Theo Bộ Tài chính, hiện nay, tại một số địa bàn, ngành nghề, khu vực kinh tế vẫn còn một số trường hợp lợi dụng thanh toán tiền mặt hoặc sử dụng tài khoản cá nhân để che giấu doanh thu, trốn tránh nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước. Một số vụ việc trốn thuế đã được cơ quan thuế phối hợp với cơ quan chức năng phát hiện, điều tra, khởi tố.
Bộ Tài chính đề nghị các địa phương phối hợp chặt chẽ trong thúc đẩy phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
ẢNH: ĐÀO NGỌC THẠCH
Tại công điện mới đây về tăng cường phối hợp thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, Bộ Tài chính đề nghị các địa phương phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế tiếp tục triển khai hiệu quả chỉ đạo của Thủ tướng về việc tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn, tuyên truyền để thúc đẩy phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, đảm bảo đáp ứng nhu cầu thanh toán của người dân, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, phòng chống thất thu thuế, tội phạm...
Tiếp tục triển khai các giải pháp hỗ trợ, tăng cường quản lý, sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền; đẩy mạnh tập trung tuyên truyền, hỗ trợ hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi sau khi bỏ thuế khoán, có biện pháp kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định về thuế, hóa đơn, chứng từ để kịp thời phát hiện các rủi ro tuân thủ và hành vi vi phạm...
Trước đó, cuối năm 2025, Thuế TP.Hà Nội cũng đề cập tình trạng còn nhiều cơ sở kinh doanh, cá nhân kinh doanh, đặc biệt là người bán hàng qua mạng có biểu hiện vi phạm pháp luật thuế thông qua hình thức thanh toán không minh bạch.
Điển hình là từ chối thanh toán chuyển khoản, chỉ nhận tiền mặt nhằm tránh để lại dấu vết giao dịch, gây khó khăn trong việc xác minh doanh thu thực tế; hướng dẫn người mua ghi nội dung chuyển khoản sai lệch như "trả nợ", "tiền ship"… nhằm che giấu giao dịch thương mại thực tế.
Có trường hợp người bán còn chủ động bày người mua cách né thuế, như đề nghị không lấy hóa đơn, không chuyển khoản hoặc chuyển khoản cho tài khoản bên thứ ba không liên quan...
Cơ quan thuế giám sát dòng tiền của hộ kinh doanh thế nào?
Theo quy định của pháp luật thuế, doanh thu tính thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh là toàn bộ tiền bán hàng, cung ứng dịch vụ mà người nộp thuế được hưởng, không phân biệt đã thu hay chưa thu được tiền, không phụ thuộc hình thức thanh toán bằng tiền mặt hay chuyển khoản.
Cơ quan thuế có đầy đủ công cụ, dữ liệu cần thiết để giám sát nghĩa vụ thuế của người nộp thuế
ẢNH: ĐAN THANH
Các trường hợp cố tình che giấu doanh thu, kê khai không trung thực, đầy đủ sẽ bị xử lý truy thu, ấn định thuế, xử phạt hành vi khai sai, trốn thuế, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm theo quy định tại điều 200 bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017 và 2025).
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, phân tích, theo quy định hiện hành, cơ quan thuế không có quyền truy cập dữ liệu tài khoản ngân hàng của người dân, song có quyền yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng trong trường hợp người nộp thuế có các dấu hiệu gian lận về thuế.
Khi nhận thấy người nộp thuế có dấu hiệu khai báo doanh thu thấp hơn thực tế, cơ quan thuế sẽ xác minh lại dòng tiền tài khoản cá nhân hoặc từ dữ liệu máy tính tiền.
Ngoài ra, cơ quan thuế có thể kiểm tra dòng tiền tại các đơn vị vận chuyển như EMS, Viettel Post, Giao hàng tiết kiệm, Giao hàng nhanh, sử dụng dữ liệu từ các đơn vị này để tổng hợp doanh thu của hộ kinh doanh.
Báo cáo doanh thu, dòng tiền từ các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, TikTok shop... cũng là một kênh mà cơ quan thuế có thể sử dụng.
Nhấn mạnh cơ quan thuế có đầy đủ công cụ, dữ liệu cần thiết để giám sát nghĩa vụ thuế của người nộp thuế, ông Tuấn khuyến cáo: "Hộ kinh doanh cần xác định bài toán kinh doanh lâu dài, dựa trên sự trung thực trong thực hiện nghĩa vụ thuế".
