Mời hàng trăm cổ đông, nhà đầu tư chiến lược và các chuyên gia tài chính "lão luyện" tới "mổ xẻ" công khai tính khả thi của dự án cà phê lớn nhất thế giới mà Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) đang triển khai, bầu Đức giải thích: "Tôi nói thì các bạn lại bảo tôi chém gió, nên tôi mời các chuyên gia hàng đầu Việt Nam và thế giới tới đây, các bạn có bất cứ câu hỏi gì, muốn phản biện vấn đề nào cứ thoải mái, tôi sẽ giải đáp hết. Nhưng tôi rất tự tin về chương trình này và chắc chắn, năm 2028 HAGL sẽ có 20.000 hecta cà phê và trở thành doanh nghiệp có vườn trồng cà phê lớn nhất thế giới".

2 câu hỏi về cà phê cho Bầu Đức 

Có 2 câu hỏi trái ngược nhau liên quan đến cà phê mà nhiều người đặt ra cho bầu Đức (ông Đoàn Nguyên Đức, Chủ tịch Tập đoàn HAGL). Đầu tiên là "vì sao HAGL ra đời tại vùng đất được mệnh danh là một trong những thủ phủ cà phê hàng đầu Việt Nam và Tây nguyên nhưng bao năm qua không trồng cà phê?". Bầu Đức trả lời, ông nhìn thấy tiềm năng của cà phê cách đây 5 - 7 năm nhưng giai đoạn đó tập đoàn đang chìm trong nợ nần nên không có tiền để đầu tư.

Ở chiều ngược lại, cũng nhiều người thắc mắc, "vì sao tới lúc này, HAGL lại chọn cà phê mà không phải là loại cây khác?". Bầu Đức thừa nhận, khi trả nợ xong, ông đã định "gác kiếm" nghỉ ngơi. Nhưng ông nhìn "bức tranh" của HAGL ở thời điểm hiện tại: Có đất, có nhân lực, có quan hệ, có thị trường mà biên lợi nhuận của cà phê lại quá hấp dẫn, quá an toàn. "Vậy thì tại sao mình không dám nghĩ đến 10.000 - 20.000 hecta cà phê?", bầu Đức đặt câu hỏi mang tính "chốt bài". Ngay sau đó, ông tập hợp "anh em" nói về ý tưởng trồng cà phê và bản thân ông cũng bất ngờ khi 100% người trong tập đoàn đều đồng ý. "Đây là lần đầu tiên tôi đưa ra một chương trình mà không có ai phản đối. Có người còn bảo anh Ba không uống cà phê nên trồng trễ chứ uống thì trồng lâu rồi", bầu Đức chia sẻ.

Vậy thì cà phê hấp dẫn như thế nào và lợi thế của HAGL là gì để bầu Đức tiếp tục lao vào cuộc chiến mới? Báo cáo "Chiến lược phát triển bền vững 20.000 hecta cà phê đến năm 2028 của Tập đoàn HAGL" do ông Nguyễn Xuân Thắng, Tổng giám đốc trình bày nêu rõ: Nhu cầu tiêu thụ cà phê trên thế giới rất lớn, đặc biệt là Trung Quốc, thị trường mới nổi nhưng đang tăng trưởng rất nhanh. Dù vậy, năm 2025, Trung Quốc chỉ tiêu thụ 360.000 tấn cà phê, ngang với Việt Nam trong khi dân số nước này gấp 14 - 15 lần. Lợi thế đặc biệt của HAGL là ở thị trường Trung Quốc, Myanmar, Lào, Thái Lan, Campuchia…, thương hiệu của tập đoàn được rất nhiều người biết đến. Đây là tín hiệu "rất sáng" để cà phê của HAGL thâm nhập các thị trường này, như chuối, sầu riêng hiện nay.

Một yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới quyết định của bầu Đức khi dấn thân vào cà phê là biên lợi nhuận của ngành này rất cao. "Giá thành 1,4 USD/kg cà phê, hiện tại giá trên sàn giao dịch thế giới là 65 USD/kg", bầu Đức dẫn chứng.

