ổn định hơn.
Ngoài ra, thạc sĩ Võ Công Trí, Phó hiệu trưởng Trường CĐ Kỹ thuật - Du lịch Sài Gòn, cho biết học sinh chưa định hướng dài hạn, người muốn chuyển nghề và người đi làm cần nâng cao kỹ năng, cũng là những đối tượng quan tâm đến các khóa đào tạo ngắn hạn. Điểm chung là mong muốn học nhanh, làm sớm để có thu nhập.
Theo thạc sĩ Trí, chi phí học tập hợp lý, thời gian đào tạo ngắn và cơ hội có việc làm sớm khiến đào tạo nghề ngắn hạn trở thành lựa chọn với nhiều người, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động. "Hiện nay, đào tạo nghề ngắn hạn không chỉ là giải pháp tình thế mà có thể trở thành hướng đi bền vững cho người lao động, nếu người học xác định rõ mục tiêu nghề nghiệp", ông nói thêm.
Nhu cầu học theo hình thức “một kèm một” tăng mạnh ở lĩnh vực chế biến món ăn
ẢNH: YẾN THI
"ĐƯỜNG BĂNG" GIÚP NGƯỜI LAO ĐỘNG "CẤT CÁNH" SỚM
Tiến sĩ Trần Mạnh Thành, Hiệu trưởng Trường CĐ Bách khoa Bách Việt (TP.HCM), nhận định học nghề có 2 hướng chính: các chương trình ngắn hạn cập nhật kiến thức gắn với doanh nghiệp và các lộ trình đào tạo bài bản từ cơ bản đến nâng cao. Theo tiến sĩ Thành, người học cần lựa chọn cơ sở uy tín, có chương trình, quy chế và hồ sơ quản lý rõ ràng.
NGƯT - thạc sĩ Lâm Văn Quản, Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM, cũng khuyến cáo người học cần tỉnh táo trước những quảng cáo hấp dẫn. Cần kiểm chứng về chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra, tỷ lệ thực hành, giảng viên, thiết bị, đối tác doanh nghiệp và cam kết việc làm. Phụ huynh và học sinh nên tham quan cơ sở đào tạo, tham khảo ý kiến cựu học viên, chọn nơi có liên kết doanh nghiệp thực chất.
Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục thay đổi, đào tạo nghề ngắn hạn dần khẳng định vai trò như một "đường băng" giúp người lao động "cất cánh" sớm, nhưng để bay xa vẫn cần quá trình rèn luyện bền bỉ, học hỏi liên tục và lựa chọn môi trường đào tạo uy tín.
Ngắn hạn không có nghĩa là ngắn tầm nhìn
NGƯT - thạc sĩ Lâm Văn Quản cho rằng đào tạo ngắn hạn phù hợp với các nghề dịch vụ cá nhân có thao tác chuẩn hóa, ít rủi ro an toàn như chăm sóc sắc đẹp, spa, nail, chế biến món ăn, sửa chữa điện dân dụng đơn giản, vận hành kho, nhân viên phục vụ… Tuy nhiên, các ngành công nghiệp - công nghệ cao như cơ khí, cơ điện tử, ô tô, điện công nghiệp, công nghệ thông tin, logistics, y tế… vẫn cần đào tạo dài hạn, bởi đây là lĩnh vực đòi hỏi nền tảng kiến thức, kỹ năng phức hợp, tiêu chuẩn an toàn và trách nhiệm pháp lý cao.
Theo thạc sĩ Trần Phương, học ngắn hạn không có nghĩa là ngắn tầm nhìn mà là khởi đầu sớm để định hình kỹ năng, trải nghiệm nghề và tích lũy tài chính cho hành trình học tập và làm việc lâu dài. "Một số kỹ năng cơ bản trong nghề có thể nắm được sau vài chục giờ học tập trung, nhưng để thành thạo, người học cần nhiều thời gian rèn luyện, cọ xát thực tế, thậm chí cả trải nghiệm trong môi trường doanh nghiệp. Nghề nào cũng đòi hỏi sự kiên nhẫn, thực hành lặp đi lặp lại và trải nghiệm đa dạng tình huống thì mới vững vàng", thạc sĩ Phương chia sẻ.
Đồng quan điểm, thạc sĩ Võ Công Trí nhấn mạnh: Để phát triển bền vững, đào tạo nghề ngắn hạn cần được xem là bước khởi đầu trong lộ trình học tập suốt đời, không phải điểm dừng. "Người học cần tìm hiểu kỹ về ngành nghề, nhu cầu thị trường và đơn vị đào tạo trước khi đăng ký. Không nên chọn khóa học chỉ vì "đang hot" mà cần xác định rõ khả năng, sở thích và mục tiêu lâu dài của bản thân. Việc lựa chọn cơ sở đào tạo uy tín, có chương trình rõ ràng và cam kết đầu ra sẽ giúp người học tránh lãng phí thời gian và chi phí", thạc sĩ Trí khuyên.
