Giá vàng trong nước đắt đỏ kỷ lục

Giá vàng trong nước những ngày gần đây giảm chậm hơn so với giá thế giới, dẫn đến mức đắt đỏ tăng lên kỷ lục. Ngày 21.3, các công ty kinh doanh vàng trong nước như SJC, Bảo Tín Minh Châu, Doji… giảm giá vàng miếng SJC 4,9 triệu đồng mỗi lượng, mua vào còn 168 triệu đồng, bán ra 171 triệu đồng. So với mức giá cao kỷ lục đạt được cuối tháng 1, giá vàng miếng đã giảm hơn 20 triệu đồng/lượng. Tốc độ giảm của vàng trong nước là 10,4%, thấp hơn mức giảm của kim loại quý thế giới trong phiên đóng cửa cuối tuần này là 4.497 USD/ounce, giảm 1.100 USD/ounce, tương đương 19,6%. Chính vì thế, vàng trong nước đang đắt hơn thế giới tới 28,4 triệu đồng/lượng, mức chênh lệch cao nhất từ trước đến nay. Đáng nói, dù đắt đỏ nhưng mua vàng vẫn hết sức khó khó khăn. Tình trạng xếp hàng chờ đợi, rồi bán định mức, thậm chí hết hàng vẫn tiếp diễn suốt thời gian qua.

Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Giai đoạn năm 2016-2019, mức chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới tương đối thấp, chỉ khoảng 1 - 3 triệu đồng/lượng. Đây được xem là thời kỳ thị trường vận hành tương đối ổn định, giá trong nước bám sát diễn biến quốc tế. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2020-2021, dưới tác động của đại dịch Covid-19 và xu hướng gia tăng nhu cầu trú ẩn an toàn, khoảng cách này bắt đầu nới rộng, dao động từ 3 đến 10 triệu đồng/lượng. Thị trường ghi nhận nhiều thời điểm giá vàng trong nước tăng nhanh hơn thế giới. Đến giai đoạn 2022-2023, chênh lệch tiếp tục duy trì ở mức cao, phổ biến từ 5 - 12 triệu đồng/lượng. Đáng chú ý, tình trạng "vàng 2 giá" dần trở nên rõ nét khi giá trong nước không còn biến động đồng pha với thị trường quốc tế. Mức lệch pha ngày càng tăng lên trong giai đoạn 2024-2025 khi khoảng cách nhiều thời điểm vượt 20 triệu đồng/lượng, thậm chí ghi nhận mức xấp xỉ 23 triệu đồng/lượng. Và đến thời điểm hiện tại, sự đắt đỏ của vàng trong nước tiếp tục ghi nhận mức kỷ lục mới, lên 28 triệu đồng/lượng, cao nhất trong hơn một thập niên. Điều này cho thấy vàng trong nước ngày càng cách ly vàng thế giới.

Cũng vì thế, nhiều lần Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phải can thiệp bán vàng ra thị trường để rút ngắn mức chênh lệch. Chẳng hạn trong giai đoạn 2013-2014, khoảng 70 tấn vàng đã được thực hiện đưa ra thị trường thông qua hình thức đấu thầu. Đến năm 2024, NHNN tái khởi động thực hiện đấu thầu khi giá vàng trong nước cao hơn thế giới lên 20 triệu đồng/lượng. Với 13 tấn bán ra đợt này đã giúp khoảng cách chênh lệch giá từ 25% xuống còn 5-7%, vào khoảng 5 triệu đồng/lượng. Thế nhưng từ đó đến nay, nhà điều hành đã không còn thực hiện bán vàng ra thị trường và căn bệnh cũ của thị trường vàng lại tái phát.

Ảnh: Thanh Xuân

Đến tháng 8.2025, Chính phủ ban hành Nghị định 232 sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012 về quản lý thị trường vàng, đưa ra quy định bãi bỏ cơ chế độc quyền vàng miếng, cho phép các đơn vị nhập khẩu vàng nguyên liệu. Những quy định này, có hiệu lực từ tháng 10.2025, là bước ngoặt đối với thị trường vàng và được kỳ vọng giúp rút ngắn chênh lệch giá trong và ngoài nước, nhu cầu người dân được đáp ứng… khi tăng nguồn cung và phát triển thị trường bền vững. Thế nhưng trong 6 tháng qua, thị trường vẫn chưa xuất hiện nguồn cung mới, khiến mức đắt đỏ của vàng trong nước với thế giới tiếp tục gia tăng.