Cụ thể, chi phí sản xuất quả tươi cà phê Arabica là 165 triệu đồng/ hecta, tương đương với 6.192 đồng/kg; chi phí khấu hao vườn cây là 1.213 đồng/kg, tổng cộng khâu trái tươi là 7.405 đồng/kg. Để có 1 ký nhân xanh cần 5,7 kg tươi, giá vốn tương đương 42.206 đồng. Khâu sơ chế, phân loại, vận chuyển… tốn khoảng thêm khoảng 4.000 đồng/kg. Như vậy, cho tới khi xuất cảng thì giá thành cà phê nhân xanh Arabica khoảng 46.306 đồng/kg, tương đương khoảng 1,4 USD/kg trong khi giá cà phê Arabica trên sàn London ở thời điểm hiện tại khoảng 65 USD/kg. "Tất nhiên, chưa biết điều gì sẽ xảy ra nhưng khoảng cách đó là an toàn và hấp dẫn cho mình đầu tư", bầu Đức khẳng định.

HAGL sẽ có vùng trồng lớn nhất thế giới với doanh thu tỉ đô?

Là đơn vị cung cấp giống và kỹ thuật canh tác bền vững cho dự án 20.000 hecta cà phê bền vững của HAGL, TS Phan Việt Hà, Viện trưởng Viện khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) khẳng định, trong cộng đồng cà phê toàn cầu, WASI nổi tiếng với giống cà phê năng suất cao, chất lượng tốt và quy trình canh tác tối ưu.

Đầu tiên là về giống, hiện năng suất trung bình của thế giới là 0,8 tấn, Brazil - nước sản xuất cà phê hàng đầu thế giới đạt 1,7 tấn/hecta, Colombia là 0,7 tấn/hecta trong khi giống của WASI có năng suất trung bình tới 3 tấn/hecta. "Có thể nói, hiện tại, chúng tôi đang sở hữu bộ giống cà phê mà cả thế giới mong muốn", ông Hà tự tin và cho biết, bộ giống cà phê (chè và vối) tâm đắc nhất của WASI đã được chuyển giao HAGL. Đây là bộ giống đã được Bộ Nông nghiệp và Tài nguyên công nhận, năng suất khuyến cáo là 5 - 8 tấn/hecta nhưng với mật độ tại dự án của HAGL có thể sẽ còn cao hơn.

Song song với giống, sau 20 năm nghiên cứu và liên tục cập nhật WASI đã đưa ra "gói" 21 tiến bộ kỹ thuật hiệu quả nhất cho quy trình canh tác từ trồng mới, tái canh, tưới nước, quản lý phân bón, bảo vệ thực vật, thu hoạch, giảm tốt thất sau thu hoạch, nông nghiệp chính xác, cơ giới hóa… "Có những quy trình trước đây khó áp dụng ở Việt Nam như cơ giới hóa vì người làm cà phê trong nước chủ yếu từ 1 - 2 hecta trong khi chương trình của chúng tôi chỉ phát huy tác dụng nếu áp dụng trên 10 hecta. Rất may là khi kết hợp với HAGL, tập đoàn sở hữu diện tích đất với quy mô lớn nên khi chúng tôi đưa vào áp dụng, chắc chắn sẽ cho hiệu quả tốt hơn", ông Hà tự tin.

Ông Hà kể đã được bầu Đức dẫn đi thăm thực tế khu vực trồng cà phê ở Lào, Campuchia, Việt Nam để đánh giá các điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, nguồn nước... "Lợi thế của HAGL là đất mới, rất sạch, lý tính - hóa tính đất đều rất tốt. Sức khỏe của đất tốt thì hy vọng trong vòng 20 năm tới không cần phải lo nghĩ về suy thoái hay sâu bệnh hại trong đất, những vấn đề mà nông nghiệp nhiều nơi đang phải đối mặt và xử lý do thâm canh, thâm dụng tài nguyên.", ông Hà nhận xét.

