Đại biểu từ các nước, trong đó có Việt Nam, dự hội nghị các công ty du học Đông Á tổ chức tại Indonesia để cập nhật các xu hướng mới
ẢNH: NGỌC LONG
25% người Việt dùng AI để ra quyết định du học
Trao đổi với Thanh Niên bên lề tuần lễ giáo dục Đông Á do Hội đồng Anh tổ chức ở Indonesia hồi tuần trước, ông Nguyễn Thanh Vân, Giám đốc thị trường Việt Nam của AECC Global, thông tin những năm gần đây, thói quen tìm hiểu thông tin và ra quyết định du học của phụ huynh, học sinh Việt Nam có nhiều thay đổi rõ rệt. Một phần của thay đổi này đến từ sự bùng nổ của AI.
Cụ thể, các chatbot AI đang góp phần phá vỡ thế "độc quyền" thông tin của các trường ĐH nước ngoài, tổ chức giáo dục và đơn vị tư vấn du học. Điều này đã thể hiện rõ nét qua việc trước khi tìm đến công ty du học, khách hàng giờ đây có nhiều thông tin cũng như hiểu sâu nhu cầu của mình hơn, tạo ra thử thách phải tư vấn sao cho có ích hơn trong quá trình khách hàng ra quyết định, theo ông Vân.
Một số báo cáo về xu hướng du học của sinh viên toàn cầu cũng khẳng định xu hướng này. Ví dụ, khảo sát Emerging Futures 8 (Xu hướng tương lai) do IDP công bố hồi tháng 10.2025 cho thấy, 54% người học tiềm năng muốn dùng các công cụ AI như ChatGPT để quyết định xem nên học ở trường nào trong khi 53% sử dụng để xem nên học chương trình nào ở nước ngoài. Tỷ lệ này lần lượt tăng 19% và 15% so với một năm trước.
Kết quả được rút ra sau khi IDP khảo sát 7.922 người từ 134 quốc gia, vùng lãnh thổ, trong số đó có 30% là người học tiềm năng - tức có ý định du học nhưng chưa nộp đơn vào đâu.
Thói quen sử dụng AI để tìm thông tin du học cũng có sự khác biệt giữa các nước, theo báo cáo xuất bản hồi tháng 9.2025 của tổ chức INTO University Partnerships. Chi tiết, các khu vực như Hàn Quốc, Đài Loan và Việt Nam có tỷ lệ dùng khá cao, lần lượt là 30%, 28% và 25% trong khi vùng Nam Á, Mỹ Latinh có tỷ lệ khiêm tốn hơn. Tổng cộng nhóm này chiếm 17% trong số 1.622 sinh viên quốc tế vừa nhập học tại Anh và Mỹ tham gia khảo sát.
Tỷ lệ sinh viên dùng AI để hỗ trợ ra quyết định du học, với Việt Nam trong top 3
ẢNH: INTO
INTO chia sẻ cụ thể rằng trong số những học sinh dùng AI vì mục đích tư vấn du học, 61% hỏi về thứ hạng và danh tiếng của trường ĐH, 39% tìm kiếm thông tin về chương trình đào tạo, 34% hỏi về cơ hội nghề nghiệp sau tốt nghiệp và 26% muốn biết thêm về học phí, học bổng và hỗ trợ tài chính.
Báo cáo của INTO cũng cho biết đa số người dùng AI (96%) cho biết những hướng dẫn họ nhận được từ công cụ AI hữu ích hơn các nguồn truyền thống như website, brochure hay đại diện tuyển sinh của các trường ĐH.
Tuy nhiên, báo cáo Student Communication Preferences (Xu hướng giao tiếp của học sinh) từ tổ chức EAB chỉ ra rằng, trong số hơn 19.000 học sinh trung học ở Mỹ, chỉ 3% tin tưởng thông tin từ các chatbot AI như ChatGPT hoặc Gemini, dù thực tế 11% tìm thông tin từ các chatbot này. Trong khi đó, các nguồn được tín nhiệm nhất là sự kiện trực tiếp (34%) và tài nguyên trực tuyến (30%), theo kết quả nghiên cứu công bố hồi tháng 6.2025.
Tư vấn viên mở rộng vai trò
Trước sự bùng nổ của AI cũng như sự biến động của các thị trường du học, ông Thanh Vân cho biết chuyên viên tư vấn đang dần trở thành người thu thập, chuẩn hóa thông tin và xây dựng giải pháp du học (information curator) chứ không chỉ thuần túy cung cấp nội dung về tuyển sinh hay quy trình ứng tuyển visa.
Quan trọng không phải là đạt mục tiêu tuyển sinh, mà là tìm điểm tương thích và xây dựng cầu nối chất lượng giữa học sinh với nhà trường và quốc gia tiếp nhận.
Ông Nguyễn Thanh Vân, Giám đốc thị trường Việt Nam của AECC Global
ẢNH: NGỌC LONG
Một nhiệm vụ quan trọng khác của chuyên viên tư vấn trong thời AI là xử lý các "biến số" có thể xảy ra, nhất là khi phụ huynh, học sinh bất đồng hoặc khi xuất hiện những khúc mắc mà máy móc không thể thấu hiểu và đồng cảm.
Chưa kể, chọn trường là hành trình rất cá nhân và bao gồm nhiều yếu tố khác nhau nên nếu không đưa đủ dữ kiện cho AI, công cụ này có thể đưa ra câu trả lời thoạt nhìn rất có lý song lại không hề có giá trị tham khảo. Những rủi ro và dư địa phát triển nêu trên góp phần khiến ông Vân kết luận, "tới nay AI vẫn chưa thể thay thế vai trò của người tư vấn du học".
Minh chứng cụ thể là với hai học sinh có hồ sơ ứng tuyển y hệt nhau về học lực, thành tích, tài chính..., chỉ cần đưa câu lệnh khác nhau thì AI giải đáp theo hai hướng na ná nhau nhưng "sẽ có một số khác biệt quan trọng", ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng trúng tuyển, theo bà Susan Fang, đồng sáng lập OxBridge Holdings (Đài Loan). Thực tế này nêu bật vai trò kiểm chứng nội dung do AI cung cấp và khả năng đưa ra giải pháp của tư vấn viên.
Ông Leighton Ernsberger, Giám đốc Chương trình giáo dục và tiếng Anh khu vực Đông Á của Hội đồng Anh, chia sẻ với Thanh Niên rằng nếu sử dụng đúng cách, AI sẽ giúp giải phóng thời gian, tạo cơ hội để tư vấn viên đồng hành sâu sát hơn với khách hàng của mình. Thách thức hàng đầu trong thời điểm này là làm sao kiến tạo niềm tin trong lòng phụ huynh, học sinh và làm cách nào tạo dựng sự thấu cảm mang tính nhân văn.
