Bà Huỳnh Thị Sáu là người đã trao tấm bản đồ đô thành vẽ tay có chi tiết căn cứ đối phương cho Trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu và Chính ủy Trịnh Văn Thư trên đường tiến công vào Sài Gòn đêm 29.3.1975.
Ảnh: NXB
"Nếu không có tấm bản đồ này cùng những thông tin của má Sáu cung cấp, có lẽ đến hôm nay, lịch sử Trung đoàn 27 đã phải viết lại", tác giả Nguyễn Minh Ngọc dẫn lời Trung đoàn trưởng năm xưa - nay là thượng tướng - trong tiểu thuyết Người mẹ Lái Thiêu (NXB Công an Nhân dân, tháng 2.2026).
Bà Sáu sinh ra và lớn lên ở Lái Thiêu (Bình Dương cũ, nay thuộc TP.HCM), một đời kiên trung mà bình dị đi theo cách mạng từ trước 1954 khi là một thiếu nữ, không tập kết và trở thành chiến sĩ hoạt động nội thành đơn tuyến; ra vào chiến khu như con thoi, chịu bom dập pháo vùi; có chồng là nhà báo hy sinh sau Tết Mậu Thân 1968, vò võ nuôi con... Thầm lặng và minh định đi qua hết chiều dài của cuộc chiến rồi sớm giã từ cuộc đời ở tuổi 60 vì những vết thương âm ỉ trong chiến tranh, bà đã để lại bao tiếc thương cùng với lòng biết ơn vô hạn cho những ai từng tiếp xúc và làm việc cùng bà.
"Bà má tham mưu" hay "Người mẹ Lái Thiêu", không phải ngẫu nhiên mà bà được tôn xưng bằng danh hiệu đầy kính trọng ấy. Và cuốn tiểu thuyết cùng tên cũng đã ra đời, theo chân người mẹ này như một sự đền đáp, tái hiện không chỉ chân dung mà cả một giai đoạn lịch sử gian khó nhưng hào hùng ở "miền Đông gian lao mà anh dũng".
Đại tá - nhà văn Nguyễn Minh Ngọc là người có vốn sống dày dặn và phong phú về chiến tranh, bút lực dồi dào cùng với kiến thức sâu rộng về lịch sử, văn hóa truyền thống ở vùng đất này đã kỳ công thu thập tư liệu, gặp gỡ nhiều nhân chứng lịch sử để cho ra đời Người mẹ Lái Thiêu. Trải gần 400 trang sách, người đọc như trở lại chốn xưa của nửa thế kỷ trước. Những địa danh thân quen của vùng đất Thủ Dầu Một - Lái Thiêu - Sài Gòn Gia Định, những con người son sắt, những phút giây an bình hạnh phúc hiếm hoi giữa không khí ngột ngạt của chiến tranh, nghĩa tình cha mẹ, vợ chồng, con cái, đồng đội… ký ức chiến tranh hiện lên thật gần gũi, mất mát đau thương mà quý giá vô cùng.
Có thể nói, đây là tác phẩm hiếm hoi về một chân dung lịch sử mà người đọc dễ dàng có được sự thấu cảm cùng tác giả và nhân vật, chân thật và xúc động.
