Chiều 26.2, tại buổi họp báo định kỳ ở Trung tâm Báo chí TP.HCM, ông Trương Kim Quân - Phó trưởng phòng Quản lý di sản Sở VH-TT TP.HCM thông tin về việc tổ chức lễ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận bảo vật quốc gia (đợt 14).
Trong tổng số 30 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận bảo vật quốc gia đợt 14 trên toàn quốc, TP.HCM có 1 hiện vật và 1 nhóm hiện vật thuộc bảo tàng ngoài công lập và sưu tập tư nhân. Đó là bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc và bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế.
Giá trị của 2 bảo vật quốc gia sắp được công nhận
Theo Sở VH-TT TP.HCM, bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc (niên đại cách ngày nay khoảng 4.000 - 3.800 năm), hiện lưu giữ tại Bảo tàng Gốm thời dựng nước, là một trong những cổ vật tiêu biểu của thời đại kim khí ở Việt Nam.
Nhà sưu tập Phạm Gia Chi Bảo bên hiện vật bát bồng độc bản gốm Hoa Lộc
ẢNH: GIẢN THANH SƠN
Hiện vật không chỉ quý hiếm về mặt khảo cổ học mà còn là minh chứng sống động cho tư duy thẩm mỹ tinh tế và kỹ nghệ chế tác điêu luyện của cư dân Việt cổ. Với hình dáng cân đối, cấu trúc hài hòa giữa thân bát và chân đế cao cùng kỹ thuật tạo hình và nung gốm đạt đến độ hoàn thiện cao, bát bồng cho thấy trình độ thủ công phát triển đáng kể trong hệ thống các văn hóa - văn hóa Phùng Nguyên và các nhóm văn hóa tương đương. Đặc biệt, đây là một trong số rất ít bát bồng còn giữ được trạng thái gần như nguyên vẹn, góp phần cung cấp nguồn tư liệu khoa học có giá trị về kỹ thuật chế tác, chất liệu, hoa văn trang trí và tư duy tạo hình của người xưa.
Không dừng lại ở giá trị kỹ thuật, bát bồng còn mang ý nghĩa sâu sắc về mặt tinh thần. Loại hình hiện vật này thường gắn liền với nghi lễ thờ cúng, phản ánh đời sống tâm linh phong phú của cư dân Việt cổ, đặc biệt trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và truyền thống thờ Hùng Vương. Vì vậy, bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc không chỉ là một di sản vật chất quý báu mà còn là biểu tượng của chiều sâu văn hóa và bản sắc tâm linh dân tộc Việt.
Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế thuộc sưu tập tư nhân của ông Lê Thanh Nghĩa, trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử TP.HCM
Ảnh: Lê Thanh Nghĩa
Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế (niên đại cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20), thuộc sưu tập tư nhân của ông Lê Thanh Nghĩa. Bộ tượng thuộc loại hình tượng thờ, phản ánh đời sống tín ngưỡng dân gian Nam bộ; mang giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, mỹ thuật và kỹ thuật chế tác; tiêu biểu cho đỉnh cao của nghề gốm thủ công truyền thống phục vụ nhu cầu thờ cúng trong cộng đồng.
Tính đến năm 2025, Việt Nam có 357 hiện vật, nhóm hiện vật được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia. Trong đó TP.HCM có 25 bảo vật quốc gia hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử TP.HCM, Bảo tàng TP.HCM, Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, Bảo tàng Bình Dương, Bảo tàng Bà Rịa - Vũng Tàu, Bảo tàng Gốm thời dựng nước và sưu tập tư nhân Lê Thanh Nghĩa.
"Việc công nhận các bảo vật quốc gia không chỉ có ý nghĩa tôn vinh giá trị đặc biệt của hiện vật, mà còn góp phần củng cố nền tảng văn hóa, bồi đắp bản sắc và tạo động lực tinh thần cho sự phát triển bền vững của TP.HCM nói riêng và đất nước nói chung", ông Trương Kim Quân chia sẻ.
Bảo tàng Lịch sử TP.HCM: 12 bảo vật quốc gia (tượng Phật Đồng Dương ; tượng nữ thần Devi; tượng Avalokitesvara Hoài Nhơn; tượng Avalokitesvara Đại Hữu; tượng Vishnu Tân Hội; tượng thần Surya; tượng Avalokitesvara Ngãi Hòa Thượng; tượng nữ thần Durga; tượng Phật Sơn Thọ; tượng Phật Bình Hòa; tượng Phật Lợi Mỹ; tượng Phật Sa Đéc.
Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM: 2 bảo vật quốc gia (tác phẩm tranh sơn mài: Vườn xuân Trung Nam Bắc tác giả Nguyễn Gia Trí; tác phẩm tranh sơn mài Thanh niên thành đồng của tác giả Nguyễn Sáng).
Bảo tàng TP.HCM: 2 bảo vật quốc gia (khuôn in tín phiếu mệnh giá 5 đồng; ấn đồng Lương Tài Hầu chi ấn).
Bảo tàng Bình Dương: 3 bảo vật quốc gia (tượng động vật Dốc Chùa; mộ chum gỗ nắp trống đồng Phú Chánh; bộ dụng cụ dệt gỗ Phú Chánh).
Bảo tàng Bà Rịa – Vũng Tàu: 3 bảo vật quốc gia là mặt nạ vàng thuộc di chỉ khảo cổ Giồng Lớn Long Sơn.
Bảo tàng Gốm thời dựng nước: 2 bảo vật quốc gia (chõ gốm; bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc).
Sưu tập tư nhân Lê Thanh Nghĩa: 1 bảo vật quốc gia (bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế)
