Lo đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu
Trả lời phỏng vấn của Thanh Niên ngay sau khi Mỹ, Israel tấn công Iran, dẫn đến hành động trả đũa nhằm vào nhiều nước vùng Vịnh, hầu hết các doanh nghiệp (DN) được hỏi đều tỏ ra lo lắng khi thị trường đứng trước nguy cơ biến động rất lớn.
Ông Bạch Khánh Nhựt, Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Điều VN, nhận định: "Trong những năm gần đây thị trường Trung Đông nổi lên là nơi tiêu thụ các mặt hàng nông sản của VN nói chung với mức tăng trưởng cao nhất. Đối với mặt hàng hạt điều, Dubai chính là cửa ngõ tiêu thụ và là thị trường nhập khẩu hạt điều lớn thứ 3 của VN sau Trung Quốc và Mỹ. Để vận chuyển hàng hóa từ VN vào Dubai thì bắt buộc phải đi qua eo biển Hormuz vốn có một phần do Iran kiểm soát. Nếu chiến sự kết thúc nhanh chóng thì tác động không đáng kể nhưng nếu tình hình căng thẳng kéo dài thì xuất khẩu nông sản của VN sang thị trường này chắc chắn bị ảnh hưởng vì không có hãng tàu nào dám nhận vận chuyển hàng vào khu vực đó. Eo biển này nếu bị phong tỏa thì hàng hóa từ VN sang Trung Đông sẽ bị tê liệt".
Xuất khẩu hàng hóa VN có thể sẽ chịu tác động từ tình hình bất ổn ở Trung Đông
ẢNH: N.D
Ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Vĩnh Hiệp - một DN xuất khẩu cà phê khá lớn, nói: "Dù chưa nhận được phản ứng nào từ đối tác hay các bên liên quan nhưng bản thân DN tôi cảm thấy rất lo với tình hình căng thẳng hiện nay. Trước mắt, khả năng cao là nhiều thứ sẽ bị ảnh hưởng như giá cả hàng hóa, thời gian vận chuyển, thời gian giao hàng… những bất ổn này nằm ngoài kế hoạch kinh doanh nên thường sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến DN nói chung". Ông Trần Văn Hiệp, Giám đốc Công ty TNHH Mỹ An - DN chuyên xuất khẩu nông sản sang châu Âu, chia sẻ: Tình hình chiến sự tại Trung Đông khiến cho hầu hết các DN xuất khẩu hàng hóa đi châu Âu lo lắng. Theo phân tích của các cơ quan nước ngoài thì nhiều khả năng giá dầu sẽ leo thang, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận chuyển. "Hiện nay đang ở thời điểm cuối tuần và sự kiện này vẫn còn mới mẻ nên những biến động chưa nhìn thấy rõ ràng. Tuy nhiên nếu chiến sự kéo dài thì nguồn cung dầu mỏ sẽ bị ảnh hưởng, giá dầu tăng lên kéo theo chi phí vận chuyển tăng, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận của DN", ông Hiệp nhận định.
TS Hồ Quốc Lực, Chủ tịch HĐQT CTCP Thực phẩm Sao Ta (FIMEX VN), nói hôm qua là cuối tuần, các bên liên quan đều nghỉ làm. Hôm nay (2.3), sau khi thị trường mở cửa trở lại và các bên bắt đầu họp bàn sẽ đánh giá tác động cũng như giải pháp. "Hiện tại chúng tôi cũng đang theo dõi diễn biến căng thẳng quân sự ở khu vực này với tâm trạng lo lắng. Mặc dù vậy, các DN hiện nay cũng chỉ có thể chờ đợi những động thái rõ ràng hơn từ thị trường, các hãng tàu và quan trọng nhất là diễn biến của chiến sự. Hầu hết các DN đều mong muốn mọi thứ nhanh chóng ổn định để không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh", vị này chia sẻ.
Khả năng ảnh hưởng đến giá dầu
Bên cạnh hàng không, vận tải biển quốc tế đang chịu tác động trực tiếp từ chiến sự ở Trung Đông. Ngày 1.3, một số liên minh tàu biển và hãng vận tải lớn tính tới phương án điều chỉnh hành trình tránh qua khu vực vùng Vịnh nhằm giảm rủi ro đối với tàu chở dầu và hàng container. Khi căng thẳng địa chính trị leo thang, các hãng vận tải hàng không và đường biển đều phải cân nhắc an toàn của hành khách, hàng hóa và nhân viên, đồng thời tuân thủ khuyến cáo của cơ quan hàng không dân dụng và tổ chức hàng hải quốc tế. Sự thận trọng này có thể dẫn tới chi phí vận hành cao hơn và kéo dài thời gian vận chuyển, tác động tới hoạt động thương mại giữa châu Phi, Trung Đông và các thị trường toàn cầu.
