Sau khi tăng lên mức đỉnh điểm khoảng 117 USD/thùng đối với cả dầu Brent lẫn WTI vào ngày 9.3, giá của 2 loại dầu thô này đã giảm mạnh vào hôm qua (10.3). Cụ thể, giá dầu Brent còn khoảng 93,35 USD/thùng, giá dầu WTI còn khoảng 90,43 USD/thùng.
Áp lực cho Nhà Trắng
Trước đó, các quốc gia thuộc khối G7 ngày 9.3 dù không cam kết giải phóng dự trữ khẩn cấp, nhưng thông báo chuẩn bị thực hiện "các biện pháp cần thiết" để đối phó với giá dầu toàn cầu tăng vọt. Giá dầu chỉ hạ nhiệt sau khi Tổng thống Trump cho rằng cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran có thể kết thúc "rất sớm", bởi theo ông thì đây chỉ là chiến dịch quân sự ngắn hạn.
"Chúng ta đã thắng trên nhiều phương diện, nhưng chúng ta vẫn chưa thắng đủ", ông nói, đồng thời khẳng định chiến dịch sẽ chỉ kết thúc khi Iran trong thời gian dài không còn khả năng sở hữu vũ khí chống lại Mỹ cùng đồng minh của Mỹ ở khu vực.
Giá dầu và vai trò của eo biển Hormuz đối với nguồn cung dầu khí thế giới
Nguồn: Tổng hợp
Tuy nhiên sau đó, Tổng thống Trump đe dọa sẵn sàng giáng đòn mạnh hơn nữa vào Iran nếu Tehran ngăn chặn tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz - vốn có vai trò quan trọng đối với nguồn cung cấp dầu của thế giới. Cụ thể, viết trên nền tảng Truth Social, ông Trump nhấn mạnh: "Nếu Iran làm bất cứ điều gì ngăn chặn dòng chảy dầu mỏ trong eo biển Hormuz, họ sẽ bị Mỹ giáng đòn mạnh gấp 20 lần so với những gì họ đã phải chịu cho đến nay. Thêm vào đó, chúng ta sẽ tiêu diệt những mục tiêu dễ bị phá hủy, khiến cho Iran gần như không thể tái thiết lại thành một quốc gia nữa".
Lời đe dọa được đưa ra sau khi Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố Tehran sẽ không cho phép xuất khẩu "một lít dầu" nào từ khu vực này nếu các cuộc tấn công của Mỹ và Israel tiếp tục.
Trong khi đó, giới quan sát cho rằng việc ông Trump tuyên bố cuộc chiến ở Iran sẽ sớm kết thúc bắt nguồn từ sức ép của giá dầu tăng quá cao. Trước đó, ông trấn an giới đầu tư rằng giá dầu đã tăng "có lẽ ít hơn tôi nghĩ". Nhưng thực tế, nếu giá dầu tiếp tục tăng cao thì trước nhất là giá xăng tại Mỹ cũng tăng cao. Điều này làm lu mờ một trong những thành tích kinh tế mà ông Trump tự hào thời gian qua chính là giá xăng dưới thời ông đã giảm đáng kể so với giai đoạn người tiền nhiệm.
Thách thức không chỉ với giá dầu
Không chỉ vậy, trong phân tích gửi đến Thanh Niên, Eurasia Group (Mỹ), đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, chỉ ra: "Tác động thứ cấp của giá dầu thô ở mức cao trong thời gian dài là sẽ rất lớn: có thể có lạm phát tổng thể cao hơn (bao gồm chi phí năng lượng và thực phẩm cao hơn). Điều này có thể khiến Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất, có khả năng làm chậm nền kinh tế. Đây sẽ là một đòn giáng mạnh vào triển vọng của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới".
