Hơn 20 năm "làm mẹ" của những chú ngựa ở Vườn thú Hà Nội
Sáng sớm một ngày đầu xuân, khi những ánh nắng đầu tiên len lỏi qua những tán cây cổ thụ, khu nuôi ngựa ở Vườn thú Hà Nội đã vang lên một âm thanh quen thuộc. Đó là tiếng gọi của chị Nguyễn Thị Thanh Trà - người phụ nữ đã dành hơn 23 năm cuộc đời mình để chăm sóc những chú ngựa.
Chị Nguyễn Thị Thanh Trà, nhân viên chăm sóc ngựa tại Vườn thú Hà Nội
ẢNH: ĐÌNH HUY
Nghe thấy tiếng chị Trà, những chú ngựa khẽ cọ mũi vào tường rào như đáp lại tiếng gọi của "người mẹ". Với người ngoài, đó chỉ là phản xạ của loài vật nhưng với chị Trà, đó là sự nhận diện, là mối dây liên kết vô hình được bồi đắp suốt hơn 2 thập kỷ.
Khu nuôi ngựa của Vườn thú Hà Nội hiện có 5 cá thể: cặp mẹ con ngựa hoang, một chú ngựa vằn, 2 chú ngựa bạch. Trong đó, mỗi chú ngựa là một câu chuyện, một kỷ niệm gắn với từng giai đoạn trong cuộc đời làm nghề của chị Trà.
Cặp mẹ con ngựa hoang (bên trái) và ngựa vằn, ngựa bạch
ẢNH: ĐÌNH HUY
Chị Trà nhớ rõ ngày đầu về nhận công tác tại Vườn thú Hà Nội từ năm 2003, khi ấy, hai mẹ con ngựa hoang đã có mặt tại đây, thấm thoắt hơn 20 năm trôi qua, chúng đã bước sang tuổi "xế chiều". Với những chú ngựa vằn, ngựa bạch thì "trẻ" hơn nhưng chị Trà cũng đã gắn bó, chăm sóc chúng hơn 10 năm nên chị cũng thuộc lòng từng thói quen. Con nào thích ăn cà rốt trước, con nào mê khoai hơn cỏ. Mỗi con đều có một tính cách riêng và người chăm sóc phải nắm được qua sự quan sát tỉ mỉ mỗi ngày.
"Đối với tôi, những chú ngựa cũng như người nhà vậy. Sáng không thấy là nhớ, thấy chúng ăn uống bình thường là mình yên tâm cả ngày", chị Trà nói.
Nhiều người nghĩ chăm sóc ngựa chỉ là cho ăn, dọn chuồng. Nhưng với chị Trà, đó là công việc đòi hỏi sự tinh tế và kinh nghiệm tích lũy theo năm tháng. Theo chị Trà, việc đầu tiên mỗi sáng không phải vuốt ve hay cho ăn, mà là quan sát. Chị nhìn lượng thức ăn còn lại, kiểm tra phân của từng con. Một con ngựa khỏe mạnh thì phân phải thành khuôn, không lỏng, cỏ của ngày hôm trước phải được ăn hết.
Các chú ngựa khi thấy chị Trà mở cửa cho ăn
ẢNH: ĐÌNH HUY
"Chỉ cần thấy chúng đứng yên một chỗ, bụng trướng, không chịu di chuyển là biết có vấn đề", chị Trà nói và cho hay, ngựa rất dễ mắc chứng trướng bụng, căn bệnh này có thể đe dọa tính mạng nếu không phát hiện kịp thời.
Có những thời điểm chứng kiến những chú ngựa vốn nhanh nhẹn bỗng mệt mỏi, bỏ ăn, chị Trà không khỏi xót xa. Chị nhớ nhất hình ảnh chú ngựa vằn khi mới về vườn thú đã bị ốm nặng. Lúc đó, cả tổ chăm sóc cùng các bác sĩ thú y phải túc trực, tận tâm chữa trị. Họ phải lùa ngựa vào cũi để tiêm, thậm chí là tìm mọi cách đuổi cho ngựa chạy thật nhiều để kích thích hệ tiêu hóa, giúp bụng xẹp xuống.