Trao đổi với PV Thanh Niên, đại diện một hãng tàu nước ngoài có trụ sở tại VN cho biết: Tình hình chiến sự vừa xảy ra khá bất ngờ nên chưa kịp có thông báo cho khách hàng. Các tuyến vận tải biển hiện nay từ VN đi châu Âu có lộ trình cách khá xa so với khu vực đang xảy ra giao tranh nên hàng hóa trên đường vận chuyển chưa cần phải điều chỉnh hay thay đổi gì. Tuy nhiên các biến động về giá cả và chi phí có thể sẽ được điều chỉnh trong thời gian tới tùy thuộc vào diễn biến căng thẳng kéo dài bao lâu. Một số hãng tàu khác cho biết sẽ tiếp tục cập nhật thông tin cho hành khách và đối tác vận tải về mọi thay đổi liên quan tới lịch bay và lộ trình tàu biển trong những ngày tới.
Thị trường Trung Đông là nơi tiêu thụ nhiều sản phẩm nông sản của VN
ẢNH: ĐÀO NGỌC THẠCH
Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch HĐQT Intimex Group, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực VN, nhớ lại: "Mỗi lần khu vực Trung Đông xảy ra bất ổn thì vận tải đường biển gặp khó khăn và cước tàu biển cũng tăng theo chiến sự. Nhiều khả năng giá xăng dầu sẽ tăng, chi phí vận tải biển tăng theo khiến giá thành hàng hóa nói chung tăng theo. Nếu căng thẳng còn kéo dài thì chắc chắn khó khăn với thương mại nói chung cũng sẽ leo thang. Tại thời điểm này vẫn còn quá sớm để đưa ra nhận định hay bình luận cụ thể nào vì các bên liên quan vẫn đang trong ngày nghỉ cuối tuần. Có thể mọi thứ sẽ biến động mạnh từ ngày thứ hai khi thị trường mở cửa và mọi người đến sở làm. Khó khăn sắp tới rất lớn và cần có giải pháp ứng phó không chỉ ở góc độ doanh nghiệp mà cần phải là sự chung tay của cả nền kinh tế, quốc gia", ông Nam lo lắng.
Lo lắng của các DN là điều dễ hiểu bởi năm 2024, để tránh xung đột ở Biển Đỏ, các hãng tàu lớn phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi) khiến quãng đường dài thêm hàng nghìn hải lý và thời gian vận chuyển kéo dài thêm 10 - 14 ngày nên cước vận tải liên tục "nhảy múa". Thêm vào đó, thời gian vận chuyển kéo dài gây nên tình trạng thiếu hụt vỏ container, biến động tỷ giá hối đoái và đặc biệt là tâm lý thị trường… Theo các chuyên gia, châu Âu và Mỹ, Trung Đông là những thị trường xuất khẩu quan trọng, nếu căng thẳng kéo dài thì hoạt động xuất khẩu sẽ bị ảnh hưởng đáng kể. Các DN cần chủ động kế hoạch dự phòng cho hàng hóa đi châu Âu. Nếu xung đột được kiềm chế, giá cước vận tải có thể hạ nhiệt vào nửa cuối năm 2026. Nhưng nếu chiến sự lan rộng và kéo dài thì tác động với thương mại toàn cầu và VN sẽ rất lớn.
Ông Vũ Thái Sơn, Chủ tịch Hội Điều Đồng Nai, Tổng giám đốc Công ty CP Long Sơn, đồng quan điểm thị trường tiêu thụ chắc chắn sẽ ảnh hưởng bởi chiến sự nhưng nếu chiến tranh kết thúc sớm, tuyến đường hàng hải qua kênh đào Suez trở lại bình thường, khi đó chi phí vận chuyển sẽ giảm xuống.
Khu vực Trung Đông được xem là "ngã tư của thế giới", sở hữu những tuyến hàng hải huyết mạch nối liền Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương. Đặc biệt, tuyến kênh đào Suez - biển Đỏ gần như không thể thay thế đối với thương mại toàn cầu, đặc biệt là năng lượng, chiếm khoảng 12% thương mại toàn cầu và 30% lưu lượng container thế giới. Bên cạnh đó, eo biển Hormuz - được mệnh danh là "yết hầu" của ngành năng lượng toàn cầu, nằm giữa Iran và Oman. Phần lớn dầu từ các cường quốc dầu mỏ như Ả Rập Xê Út, UAE, Kuwait, Iraq và Qatar đều phải qua eo biển hẹp này để ra thị trường quốc tế. Còn eo biển Bab el-Mandeb, nằm ở phía nam của biển Đỏ, là "cánh cổng" mà mọi con tàu muốn đi vào kênh đào Suez từ phía Ấn Độ Dương đều phải đi qua.
