Từ "di sản treo" sang nguồn lực phát triển
Ngày 6.2, HĐND TP.HCM thông qua việc bỏ đấu thầu và chuyển sang lựa chọn nhà đầu tư chiến lược đối với dự án Khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa. Dự án rộng khoảng 423 ha, tổng vốn đầu tư dự kiến trên 98.000 tỉ đồng. Theo quy hoạch, nơi đây được xác định là khu vực trung tâm đô thị, hành chính và công viên ngập nước, giữ vai trò trọng điểm trong cấu trúc phát triển không gian đô thị của TP.
“Viên kim cương” Bình Quới - Thanh Đa kỳ vọng sẽ sớm được hồi sinh
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
Trước đó giữa tháng 1, TP.HCM thông báo công khai tìm nhà đầu tư chiến lược và liên danh nhà đầu tư gồm Công ty cổ phần Tập đoàn Mặt Trời (Tập đoàn Sun Group), Công ty TNHH Mặt Trời Hạ Long và Công ty TNHH Thành phố Mặt Trời nộp hồ sơ đề xuất thực hiện dự án. Căn cứ số lượng hồ sơ hợp lệ, UBND TP.HCM cho biết trong trường hợp này, việc lựa chọn nhà đầu tư chiến lược thực hiện dự án theo Nghị quyết 98/2023 của Quốc hội, tức là lựa chọn theo hình thức chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư. Việc này thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND TP.HCM. Như vậy sau hơn 30 năm "quy hoạch treo", bán đảo Thanh Đa được mệnh danh là viên ngọc bị lãng quên giữa TP.HCM nay đang đứng trước cơ hội được hồi sinh, hiện thực hóa giấc mơ thoát cảnh "phố quê" của hàng vạn con người nơi này.
Trước đó không lâu, Khu liên hợp thể dục thể thao (TDTT) quốc gia Rạch Chiếc cũng đã chính thức khởi công và dự kiến hoàn thành sau 5 năm. Sau hàng thập niên chờ đợi, người dân TP.HCM sẽ sớm có được một khu liên hợp TDTT quốc gia xứng tầm với tổng mức đầu tư khoảng 145.000 tỉ đồng, trong đó có sân vận động với 70.000 chỗ ngồi có quy mô và công nghệ vượt trội so với các sân vận động có mái che trong khu vực như Kai Tak (Hồng Kông, 50.000 chỗ) hay sân vận động quốc gia Singapore (55.000 chỗ). So với các sân vận động không mái che, công trình này cũng tiệm cận các biểu tượng toàn cầu như Wembley (London, Anh) 90.000 chỗ là "thánh địa" của bóng đá Anh, hay sân vận động "Tổ Chim" (Bắc Kinh) khoảng 80.000 chỗ ngồi.
Tương tự, dự án Khu đô thị đại học quốc tế Berjaya tại xã Xuân Thới Sơn, phía bắc TP.HCM, sau gần 20 năm "đứng bánh" khiến người dân điêu đứng thì đến tháng 7.2026 có thể triển khai thi công. Dự án quy mô khoảng 880 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 59.000 tỉ đồng, khi hoàn thành sẽ là nơi sinh sống và học tập cho khoảng 135.000 người, trong đó gồm khoảng 60.000 sinh viên.
Hay khu đô thị lấn biển Cần Giờ quy mô 2.870 ha bị "treo" từ năm 2017 nhưng mãi đến năm 2025 mới được Tập đoàn Vingroup triển khai với tổng vốn đầu tư lên đến hơn 282.800 tỉ đồng. Đến nay sau nhiều tháng rầm rộ thi công, dự án đã nên hình nên dạng đã từng ngày, từng giờ làm thay da đổi thịt vùng đất Cần Giờ bị lãng quên nhiều năm.
Còn rất nhiều dự án, siêu dự án dở dang cũng đang được rà soát, tháo gỡ, tiếp tục triển khai đưa vào sử dụng trong thời gian tới, tạo nguồn xung lực mới cho TP trong kỷ nguyên phát triển cao trong tương lai.
