Hôm qua (14.3), Fox News thông tin rằng với số lượng rất lớn, UAV do Iran sử dụng tấn công đang gây căng thẳng cho hệ thống phòng không của Mỹ ở khu vực.
Thời của UAV giá rẻ
Mới đây, chuyên gia Michael C.Horowitz của Hội đồng Đối ngoại (Mỹ) và chuyên gia Lauren Kahn thuộc Trung tâm An ninh và Công nghệ đang nổi (Đại học Georgetown, Mỹ) vừa có bài phân tích về vai trò của UAV trong cuộc xung đột Iran hiện nay.
"Thế trận" tác chiến chống tên lửa và UAV từ Iran
Nguồn: Tổng hợp
Theo đó, nối tiếp cuộc xung đột Ukraine, chiến dịch quân sự Epic Fury mà Mỹ tiến hành nhằm vào Iran và cách Tehran phản công cho thấy nhân loại đang ở trong kỷ nguyên chiến tranh với số lượng lớn, chi phí thấp nhưng tính tự động hóa và tính chính xác cao.
Cuộc xung đột Ukraine trong hơn 4 năm qua ghi dấu là cuộc chiến hiện đại đầu tiên ở châu Âu kể từ Thế chiến 2 đã định hình lại cách nhân loại nghĩ về tác chiến. Nếu như Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991 được gọi là "cuộc chiến không gian" đầu tiên (đặt nền móng hỗ trợ từ không gian, bao gồm liên lạc vệ tinh và hệ thống định vị toàn cầu - GPS), thì cuộc xung đột Ukraine và cuộc xung đột ở Iran trở thành cuộc chiến trí tuệ nhân tạo đầu tiên, chiến tranh mạng toàn diện, chiến tranh không gian thương mại và chiến tranh UAV.
Trong cuộc chiến hiện tại, Iran đã dựa rất nhiều vào kho tên lửa đạn đạo rẻ tiền và đặc biệt là UAV loại Shahed-136 vốn được Nga sử dụng rất nhiều ở Ukraine vừa qua. Với mức giá chỉ từ 20.000 - 50.000 USD/chiếc, loại UAV này rất rẻ so với tên lửa hành trình hoặc tên lửa đạn đạo, nhưng vẫn có tầm bắn lên đến 2.000 km và tích hợp khả năng dẫn đường chính xác để bắn trúng mục tiêu. Dường như Iran đã hưởng lợi từ việc Nga sử dụng rộng rãi Shahed-136 ở Ukraine, vì Tehran có thể nâng cấp ăng-ten chống nhiễu và điều hướng chống tác chiến điện tử để tăng hiệu quả. Đến nay, Iran đã phóng hàng ngàn UAV vào Israel, các căn cứ của Mỹ ở Trung Đông và một số quốc gia trong khu vực. Tehran đã giảm mức độ tấn công bằng tên lửa đạn đạo, tập trung vào UAV.
Gây tốn kém cho đối phương
Trong khi đó, dù bị bắn hạ phần lớn, nhưng UAV của Iran với số lượng lớn khi tấn công và mật độ đều đặn đã làm căng thẳng tài nguyên của Mỹ và các nước khác trong khu vực, đồng thời phá hủy các khả năng phòng thủ quan trọng, bao gồm cả hệ thống radar của Mỹ.
Mặc dù cuộc chiến ở Ukraine chứng minh rằng lực lượng phòng thủ thường có thể bắn hạ tới 80% số UAV tấn công, nhưng việc chống lại các loạt tấn công của Shahed-136 gây khó khăn về thời gian và nguồn lực. Đồng thời, ngay cả khi chỉ 20% số UAV "lọt lưới" thì cũng gây thiệt hại không nhỏ.
Thế nhưng, Mỹ và đồng minh phải tốn kém rất lớn để đánh chặn UAV của Iran. Trong đó, Mỹ cùng đồng minh nhiều lúc phải dùng tên lửa đánh chặn Patriot tiên tiến có giá khoảng 4 triệu USD để bắn hạ mỗi UAV của Iran. Ngay cả khi sử dụng một hệ thống rẻ tiền như Coyote (một loại UAV chuyên đánh chặn UAV), Mỹ cũng tốn 125.000 USD cho mỗi lần bắn. Thực tế này gây tốn kém không nhỏ cho Washington.
Cũng vì vậy, Mỹ đang phải tìm đến các công nghệ đánh chặn UAV giá rẻ với kinh nghiệm từ Ukraine vốn đã đối phó hàng chục ngàn Shahed-136, chưa kể các loại UAV khác, do Nga tấn công. Thời gian qua, Ukraine đã phát triển hệ thống radar nhận diện sóng âm drone với giá chỉ khoảng 400 - 1.000 USD, kết hợp cùng dòng drone Sting (của hãng Whil Hornet) chuyên diệt drone. Đặc biệt, "sát thủ drone" Sting có giá chỉ từ 2.000 USD. Việc thiết lập mạng lưới radar nhận diện sóng âm drone chỉ tốn khoảng 10 triệu USD. Được điều khiển dạng FPV, Sting có thể đánh chặn Shahed-136 và chỉ mất 2 ngày huấn luyện thì binh sĩ có thể dùng. Tuy là drone cảm tử để diệt drone, nhưng Sting nếu không tấn công đối phương thì có thể bay quay về để dùng lại khi cần. Phương thức tác chiến này đã giúp Ukraine đánh chặn hiệu quả từ 80% số UAV do Nga tấn công.
Bên cạnh đó, ngay từ đầu chiến dịch tấn công Iran, Mỹ cũng bắt đầu dùng loại UAV giá rẻ là LUCAS có thiết kế khá giống Shahed-136 để tấn công Iran. Hồi tháng 5.2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng công khai ca ngợi UAV giá rẻ của Iran là "rất tốt... và nhanh và chết chóc". Đến tháng 12.2025, Lầu Năm Góc công bố LUCAS có nhiều điểm tương đồng với Shahed-136. Đây có thể xem là một dấu mốc mới cho thấy Mỹ cũng đang dần thích nghi với xu thế vũ khí giá rẻ nhưng hiệu quả.
Mỹ đang tiêu hao lượng đạn dược ‘có thể dùng nhiều năm’ trong cuộc chiến với Iran
Mỹ sắp hộ tống tàu dầu qua Hormuz
Phát biểu với các phóng viên trước khi lên chuyên cơ Không lực Một ngày 13.3, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết nước này có thể sớm triển khai lực lượng hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển chiến lược Hormuz trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông. "Điều này sẽ sớm diễn ra. Hôm nay chúng tôi đã giáng những đòn rất, rất lớn", theo CNN dẫn lời ông.
Tổng thống Mỹ cảnh báo nếu Iran tiếp tục cản trở hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, Washington có thể phá hủy toàn bộ hạ tầng dầu mỏ trên đảo chiến lược Kharg. Ông Trump cũng cho rằng Iran đã chịu tổn thất nặng nề sau 2 tuần không kích của Mỹ và Israel, đồng thời nhấn mạnh chiến dịch quân sự sẽ được duy trì "chừng nào còn cần thiết".
Tuy vậy, các quan chức Mỹ cảnh báo nhiệm vụ hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz vẫn tiềm ẩn rủi ro lớn và chưa thể triển khai ngay lập tức.
Về phần mình, giới chức Iran khẳng định sẽ tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ và Israel chấm dứt các cuộc tấn công. Theo Reuters, Iran cũng đang cân nhắc cho phép một số tàu chở dầu đi qua tuyến hàng hải này với điều kiện giao dịch bằng nhân dân tệ của Trung Quốc.
Trí Đỗ
