Tờ Khmer Times mới đây đưa tin Bộ Thương mại Mỹ đã chính thức loại bỏ Campuchia khỏi nhóm bị hạn chế mua vũ khí của Mỹ.
Những dấu hiệu tan băng
Diễn biến trên được đánh giá đã báo hiệu một sự tan băng đáng kể trong quan hệ quân sự giữa hai nước.
Quyết định trên được đưa ra sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ ghi nhận Phnom Penh tích cực theo đuổi hòa bình và an ninh khu vực, tiếp tục hợp tác quốc phòng với Washington và nỗ lực chống tội phạm xuyên biên giới. Cụ thể, tháng 11.2025, Bộ Ngoại giao Mỹ công bố đưa Campuchia ra khỏi danh sách cấm vận vũ khí theo Quy định buôn bán vũ khí quốc tế (ITAR). Biện pháp này diễn ra sau khi Nhà Trắng từ cuối tháng 10.2025 đã dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí cho Campuchia.
Quân đội Campuchia đón tàu chiến Mỹ USS Cincinnati (LSC 20) cập cảng căn cứ Ream hồi cuối tháng 1
ẢNH: AFP
Theo giới phân tích, ngay cả khi được Mỹ đưa ra khỏi danh sách hạn chế mua vũ khí, thì nguồn lực của Campuchia cũng khó có thể đặt mua những gói vũ khí giá trị lớn của Mỹ. Tuy nhiên, động thái này vẫn mang ý nghĩa không nhỏ. Theo phân tích của PGS Sophal Ear, Trường Quản lý toàn cầu Thunderbird của Đại học bang Arizona (Mỹ), việc loại bỏ Campuchia khỏi danh sách đen bán vũ khí chỉ ra rằng Mỹ thấy được giá trị trong việc tái tham gia vào Campuchia về các vấn đề an ninh.
Không những vậy, cuối tháng 1, tàu chiến cận bờ Mỹ USS Cincinnati đã ghé cảng căn cứ Hải quân Ream (Campuchia). Chuyến thăm này được cả hai bên đánh giá là một phần trong nỗ lực tăng cường hợp tác giữa quân đội hai nước.
Trong chuyến thăm, đô đốc Samuel Paparo, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ, đã gặp Thủ tướng Hun Manet và Bộ trưởng Quốc phòng Tea Seiha của Campuchia để thảo luận về việc tăng cường hợp tác quân sự song phương. Hai nước còn đồng ý khôi phục các cuộc tập trận quân sự chung thường niên "Angkor Sentinel" vốn đã bị đình chỉ từ năm 2017.
Gió xoay chiều ?
Vốn dĩ, căn cứ Ream từng là vấn đề gây căng thẳng trong quan hệ Mỹ và Campuchia suốt vài năm gần đây. Giữa năm 2022, tờ The Washington Post dẫn lời một quan chức phương Tây khẳng định Bắc Kinh đang bí mật xây dựng một cơ sở hải quân ở Ream để sử dụng độc quyền cho quân đội Trung Quốc. Tất nhiên, cả Trung Quốc lẫn Campuchia sau đó đều bác bỏ thông tin do The Washington Post đăng tải. Trước đó, từ tháng 11.2021, Bộ Tài chính Mỹ ban hành lệnh cấm vận 2 quan chức quân đội Campuchia liên quan dự án xây dựng tại căn cứ Ream.
Căng thẳng bắt đầu từ năm 2019, tờ The Wall Street Journal dẫn một số nguồn tin từ giới chức quân sự Mỹ tiết lộ Phnom Penh và Bắc Kinh ký một thỏa thuận bí mật cho phép quân đội Trung Quốc tiếp cận căn cứ hải quân này. Theo đó, thỏa thuận cho phép tàu chiến và quân đội Trung Quốc sử dụng căn cứ Ream trong 30 năm. Tuy nhiên, phía Campuchia đã lên tiếng bác bỏ thỏa thuận vừa nêu. Đến năm 2024, một số hình ảnh vệ tinh cho thấy tàu chiến Trung Quốc đã neo đậu thời gian dài tại căn cứ Ream. Không những vậy, một số hình ảnh khác trước đó cho thấy căn cứ Ream có cầu cảng được cho là đủ sức để tàu sân bay neo đậu và hạ tầng này được cho là nhằm phục vụ cho tàu sân bay Trung Quốc.
Trả lời Thanh Niên hôm qua (10.2), TS Satoru Nagao (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) chỉ ra: "Từ năm 2010, Trung Quốc, thay thế Nhật Bản, trở thành nhà tài trợ lớn nhất cho Campuchia. Năm 2017 là năm cuối cùng Campuchia tiến hành cuộc tập trận chung thường niên "Angkor Sentinel" với Mỹ. Trung Quốc được cho là đã tài trợ nâng cấp căn cứ hải quân Ream ở Campuchia. Thời gian qua, hình ảnh vệ tinh cho thấy tàu chiến Trung Quốc thường xuyên neo tại căn cứ Ream".
"Tuy nhiên, gần đây, tình hình đang diễn biến ngược lại. Vào tháng 12.2024, tàu chiến Mỹ cập cảng Sihanoukville (Campuchia). Đến tháng 1.2026 vừa qua, một tàu chiến khác của Mỹ cũng đã cập cảng căn cứ Ream. Hai nước đang lên kế hoạch khởi động lại cuộc tập trận "Angkor Sentinel". Vào tháng 4.2025, tàu chiến Nhật Bản cũng đã cập cảng Ream", TS Nagao phân tích và nhận định thêm rằng: "Từ góc nhìn của một quốc gia nhỏ, việc chỉ dựa vào cường quốc duy nhất có thể dẫn đến việc mất đi ảnh hưởng của một quốc gia độc lập và trở thành thuộc địa của cường quốc đó. Vì vậy, để duy trì độc lập, các quốc gia nhỏ tìm kiếm những lựa chọn thay thế".
"Năm 2025, khi Campuchia xảy ra xung đột với Thái Lan, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thể hiện ảnh hưởng đáng kể trong khu vực này bằng cách kết nối hai nước đàm phán tiến đến ngừng bắn. Bắc Kinh cũng thể hiện một số ảnh hưởng trong cuộc xung đột này, nhưng Washington đã chứng minh ảnh hưởng của Mỹ rất mạnh trong khu vực", chuyên gia Nagao phân tích thêm.
