Một nhạc sĩ tài hoa mang tâm hồn thơ trẻ
Tôi biết Ngọc Châu từ lâu mà hiếm có dịp gặp gỡ trò chuyện. Vì đơn giản là mặc dù cùng một thế hệ, nhưng chúng tôi lại ở hai đầu xa cách Hà Nội - TP.HCM. Mãi cho đến một dịp làm giám khảo Bài hát Việt khoảng những năm 2007 - 2008 ở Hà Nội, một tối lạnh giá ngồi sau xe máy của nhạc sĩ Dương Thụ, ông chở tôi đến một quán vỉa hè. Khi đến nơi, trong rất nhiều người xa lạ, tôi nhận ra ngay một người có khuôn mặt phúc hậu cùng nụ cười rất hiền hòa: Nhạc sĩ Ngọc Châu.
Lúc ấy, chúng tôi cũng không trò chuyện được gì nhiều, chỉ cảm nhận qua ánh mắt, nụ cười, cùng cái trực giác ngay tức thì khi lần đầu tiên ta gặp gỡ một người nào đó. Tôi cảm nhận ở anh sự khiêm tốn, sâu sắc và bình thản. Và đặc biệt là, như âm nhạc của anh, có một điều gì đó có thể nói là sự trong sáng từ nơi tâm hồn.
Album Thì thầm mùa xuân
ẢNH: Khánh Nguyễn
Và đó cũng là lần gặp gỡ duy nhất giữa chúng tôi. Không nói gì được nhiều, chỉ cảm nhận. Về sau, khi làm nhạc cho một chương trình hoa hậu, tôi có phối Thì Thầm Mùa Xuân dùng để làm nền cho bikini, rồi sau đó đưa vào đĩa nhạc thời trang Listen Or Walk, tôi gọi điện xin phép anh. Vẫn là một sự nhã nhặn, khiêm tốn và dễ mến vô cùng. Rồi lần cuối cùng, tôi nghe Khánh Linh kể lại, sau khi nghe xong master album Khánh Linh's Journey của chúng tôi, anh chúc mừng em gái, rồi nói: "Em hãy cứ bình thản đi theo con đường của mình. Đừng xao động hay sốt ruột gì! Cứ bình thản...". Và rồi không bao giờ tôi còn có thể gặp lại anh nữa, một nhạc sĩ tài hoa mang tâm hồn thơ trẻ.
Nói về Ngọc Châu, nếu chỉ là Thì Thầm Mùa Xuân, thì không đúng và không đầy đủ với một nhạc sĩ được đào tạo bài bản từ cái nôi nhạc viện Hà Nội. Nhưng bài viết này, tôi chỉ nói riêng về Thì Thầm Mùa Xuân thôi. Và tại sao tôi xem nó là một đại diện tiêu biểu cho các bài hát đương đại về mùa xuân của âm nhạc Việt Nam.
Thì thầm mùa xuân (Jazz Funk version); ca sĩ: Phương Vy; hòa âm: Đằng Phương
Thì thầm mùa xuân: hồn nhiên, đẹp đẽ và thánh thiện
Đầu tiên, nó là một bài hát có giai điệu, khúc thức và cảm giác hòa âm có thể dung nạp và hòa quyện với bất cứ thể loại âm nhạc hiện đại nào trên thế giới. Nếu là dân hòa âm, bạn có thể chọn bất cứ phong cách nào cho Thì Thầm Mùa Xuân: Pop, jazz, funk, hiphop, rap, electronic... Mà cho dù phong cách nào, Thì Thầm Mùa Xuân đều hấp dẫn. Hiếm có một bài hát Việt nào như thế, vì sao vậy?