Lược đồ hiện trạng eo biển Hormuz
Nguồn: Tổng hợp
Thời gian qua, lạm phát chính là vấn đề đã gây xung khắc nghiêm trọng giữa Nhà Trắng và Fed. Trong khi Tổng thống Trump muốn hạ lãi suất điều hành để kích thích nền kinh tế, thì Fed lo ngại việc hạ lãi suất có thể làm ảnh hưởng nỗ lực kiềm chế lạm phát của Mỹ. Vì thế, nếu giá xăng dầu tăng cao thì Fed càng có lý do để không hạ lãi suất điều hành, thậm chí còn tăng.
Bên cạnh đó, eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa thì sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ cho các nước vùng Vịnh. Điển hình Iraq nếu không xuất khẩu dầu thì kho chứa dự trữ sẽ quá tải sau 6 ngày. Ả Rập Xê Út khai thác khoảng 10 triệu thùng dầu mỗi ngày và trước cuộc xung đột thì xuất khẩu khoảng 7 triệu thùng mỗi ngày qua đường biển. Giờ đây, nếu không thể xuất khẩu qua đường biển thì nước này phải chuyển dầu thông qua tuyến đường ống Đông Tây với công suất tối đa chỉ 5 triệu thùng mỗi ngày. Ước tính, nếu tiếp tục gián đoạn việc xuất khẩu, kho dự trữ nước này sẽ quá tải sau hơn 2 tháng. Tương tự, UAE lẫn Qatar cũng đều quá tải sau khoảng 20 ngày, Kuwait khoảng 14 ngày.
Ngoài ra, theo phân tích của Eurasia Group, việc eo biển Hormuz bị phong tỏa không chỉ đe dọa nguồn cung cấp dầu và khí đốt của thế giới. Điều này còn có thể gây ra một cuộc khủng hoảng an ninh lương thực. Vì khoảng 25% nguyên liệu thô toàn cầu được sử dụng trong phân bón được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Nông dân vùng Tây bán cầu sắp vào vụ trồng trọt mùa xuân. Đặc biệt, các nước vùng Vịnh như Qatar, Ả Rập Xê Út và UAE nhập khẩu khoảng 80% lương thực, nên nếu tuyến hàng hải qua Hormuz bị đình trệ cũng gây ảnh hưởng nghiêm trọng.
Trong khi đó, ý định sử dụng hải quân Mỹ để bảo vệ tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz được cho là khó khả thi. Vì thế, vấn đề nguồn cung dầu mỏ, gián đoạn tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz trở thành sức ép không nhỏ cho kinh tế thế giới cũng như sách lược của Nhà Trắng đối với cuộc chiến Iran.
Nhà Trắng tính cách hạ giá xăng dầu
Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu bất ổn, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc nhiều phương án ứng phó gồm khả năng nới lỏng cấm vận dầu mỏ Nga. Reuters ngày 10.3 dẫn nguồn tin cho rằng chủ đề thảo luận có thể bao gồm việc dỡ bỏ cấm vận rộng rãi cũng như những phương án cụ thể hơn cho một số nước như Ấn Độ để mua dầu của Nga mà không bị Mỹ trừng phạt.
Tại cuộc họp báo ngày 9.3, ông Trump nói rằng Mỹ đang tạm miễn trừ một số lệnh cấm vận liên quan dầu mỏ để giúp hạ giá cho đến khi lưu thông tại eo biển Hormuz bình thường trở lại. Tuần trước, Mỹ cho phép Ấn Độ được mua dầu của Nga đang bị kẹt trên biển trong vòng 30 ngày. Việc nới lỏng cấm vận Nga có thể giúp ổn định thị trường năng lượng nhưng cũng gây rủi ro làm suy yếu nỗ lực ngăn chặn nguồn thu của Moscow cho chiến sự tại Ukraine.
Một số phương án khác đang được chính quyền ông Trump thảo luận gồm can thiệp thị trường tương lai, hoãn thu thuế xăng dầu liên bang và mở kho dầu khẩn cấp, theo Bloomberg. Các nghị sĩ đảng Dân chủ đang kêu gọi ông Trump mở kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ để giúp hạ giá nhưng phe Cộng hòa phản đối, cho rằng đợt tăng giá này sẽ không kéo dài.
Vi Trân