Quyết tâm thành lập sàn giao dịch vàng

Theo Hiệp hội kinh doanh vàng VN, năm 2024, NHNN nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng SJC gần 13,5 tấn can thiệp thị trường (tương đương 1,4 tỉ USD). Số ngoại tệ này chiếm tỷ trọng quá nhỏ, chỉ bằng 0,3% so với kim ngạch nhập khẩu. Nhu cầu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng, vàng trang sức trung bình khoảng 50 tấn/năm, tương đương khoảng 5 tỉ USD/năm ( khoảng 416 triệu USD/tháng). Sau khi đưa vào sản xuất, chế tác một nửa để đáp ứng nhu cầu trong nước, một nửa để xuất khẩu, tức 25 tấn để xuất khẩu vàng trang sức có thể thu về từ 3,5 đến 4 tỉ USD. Như vậy khi doanh nghiệp nhập vàng nguyên liệu để sản xuất, chế tác không chỉ đáp ứng nhu cầu của thị trường nội địa mà còn xuất khẩu, tái tạo được nguồn ngoại tệ cho đất nước.

Tuy nhiên, điều mà thị trường kỳ vọng nhất chính là thành lập sàn vàng. Tại cuộc họp đầu tháng 3 vừa rồi, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu NHNN khẩn trương thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia. Trước đó, Thủ tướng liên tục yêu cầu, ra chỉ thị khẩn trương lập sàn giao dịch vàng quốc gia. Đây là bước đi nhằm tạo ra một thị trường vàng minh bạch, có cơ chế niêm yết giá, giao dịch tập trung, giúp quản lý tốt hơn và giảm rủi ro đầu cơ, thao túng thị trường.

Ảnh: Ngọc Thắng

Trước đó, vào tháng 5.2025, tại buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược T.Ư về cơ chế, chính sách quản lý hiệu quả thị trường vàng trong thời gian tới, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu tập trung nghiên cứu một số giải pháp để sớm áp dụng phù hợp và có lộ trình. Đó là nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm quốc tế để đề xuất việc triển khai thành lập Sở giao dịch vàng quốc gia; hoặc cho phép đưa vàng vào giao dịch trên Sở giao dịch hàng hóa; hoặc lập Sàn giao dịch vàng trong Trung tâm tài chính quốc tế tại VN; nghiên cứu, áp dụng thuế đối với giao dịch mua bán vàng để nâng cao tính minh bạch thị trường, khả năng theo dõi thị trường của cơ quan quản lý và hạn chế mua bán vàng vì mục đích đầu cơ; nghiên cứu xóa bỏ thuế xuất khẩu đối với vàng trang sức mỹ nghệ để khuyến khích phát triển sản xuất và xuất khẩu vàng trang sức của VN.

Sau các chỉ đạo nói trên, NHNN thời gian qua đã tham khảo kinh nghiệm quốc tế nhằm đề xuất các phương án cho phép giao dịch vàng online. Việc thành lập sàn giao dịch vàng tại VN trên nguyên tắc Nhà nước quản lý là phù hợp với thực tiễn và theo chỉ đạo của lãnh đạo các cấp và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan. Việc thành lập sàn giao dịch vàng với mục đích bước đầu là sàn giao dịch vàng vật chất, trở thành kênh phân phối vàng nguyên liệu nhập khẩu đủ tiêu chuẩn, đảm bảo công khai, minh bạch; từng bước theo lộ trình triển khai các sản phẩm vàng tài khoản, phái sinh; trở thành kênh huy động nguồn lực vàng trong dân, giảm tích trữ vàng để chuyển hóa thành nguồn lực đầu tư vào sản xuất, kinh doanh.

