Tiếng máy đánh bóng khe khẽ, ánh lửa hàn lập lòe, mùi kim loại nóng trộn lẫn hương trà nóng - một nhịp sống rất riêng chỉ xuất hiện rõ rệt vào những ngày cuối năm. Ra vào liên tục, những người yêu trang sức mang theo những sợi dây chuyền đã đứt, chiếc lắc tay bị trờn móc, chiếc nhẫn xỉn màu hay đôi bông tai từng theo họ qua nhiều mùa tết.
Khác với nhịp tiêu dùng "mua mới - thay nhanh" của nhiều đô thị hiện đại, người Hà Nội vẫn giữ một thói quen: sửa trang sức cũ để đón năm mới. Đó không chỉ là câu chuyện tiết kiệm, mà là một cách ứng xử đầy tinh tế với giá trị vật chất, ký ức và thời gian.
Phố Hàng Bạc cuối năm, điểm đến của những người mang trang sức cũ đi sửa, giữ gìn kỷ niệm trước tết
ẢNH: QUẢNG HÀ
Tết - vật nhỏ, ký ức không nhỏ
Một cửa hàng chuyên sửa chữa, làm mới trang sức nhộn nhịp khách ngày giáp tết
Ảnh: Quảng Hà
Trong đời sống văn hóa người Việt, trang sức không đơn thuần là phụ kiện. Đó có thể là đôi khuyên tai cưới của mẹ, chiếc vòng cổ, lắc tay ngày đi lấy chồng, chiếc nhẫn vàng đầu năm, hay vòng bạc đeo cho con trẻ dịp thôi nôi, tránh gió, tránh tà khí. Mỗi món đồ đi qua thời gian đều tích tụ giá trị riêng.
Vì thế, khi dây chuyền đứt, viên đá rơi hay bề mặt vàng bạc xỉn màu, nhiều người không vội thay mới. Họ tìm đến thợ kim hoàn để "chữa" lại món đồ quen thuộc.
Với phụ nữ Hà Nội, thói quen này còn gắn với áo dài ngày tết. Một chuỗi ngọc trai được đánh bóng, chiếc kiềng tối giản, thanh mảnh được tinh chỉnh gọn gàng đủ tạo nên vẻ trang nhã, kín đáo - thứ thẩm mỹ được giữ gìn qua nhiều thế hệ.
Những món trang sức giá trị như vòng cổ, khuyên tai, nhẫn cưới không chỉ là sản phẩm thủ công tinh xảo mà còn lưu giữ ký ức trọng đại, nên thường được sửa, đánh bóng mỗi dịp đặc biệt
ẢNH: HUY K
Nghề kim hoàn mùa cuối năm
Theo các thợ ở các tiệm tại Hàng Bạc, cao điểm sửa trang sức bắt đầu từ rằm tháng chạp và kéo dài đến 29-30 tết. Công việc đa dạng: đánh bóng, hàn nối dây chuyền, chỉnh size nhẫn, xi mạ vàng trắng, gắn lại đá quý.
"Mỗi món là một trường hợp khác nhau. Hàn dây chuyền nhìn đơn giản nhưng phải chuẩn nhiệt, nếu không mối nối sẽ giòn hoặc đổi màu. Làm nhanh nhưng không được ẩu", một thợ kim hoàn hơn 20 năm nghề (phố Hàng Bạc, Hà Nội) chia sẻ.
Huy K, một "nghệ nhân" kim hoàn trẻ với hàng triệu người theo dõi, trực tiếp dùng đèn khò mini hàn, gia nhiệt và chỉnh sửa chi tiết trang sức thủ công tinh xảo
ẢNH: HUY K
Người thợ bạc lớn tuổi (Hàng Bạc, Hà Nội) cần mẫn làm nghề trong những giáp tết Bính Ngọ
Ảnh: Quảng Hà
"Có chiếc chỉ cần đánh bóng để lấy lại độ sáng; có chiếc phải hàn nối tỉ mỉ từng mắt xích; có món đòi hỏi tay nghề cao để gắn lại viên đá quý sao cho vừa khít, không lộ dấu sửa. Thợ kim hoàn phải sửa cho "đẹp" và cũng phải giữ được hồn cốt ban đầu của món đồ - điều mà máy móc hiện đại không làm được", một người thợ trẻ cho biết.
Hiện nay, các tiệm có thể xử lý hầu hết chất liệu phổ biến như vàng 18K, vàng trắng, bạc 925, kể cả những thiết kế đính kim cương hoặc đá quý. Mức chi phí sửa chữa dao động khá linh hoạt: hàn nối dây chuyền, lắc tay từ 30.000 - 200.000 đồng; đánh bóng, làm mới khoảng 50.000 - 150.000 đồng; gắn lại đá quý từ 50.000 - 300.000 đồng; chỉnh size nhẫn, vòng 100.000 - 250.000 đồng; xi mạ vàng, bạc khoảng 100.000 - 300.000 đồng. So với việc mua mới, đây là khoản chi hợp lý, nhưng quan trọng hơn, là cách "giữ lại" những giá trị không thể đo đếm bằng tiền.
Một người thợ đang sửa lại chiếc dây chuyền cũ bị đứt cho khách ở 104 Hàng Bạc
ẢNH: MAI HOÀNG
Chị Nguyễn Hoàng Mai (Hà Nội) chia sẻ trải nghiệm sửa dây chuyền bị đứt tại số 104 Hàng Bạc: "Dây chuyền của mình bị đứt, mang ra cửa hàng ở phố cổ sửa chỉ hết 20.000 đồng, làm rất nhanh". Theo chị Mai, mối hàn gọn, gần như không nhìn thấy dấu sửa. Điều khiến cô hài lòng không chỉ là giá rẻ mà là cảm giác món đồ quen thuộc được làm mới, diện mới.
Cô gái trẻ đi làm mới dây chuyền và chọn lắc bạc đón tết
Ảnh: Quảng Hà
Chị Thu Hà (Q.Hoàn Kiếm) cho biết năm nào cũng mang bộ trang sức cưới (nhẫn, khuyên tai) đi đánh bóng. "Tôi có thể mua đôi mới, nhưng đây là món đồ kỷ niệm quý giá. Hơn nữa đồ mới dùng chỉ thích thôi chứ không có cảm giác gắn bó như đồ đã theo mình hơn chục năm. Sửa lại, thấy như mình cũng được làm mới theo", chị nói.
Trang sức được làm mới, sáng bóng kết hợp trang phục truyền thống giúp phụ nữ thêm rạng rỡ dịp tết, trở thành bước chuẩn bị quen thuộc mỗi độ xuân về
ẢNH: HUY K
