Sự phát triển của nghề di sản quốc gia
Làng hoa Sa Đéc là một trong những làng nghề trăm năm tuổi của Đồng Tháp. Hiện nay, đây không chỉ là nơi sản xuất hoa kiểng, mà còn là điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch miền Tây. Đặc biệt, nghề trồng hoa ở Sa Đéc vừa được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình tri thức dân gian.
Mỗi ngày, ông Mai Văn Nhàn ra vườn chăm hoa từ rất sớm
ẢNH: THANH QUÂN
Thế nhưng, ít ai biết rằng, chỉ vài chục năm trước, làng hoa này vẫn còn khép kín, lặng lẽ với nhịp sống thuần nông. Khi ấy, người trồng hoa quanh năm chỉ biết cần mẫn chăm bón, chờ đến vụ tết rồi trông đợi thương lái gọi điện đặt hàng. Vườn hoa đơn thuần là nơi mưu sinh, chưa từng được nghĩ đến như một không gian trải nghiệm hay điểm tham quan.
Nhờ sự tỉ mỉ, vườn hoa của ông Nhàn phát triển rất đều và đẹp
ẢNH: THANH QUÂN
Xưa kia, các nhà vườn gần như làm ăn riêng lẻ, mạnh ai nấy làm, ít chia sẻ kinh nghiệm hay liên kết sản xuất. Sự đổi thay của làng hoa Sa Đéc hôm nay không đến từ một phép màu, mà bắt đầu từ chính sự chuyển biến trong tư duy của người nông dân. Đó là hành trình "mở lòng, mở vườn", dám thay đổi cách nghĩ, cách làm để thích nghi với yêu cầu mới của thị trường.
Ông Trần Văn Bình, Chủ nhiệm Hội quán Làng hoa Sa Đéc, là người gắn bó trọn đời với làng hoa, cho rằng bước ngoặt lớn nhất chính là lúc bà con dần từ bỏ lối làm ăn khép kín, quen với việc chia sẻ và liên kết. "Trước đây, người trồng hoa ít trao đổi với nhau. Nhưng khi khoa học, kỹ thuật phát triển, mạng xã hội phổ biến, thông tin ngày càng mở, bà con buộc phải thay đổi. Thị trường đòi hỏi sản lượng lớn, đồng đều, nên liên kết sản xuất là điều tất yếu", ông Bình chia sẻ.
Chung tay xây dựng hình ảnh làng hoa
Từ thực tế đó, các hội quán, tổ hợp tác ra đời, trở thành không gian để người trồng hoa gặp gỡ, học hỏi và hỗ trợ lẫn nhau. Từ chỗ làm ăn riêng lẻ, bà con bắt đầu nghĩ đến việc xây dựng hình ảnh chung cho làng hoa, cùng nhau nâng cao giá trị sản phẩm. Song song với thay đổi tư duy là sự mạnh dạn đổi mới trong sản xuất và quan trọng nhất là sự tận tâm với nghề.
Trồng hoa kiểng không chạm đất là một trong những nét đặc trưng của làng hoa Sa Đéc
ẢNH: THANH QUÂN
Ở tuổi 55, ông Mai Văn Nhàn (ngụ P.Sa Đéc) không thể nhớ chính xác là mình đã trồng hoa được bao nhiêu năm. Ông sinh ra và lớn lên ở làng hoa Sa Đéc nên đã bắt đầu phụ giúp gia đình chăm hoa từ khi còn bé. Sau này lấy vợ, sinh con, ông lại cùng vợ tiếp tục trồng hoa cho đến nay. "Trồng hoa tuy có vất vả nhưng đây là nghề đã nuôi sống nhiều thế hệ trong gia đình tôi", ông Nhàn nói.
Có lẽ vì vậy ông Nhàn và vợ luôn hết sức tận tâm với nghề. Mỗi ngày, vợ chồng ông dậy từ rất sớm để chăm sóc vườn hoa cho đến tờ mờ tối mới về nhà. Với ông Nhàn, những giỏ hoa chất lượng đưa ra thị trường không chỉ là uy tín của bản thân ông, mà còn là uy tín của cả làng hoa Sa Đéc. "Với mỗi người trồng hoa ở đây, chỉ khi những giỏ hoa đã được đưa lên xe chở đi các tỉnh để bán, lúc đấy người nông dân mới nhẹ nhõm", ông Nhàn nói thêm.
Hoa Sa Đéc được vận chuyển đến nhiều tỉnh, thành trên cả nước để bán
ẢNH: THANH QUÂN
Từ sự tỉ mỉ và tận tâm của người nông dân, những năm gần đây thương hiệu hoa Sa Đéc đã vang danh cả nước. Mỗi năm, làng hoa Sa Đéc lại xuất hiện thêm nhiều sản phẩm mới, không chỉ nâng cao thu nhập cho nhà vườn mà còn góp phần tạo nên diện mạo ngày càng sinh động cho làng nghề.
Từ chỗ phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái, người trồng hoa nay đã chủ động hơn trong đầu ra. Hoa kiểng không chỉ bán được nhiều hơn mà còn gia tăng giá trị nhờ gắn với trải nghiệm du lịch. Theo UBND tỉnh Đồng Tháp, hiện nay, làng hoa có khoảng 4.000 hộ sản xuất, 190 hộ kinh doanh, 17 hợp tác xã và tổ hợp tác, với giá trị sản xuất hoa kiểng năm 2024 ước đạt hơn 3.000 tỉ đồng.
Lãnh đạo UBND tỉnh Đồng Tháp cho biết, địa phương đã xây dựng các chương trình bảo vệ và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch, hướng tới phát triển bền vững và quảng bá hình ảnh làng hoa trăm năm tuổi đến bạn bè trong và ngoài nước.