Ở khâu chế biến, HAGL cũng mời chuyên gia hàng đầu Việt Nam và thế giới, ông Nguyễn Thành Tài, giảng viên đào tạo chế biến sau thu hoạch, Viện Chất lượng cà phê Thế giới (CQI), Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), chuyên gia Hiệp hội Cà phê đặc sản Thế giới (SCA) đồng hành với dự án. 

Ông Nguyễn Thành Tài khẳng định, nếu triển khai đủ 20.000 hecta, HAGL sẽ trở thành vùng trồng cà phê quản lý trực tiếp lớn nhất thế giới. Nhưng khả năng chuẩn hóa chất lượng, truy xuất và tuân thủ ở quy mô công nghiệp mới là yếu tố quyết định. Dự án cà phê của HAGL được xây dựng theo mô hình chuỗi giá trị 5 sao đầu tiên của Việt Nam bao gồm: Canh tác, sơ chế, chế biến, tinh chế và tái chế. "Mô hình này giúp HAGL tối ưu giá trị ở nhiều tầng, không chỉ hạt cà phê, mà các phụ phẩm cascara, vỏ quả và sinh khối đều được khai thác giá trị kinh tế", ông Tài giải thích.

Sự khác biệt giữa mô hình của HAGL với phần lớn doanh nghiệp cà phê Việt Nam hiện nay, theo ông Tài, HAGL không dừng lại ở thu gom, thương mại và xuất khẩu cà phê nhân xanh mà đi sâu vào toàn bộ chuỗi giá trị. "Trong sơ chế, mô hình của HAGL khóa chất lượng ngay từ đầu vào, giảm sai sót của con người và giảm gánh nặng môi trường. Trong chế biến, các giải pháp mới như lò quay liên tục để rang cascara quy mô công nghiệp ở dự án của HAGL là mô hình đầu tiên tại Việt Nam. Nhờ đó, mở rộng đa dạng sản phẩm từ cùng một hệ nguyên liệu: cascara rang, vỏ cà phê rang, cà phê phế rang… Đặc biệt, tinh chế giúp Tập đoàn giảm phụ thuộc vào một dòng doanh thu duy nhất là nhân xanh, mở rộng sang thị trường nguyên liệu, đồ uống và nhóm chế biến sâu. Việc này vừa tăng doanh thu, vừa giảm áp lực môi trường…", ông Tài chỉ rõ và nhấn mạnh, mô hình này giúp HAGL tối ưu dòng tiền và biên lợi nhuận ngay trong thiết kế và không để bất kỳ dòng nguyên liệu nào rời khỏi hệ thống với giá trị thấp.

Theo tính toán của chuyên gia Nguyễn Thành Tài, 20.000 hecta vùng trồng cho 565.000 tấn quả tươi, tương đương với hơn 106.285 tấn cà phê nhân xanh. Với cơ cấu nhân xanh chiếm hơn 61%, rang - xay chiếm 17,2% và hòa tan chiếm 18,7%, tổng doanh thu dự kiến khoảng 713,13 triệu USD. "Quy mô vùng trồng tập trung đủ lớn để định vị trên bản đồ thế giới; chuỗi 5 sao giúp giữ giá trị từ canh tác đến tái chế; khác biệt rõ so với phần lớn doanh nghiệp cà phê Việt Nam và mô hình tạo chất lượng - tuân thủ - truy xuất - dòng tiền đa tầng. Có thể khẳng định, HAGL không chỉ xây một dự án cà phê lớn mà đang xây một hệ thống tạo giá trị bền vững ở quý hiếm", ông Tài nhấn mạnh.

