Chân dung một huyền thoại sân khấu hiện lên không chỉ bằng những danh hiệu mà bằng ký ức sống động và niềm tri ân sâu sắc. NSND Trần Ngọc Giàu, Chủ tịch Hội Sân khấu TP.HCM, khẳng định Kim Cương không chỉ là nghệ sĩ tiên phong đặt nền móng cho thoại kịch miền Nam từ đầu thập niên 1960, mà còn là người định hình dòng kịch hiện thực tâm lý, nhân văn sâu sắc. Với tư cách "4 trong 1" - diễn viên, đạo diễn, tác giả và nhà quản lý - bà đã đưa kịch nói trở nên gần gũi với đời sống gia đình và đạo lý truyền thống.
NSND Kim Cương (giữa) cùng diễn viên trẻ Trương Hạ, Trang Tuyền trong trích đoạn Lá sầu riêng
ẢNH: H.K
NSƯT Thành Lộc nhắc về đức tính khiêm nhường của Kim Cương giữa một "vườn kịch" Sài Gòn - TP.HCM rực rỡ thuở xưa. Anh nhấn mạnh giá trị "thuần Việt" trong các kịch bản của tác giả Hoàng Dũng (bút danh của bà). Trong bối cảnh văn hóa phương Tây ồ ạt du nhập, Kim Cương bền bỉ giữ gìn bản sắc Việt qua lời thoại, hành động và những xung đột nội tâm đầy chất nhân bản của các nhân vật. Lối diễn "trong giọng nói có nước mắt" của bà đã truyền sang bao thế hệ đàn em, trở thành một mẫu mực.
Dưới góc nhìn của nhà nghiên cứu, TS Lê Hồng Phước xem sân khấu Kim Cương là một "di sản đô thị" của Sài Gòn - TP.HCM. Đó là nơi ngôn ngữ đời thường được nghệ thuật hóa, nơi khán giả tìm thấy chính mình trong những bi kịch gia đình được giải quyết bằng lòng vị tha. Đạo diễn Hồng Dung và nhà báo Liên Chi thì phác họa một Kim Cương đời thường đầy trắc ẩn. Bà hy sinh hạnh phúc riêng tư, dấn thân trọn đời cho "Đạo" sân khấu và các hoạt động thiện nguyện như quỹ học bổng NSND Bảy Nam để dìu dắt thế hệ trẻ.
Khoảnh khắc xúc động nhất chương trình là khi "kỳ nữ" trở lại sàn diễn trong trích đoạn cuối vở kịch kinh điển Lá sầu riêng. Bên cạnh NSƯT Hữu Châu, Trương Hạ, Trang Tuyền, cô Diệu - Kim Cương vẫn khiến người xem thổn thức bởi tình mẫu tử ngọt ngào. Kim Cương và sân khấu của bà được ví như một gạch nối bền vững giữa quá khứ lẫy lừng và tương lai của sân khấu kịch miền Nam.