Ảnh: Thanh Xuân

Sớm đưa sàn vàng vào hoạt động

Ông Huỳnh Trung Khánh, Phó chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng VN, nhấn mạnh việc sớm đưa sàn giao dịch vàng vào hoạt động là cần thiết để huy động nguồn vốn trong dân, đáp ứng nhu cầu vốn phát triển kinh tế trong giai đoạn tới. Theo ông Khánh, trên thế giới, giao dịch vàng chủ yếu diễn ra qua các sàn, nơi giá được niêm yết minh bạch, giảm rủi ro đầu cơ và đầu tư ngầm. Các sàn vàng quốc tế đã hình thành từ lâu, VN có lợi thế của người đi sau, có thể tham khảo kinh nghiệm quốc tế để triển khai một cách hiệu quả, nhanh chóng và an toàn. Việc thành lập sàn vàng trong nước không chỉ giúp ổn định giá vàng, giảm chênh lệch với thị trường quốc tế, mà còn là công cụ huy động vốn hiệu quả, tạo nguồn lực cho sản xuất - kinh doanh, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

"Hàng chục năm qua, VN có một lượng vàng lớn nằm trong dân nhưng liên tục rơi vào tình trạng khan hiếm nguồn cung vàng. Việc mở sàn giao dịch vàng sẽ giúp huy động được nguồn vàng trong dân. Hiện phía ban soạn thảo chưa có thông tin cụ thể về mô hình hoạt động của sàn huy động như thế nào nhưng nếu làm theo mô hình giao dịch cổ phiếu hiện nay thì sẽ huy động được nguồn vốn này", ông Khánh phân tích và nói thêm giá vàng trong nước hiện cao hơn nhiều so với thế giới là do vấn đề cung cầu trong nước đang mất cân đối. Khi thành lập sàn giao dịch vàng, việc mua bán vàng chứng chỉ hay token dễ dàng hơn cũng sẽ tạo ra nguồn cung trên thị trường tốt hơn.

Ảnh: Thanh Xuân

Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu cũng đánh giá việc nhập khẩu vàng thời điểm hiện nay sẽ tác động đến tỷ giá khi dự trữ ngoại hối hiện ở mức mỏng. Trong khi đó, nguồn vàng trong dân hiện đang khá lớn, cần có giải pháp khơi thông. Chuyên gia này kỳ vọng khi sàn giao dịch vàng đi vào hoạt động sẽ tạo ra thêm nguồn cung trên thị trường, giúp giảm bất cập giá trong nước đắt hơn thế giới. Tuy nhiên điều kiện đủ để sàn giao dịch vàng hoạt động là nguồn cung. Theo ông Nguyễn Trí Hiếu, giá vàng thế giới vừa giảm mạnh, xuống dưới 4.500 USD/ounce, nhưng giá vàng trong nước chỉ giảm nhẹ, chênh lệch hiện lên tới 28 triệu đồng/lượng là mức quá cao, khó chấp nhận. Nguyên nhân chính là nhu cầu vàng trong nước cao, nguồn cung hạn chế và các yếu tố liên quan đến dự trữ ngoại hối. Nếu NHNN mở rộng nhập khẩu vàng để hạ giá trong nước, sẽ tác động trực tiếp đến dự trữ ngoại hối. Do đó, việc hạ giá vàng trong nước để theo sát thị trường thế giới không dễ thực hiện trong ngắn hạn.

"Từ trước đến nay chúng ta hay nói đến con số vàng trong dân lên 400 - 800 tấn nhưng không có cơ sở kiểm chứng. Dù vậy, số vàng giá trị lên hàng chục tỉ USD rất đáng quan tâm thu hút để dòng vốn từ vàng đưa vào phục vụ phát triển kinh tế. Một giải pháp dài hạn được đặt ra là mở sàn giao dịch vàng. Khi giao dịch trên sàn thuận lợi, người dân mới tin tưởng, đưa vàng vật chất lên sàn đổi lấy chứng chỉ vàng", ông Hiếu nói.

Dù vậy chuyên gia này nhìn nhận bối cảnh kinh tế thế giới hiện nay diễn biến phức tạp khi giá dầu tăng cao, dự báo lạm phát tăng lên sẽ khiến nhu cầu tích trữ vàng tăng trở lại. Những yếu tố này sẽ không mấy thuận lợi cho thị trường vàng trong nước trong thời gian tới. Do dó, nếu làm nhanh thì có thể sàn giao dịch vàng sẽ đi vào hoạt động vào cuối năm nay, đầu năm sau.