Bầu Đức đã hết "liều"

Dù đây là lần đầu tiên chính thức giới thiệu chương trình phát triển 20.000 hecta cà phê ra thị trường, thực tế dự án này đã được bầu Đức âm thầm triển khai từ năm 2025. Hiện HAGL đã trồng được hơn 3.000 hecta, đến tháng 8 tới sẽ dứt điểm xong 10.000 hecta. 2027 - 2028 mỗi năm trồng 5.000 hecta là hoàn thành kế hoạch. Hồi cuối tháng 1 vừa rồi khi tặng 160 căn hộ cho cán bộ công nhân viên gắn bó trên 10 năm với tập đoàn, một điều kiện mà bầu Đức đặt ra cho những người được nhận nhà là trong 5 năm tới "không được rời quân ngũ", cũng là để dồn sức cho dự án này. Ông đã có sự chuẩn bị rất kĩ, từ vốn, đất, nhân lực...

Mặc dù vậy, bầu Đức hiểu rất rõ sự nghi ngại của thị trường với cá nhân ông cũng như với HAGL, nhất là trước một dự án có quy mô hàng đầu thế giới. Nhưng ông giữ nguyên quan điểm "không dấu cái xấu và cũng không dấu cái tốt" như đã từng công khai nợ nần và giờ đây, công khai tham vọng trở thành công ty nông nghiệp dẫn đầu Việt Nam, vươn tầm thành nhà cung ứng sản phẩm nông nghiệp đến nhiều nước trên thế giới. Trong đó, cà phê đóng vai trò chủ lực. Vì thế, bầu Đức dành khá nhiều thời lượng của buổi hội thảo để trình bày về chương trình tài chính tái cấu trúc và tài chính tương lai cho dự án 20.000 hecta. Ở thời điểm hiện tại, công mẹ HAGL không còn nợ vay, doanh thu năm 2025 đạt 7.441 tỉ đồng, lợi nhuận 2.243 tỉ đồng, tổng tài sản 26.892 tỉ đồng, vốn chủ sở hữu 14.185 tỉ đồng. Tổng dư nợ vay các tổ chức tín dụng đến 31.3.2026 là 6.799 tỉ đồng, tập trung ở OCB và trái phiếu do OCBS tư vấn. Trong đó, vay ngắn hạn 5.567 tỉ đồng, dài hạn 232 tỉ đồng, trái phiếu công ty con 1.000 tỉ đồng.

Dù sở hữu lý lịch tài chính "đẹp nhất trên sàn chứng khoán" vì "hiếm có doanh nghiệp nào công ty mẹ nợ về 0" nhưng từ kinh nghiệm xương máu của cuộc đời, bầu Đức của hôm nay quán triệt bản thân và cả tập đoàn "không bao giờ để nợ vượt qua 50% vốn chủ sở hữu và không được cho công ty mất thanh khoản dù chỉ là 1 ngày, thậm chí 1 giây". Tất cả các kế hoạch tài chính của HAGL cho dự án 20.000 hecta cà phê theo từng giai đoạn đều quán triệt chủ trương này. Bầu Đức thừa nhận "đã từng là một thằng rất liều nhưng bây giờ tôi không dám". Ông đưa HAGL sang một chương mới với khát vọng lớn hơn, mục tiêu cao hơn nhưng thận trọng và chắc chắn hơn.

"Cách đây 2 năm, làm sao tôi dám nghĩ lợi nhuận đến 2.000 tỉ đồng? Cũng chỉ 6 tháng trước thôi, không ai nghĩ HAGL sẽ làm được chuyện này. Nhưng các bạn thấy đấy, trong năm 2025, HAGL đã làm quá nhiều việc. Từ xóa lỗ lũy kế, tạo ra lợi nhuận, tạo ra doanh thu và  xây dựng kế hoạch trồng mới 20.000 hecta cà phê…". Hôm nay, nhân dịp có rất nhiều cổ đông, nhà đầu tư, nhà đầu tư chiến lược ở đây, tôi mạnh dạn công khai dự án 20.000 hecta cà phê. Nếu các bạn muốn đi thăm vườn cà phê để chứng kiến tận mắt những gì chúng tôi đã nói, cứ đăng ký tôi sẽ dẫn đi. Và tôi tuyên bố, HAGL chính thức trở lại đường đua. Tôi cũng tính nghỉ ngơi rồi, nhưng đã trở lại thì cũng đua luôn…", bầu Đức tuyên bố.