Chú ngựa vằn để lại nhiều ấn tượng với chị Trà
ẢNH: ĐÌNH HUY
"Thấy chúng ốm, mệt mà mình buồn lắm. Chăm hàng ngày, quen hơi quen tiếng, tự nhiên chúng lừ đừ là ruột gan mình cũng rối theo", chị nói tiếp. Với chị, hạnh phúc đôi khi chỉ đơn giản là mỗi sáng thấy phân ngựa "đẹp", thấy chúng ăn hết sạch khẩu phần cỏ và củ quả mà mình chuẩn bị.
Ngựa cũng biết "nũng nịu"
Trong 5 cá thể ngựa, cặp mẹ con ngựa hoang là thử thách lớn nhất đối với chị Trà và đồng nghiệp. Khác với ngựa bạch hay ngựa vằn đã phần nào thuần hóa, ngựa hoang vẫn giữ nguyên bản tính bất kham. Chị Trà tiết lộ, hơn 20 năm chăm sóc, chị chưa bao giờ dám đứng gần và vuốt ve chúng bởi bản tính ngựa hoang không cho phép con người đến quá gần.
Mặc dù ở 2 chuồng khác nhau nhưng ngựa bạch và mẹ con ngựa hoang vẫn hay gằm ghè nhau
ẢNH: ĐÌNH HUY
Chị tiết lộ, đặc điểm đáng sợ nhất của ngựa hoang là cú "đá hậu", cú đá bất ngờ bằng hai chân sau có thể gây chấn thương nghiêm trọng. Vì vậy, khi vào vệ sinh chuồng trại, chị Trà luôn phải đứng phía trước, giữ khoảng cách an toàn hoặc dùng thức ăn để nhử chúng ra xa.
"Nguyên tắc là không bao giờ được đứng sau ngựa hoang. Chỉ cần mình sơ suất một chút thôi là nguy hiểm ngay", chị Trà nhấn mạnh. Thế nhưng, giữa sự dè chừng ấy vẫn tồn tại một mối liên kết đặc biệt. Ngựa hoang không cho vuốt ve, nhưng chúng quen giọng và bộ đồng phục bảo hộ của người chăm sóc. Khi chị gọi hoặc hô đuổi, chúng nghe lời, di chuyển theo hướng chị mong muốn.
"Người lạ vào là chúng phản ứng khác ngay. Nhưng nghe tiếng mình thì chúng không sợ", chị kể.
Ngựa bạch, ngựa vằn được chị Trà thường xuyên cho ăn, tiếp xúc gần
ẢNH: ĐÌNH HUY
Với những chú ngựa hoang chị Trà chỉ dám vuốt ve chúng qua hàng rào để đảm bảo an toàn
ẢNH: ĐÌNH HUY
Trái ngược với vẻ dữ dằn của ngựa hoang, những chú ngựa vằn và ngựa bạch lại thân thiện đến bất ngờ. Chị Trà cho hay, ngựa bạch và ngựa vằn thích được vuốt ve, nhất là ở mũi và bờm.
"Tôi cảm nhận được rõ tình cảm của chúng, mỗi khi tôi lại gần, hoặc gọi tặc tặc, chúng lại dụi đầu vào người như người con đang nũng nịu mẹ. Sau khi tôi vuốt bờm, chúng đứng yên, mắt lim dim như thể hiện một sự tin tưởng", chị Trà kể tiếp.
Tuy nhiên, dù hiền lành đến mấy, người chăm sóc vẫn phải luôn để ý đến tâm trạng của chúng qua thời tiết. Những ngày thời tiết khó chịu, ngựa cũng có thể trở nên cáu kỉnh, nhảy đạp để thể hiện sự bứt rối. Vì vậy, sự quan tâm và vỗ về mỗi ngày là cách để chị Trà thuần hóa và xây dựng tình cảm với chúng.
Để một chú ngựa mới về có thể quen người, chị Trà và đồng nghiệp phải mất từ 2 - 3 tháng kiên trì. Họ bắt đầu bằng việc cho ăn từng chút một, đưa thức ăn dần dần để ngựa làm quen với sự hiện diện của con người, sau đó mới đến bước vuốt ve và chăm sóc trực tiếp.
Các em nhỏ rất thích ngắm và cho ngựa ăn
ẢNH: ĐÌNH HUY
Cạnh đó, chế độ ăn của chúng cũng rất được chú trọng với khoảng 30 kg cỏ tươi mỗi ngày, kèm theo các loại củ quả như cà rốt, khoai, bí, một ít cám tổng hợp để bổ sung khoáng chất, vitamin.
