Mặc cả hạt nhân?
AFP hôm qua dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết sự xuất hiện của nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã nâng tổng số tàu chiến Mỹ tại Trung Đông lên 10 tàu, bao gồm 6 tàu khu trục.
Trong bài đăng trên mạng xã hội tối 28.1, Tổng thống Trump nói rằng một hạm đội lớn đang tiến về Iran và sẵn sàng thực hiện sứ mệnh với tốc độ và sức mạnh cần thiết, tương tự như với Venezuela. Nhà lãnh đạo kêu gọi Iran nhanh chóng ngồi vào bàn đàm phán về một thỏa thuận công bằng, theo đó Tehran phải cam kết không sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông Trump lưu ý thời gian đang cạn dần và cảnh báo sẽ tấn công nếu quốc gia vùng Vịnh không chấp nhận thỏa thuận. Chủ nhân Nhà Trắng cũng nhắc lại chiến dịch oanh tạc các cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6.2025 và tuyên bố đợt tấn công kế tiếp "sẽ tồi tệ hơn nhiều".
Máy bay tác chiến điện tử EA-18G trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln tại Ấn Độ Dương ngày 23.1
ẢNH: AP
Ông Trump không nêu rõ điều kiện Mỹ muốn đạt được trong thỏa thuận. Trước đây, lập trường đàm phán của chính quyền Washington là hạn chế chương trình tên lửa đạn đạo tầm xa và mạng lưới lực lượng vũ trang ủy nhiệm của Iran trong khu vực, đồng thời cấm nước này độc lập làm giàu uranium. Iran lâu nay tuyên bố chương trình hạt nhân của mình chỉ phục vụ mục đích dân sự.
Phản ứng của Iran
Đáp lại những cảnh báo từ chủ nhân Nhà Trắng, giới lãnh đạo Iran thể hiện lập trường nhất quán là sẵn sàng đáp trả cứng rắn nhưng vẫn ưu tiên giải pháp ngoại giao. Trả lời phỏng vấn CNN, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố sẵn sàng đàm phán với Mỹ nhưng phải thực sự nghiêm túc và tôn trọng nhau, không phải kiểu áp đặt như Tổng thống Mỹ đang thể hiện. Về lực lượng Mỹ đang hiện diện tại khu vực, ông Ghalibaf tuyên bố Iran sẽ đáp trả nếu bị tấn công.
Các đồng minh chủ chốt từ chối cho Mỹ sử dụng không phận tấn công Iran
Trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã liên lạc với những người đồng cấp trong khu vực như Thổ Nhĩ Kỳ và Ả Rập Xê Út để ngăn chặn leo thang căng thẳng. Ông tuyên bố quân đội sẵn sàng "bóp cò" để đáp trả bất cứ nước nào cho phép sử dụng lãnh thổ của họ để tấn công Iran. Ả Rập Xê Út và UAE đã cam kết không cho phép điều này xảy ra, trong khi Ai Cập, Oman và Qatar được cho là đã vận động Mỹ không tấn công Iran. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết những thông điệp gián tiếp đang được trao đổi với Mỹ, song cũng nhấn mạnh Washington phải ngừng đe dọa và áp đặt nếu muốn đàm phán.
Tiêm kích F/A-18 trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln
ẢNH: AP
Giới quan sát đánh giá tuyên bố mới nhất của Tổng thống Trump cho thấy hành động quân sự vẫn là một lựa chọn tiềm năng nếu không giải quyết được bằng ngoại giao. Tuy nhiên, theo điều trần của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trước Quốc hội thì tình hình Iran phức tạp hơn nhiều so với Venezuela. Một số nguồn tin tại Mỹ cho hay ông Trump vẫn chưa ra quyết định tấn công và tình trạng của chính quyền Iran hiện nay là điều kiện thuận lợi để Mỹ tìm kiếm một thỏa thuận phi hạt nhân và các vấn đề khác. "Ông Trump có thể bắt đầu một cuộc chiến tranh nhưng ông ấy không kiểm soát được cách nó kết thúc", ông Ghalibaf cảnh báo.
Thổ Nhĩ Kỳ đề xuất đối thoại 3 bên
Hôm qua, tờ Hurriyet đưa tin Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã đề nghị Tổng thống Trump tham gia cuộc đối thoại thượng đỉnh 3 bên với lãnh đạo Iran, có thể là qua cuộc gọi trực tuyến, nhằm giảm căng thẳng. Ông Trump được cho là phản hồi tích cực về đề xuất này nhưng Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận chính thức.