Là vì giai điệu của nó được cấu trúc bởi những mô típ lặp lại gãy gọn, mạch lạc, rõ ràng qua từng cung bậc, để rồi bừng sáng ở phần điệp khúc khá bắt tai, đặc trưng của nhạc pop thế giới. Và nó được viết bởi một người am hiểu hòa âm và các thể loại âm nhạc đương đại. Cho nên bản thân từng câu nhạc của nó đã gợi lên những khung hợp âm chuẩn mực, tự nhiên mà bất cứ người chơi nhạc nào, dù là funk-soul-jazz, những âm hình đệm keyboard, guitar hay bass sẽ tuôn chảy tự nhiên không chút gượng ép. Nhạc Việt, mà nhất là các bài hát ở những giai đoạn trước kia, bạn khó có thể làm mới bằng các thể loại đương đại.
Điều thứ hai, giai điệu hướng ra thế giới, nhưng lại rất Việt.
Bạn có thấy rằng âm nhạc của Joe Hisaishi (một bậc thầy nhạc phim Nhật Bản), ông viết không hề có một thang âm điệu thức nào là của Nhật Bản, rất châu Âu. Vậy mà sao vẫn nghe ra chất Nhật trong đó. Tôi hiểu ra, dân tộc tính không chỉ nằm ở thang âm, ở nhạc cụ dân tộc. Mà nó còn nằm ở tâm hồn những nhạc công trong dàn nhạc, ở ngữ điệu ngôn ngữ khi hát, ở thẩm mỹ của công chúng mỗi quốc gia... dù phương tiện biểu đạt là của phương Tây.
Cũng tương tự như đều là hạt cà phê Arabica, nhưng khi tôi nhấp một ngụm Arabica từ Ethiopia, nó thoang thoảng cái mùi hoa cỏ từ vùng đất ấy! Dù vẫn là hạt cà phê Arabica. Cái khác biệt là ẩn ở bên trong mùi vị, chứ không phải hình dáng hạt cà phê.
Không hiểu sao, giai điệu của Thì Thầm Mùa Xuân không như Chiều xuân. Nó không mang một chút ngũ cung nào của âm nhạc dân gian Việt. Nhưng khi cất lên, nó quyện với tiếng Việt và nghe rất Việt. Nếu bài hát của bạn khi hát bằng tiếng Việt mà cứ như Tây hát, hãy xem lại! Vì chính ngữ điệu quyết định chất Việt, chứ không chỉ thang âm, dù giai điệu hòa nhập thế giới. Điều này lại nảy ra một suy ngẫm đáng lưu ý với trào lưu các bài hát hiện nay của các nghệ sĩ trẻ: hòa nhập với thế giới thế nào được khi một bài hát Việt Nam mà nghe cứ như đang hát bằng tiếng nước ngoài? Dù đang hát bằng tiếng Việt! (sẽ trở lại đề tài này với bài viết riêng).
Và điều cuối cùng, chính tâm hồn trong sáng của một nhạc sĩ có nụ cười hiền hòa ấy mà phần lời ca của Thì Thầm Mùa Xuân thật hồn nhiên, đẹp đẽ và thánh thiện. Nó quyện với giai điệu xúc tích, gọn ghẽ và tươi sáng đến không ngờ.
"Từng chồi non xanh mơn man
Từng hạt mưa long lanh rơi mùa xuân
Và trong ánh mắt lấp lánh
Lời yêu thương yêu thương ai ngập ngừng
Mùa xuân đã đến bên em
Và mùa xuân đã đến bên anh thì thầm
Làn gió khẽ vuốt tóc em
Và làn gió nói cùng em nhớ thương..."
Những phân tích trên đã phần nào lý giải vì sao Thì Thầm Mùa Xuân đã sống trong lòng người hâm mộ. Và nó là một trong những đại diện tiêu biểu của nhạc pop đương đại Việt, cho tới hiện tại. Không biết bao nhiêu ca sĩ, bao nhiêu bản phối đã đi qua bài hát này. Và nếu là một tay hòa âm, tôi chắc là bạn sẽ rất hứng thú khi khoác một tấm áo mới cho nó. Soul - Funk - Jazz - Electronic - Hiphop... Còn với người nghe, có thể tha hồ chọn lựa một phiên bản hợp tai trong hàng trăm phiên bản của Thì Thầm Mùa Xuân trên các nền tảng.