TP không còn chấp nhận trì trệ
Theo TS Trần Việt Anh, Phó hiệu trưởng phụ trách Trường ĐH Hùng Vương TP.HCM, trong nhiều năm, các dự án này vừa lãng phí nguồn lực đất đai, vừa là điểm nghẽn xã hội khi quyền lợi người dân bị treo kéo dài. Việc hồi sinh cho thấy chính quyền đã lựa chọn cách tiếp cận mới: dám nhìn thẳng vào vấn đề, tháo gỡ pháp lý - quy hoạch - lợi ích để tái khởi động phát triển.
Khu liên hợp thể dục thể thao Rạch Chiếc thoát "treo" hàng thập niên sẽ góp phần tạo nguồn xung lực mới cho TP.HCM
ẢNH: PHONG DINH
Những siêu dự án như bán đảo Thanh Đa là khu đất "kim cương" còn sót lại giữa trung tâm TP; khu liên hợp TDTT quốc gia Rạch Chiếc là hạt nhân thể thao - dịch vụ; khu đô thị đại học quốc tế Berjaya mở ra không gian giáo dục, đổi mới sáng tạo hay khu đô thị lấn biển Cần Giờ tạo trục phát triển kinh tế biển gắn với bảo tồn. Khi được kích hoạt đồng bộ, đây là những cực tăng trưởng mới của TP trong tương lai.
Một điểm đáng ghi nhận nữa, theo TS Trần Việt Anh, là sự nhất quán từ T.Ư đến địa phương trong tháo gỡ cơ chế, phân định trách nhiệm và đẩy nhanh quyết định. Điều này gửi đi thông điệp rõ ràng: TP.HCM không chấp nhận trì trệ, sẵn sàng bước vào chu kỳ phát triển mới bằng cải cách thực chất. Dự án "treo" kéo dài bào mòn niềm tin của người dân nên khi các điểm nghẽn được gỡ, họ thấy lời hứa quy hoạch trở thành hiện thực, từ đó củng cố đồng thuận xã hội, một yếu tố quyết định cho cải cách. Các dự án hồi sinh cũng không chỉ đơn thuần là bất động sản, mà là tổ hợp đa chức năng: xanh - thông minh - gắn việc làm - giáo dục - thể thao - du lịch sinh thái. Đây chính là "DNA" của đô thị hiện đại.
Tuy vậy, để các siêu dự án "hồi sinh" đi vào chiều sâu, TP cần minh bạch hóa lộ trình và mốc tiến độ, công khai cho người dân giám sát. Đặt tiêu chuẩn bền vững lên hàng đầu (môi trường, hạ tầng xã hội, giao thông); bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nhà nước - nhà đầu tư - người dân, đặc biệt với các khu dân cư hiện hữu; gắn dự án với chiến lược vùng (liên kết giao thông, kinh tế biển, giáo dục - đổi mới). Không chỉ vậy, TP cần đối xử công bằng với tất cả các dự án, tất cả doanh nghiệp (DN) trong việc tháo gỡ các nút thắt, khó khăn thay vì chỉ tập trung vào một số DN lớn. Khi đó các đại tập đoàn làm các khu đô thị lớn, còn các DN nhỏ có thể triển khai, chỉnh trang đô thị với các dự án nhỏ hàng chục hecta.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, nhận định các đại dự án trên được tái khởi động mang lại động lực tích cực cho đô thị khi các tiện ích hiện đại, hạ tầng được đầu tư đồng bộ. Như khu đô thị lấn biển Cần Giờ khi hoàn thành sẽ là cực tăng trưởng mới cho TP.HCM, đặc biệt làm thay đổi cuộc sống cho người dân trong khu vực. Đây là một trong những khu đô thị ngang tầm các khu đô thị hàng đầu thế giới, với những tòa nhà chọc trời, trong đó có tòa nhà cao nhất lên đến 108 tầng. Khu đô thị có đầy đủ bệnh viện, trường học đẳng cấp thế giới, có khu vui chơi giải trí vượt trội so với các nước trong khu vực.
Ông Châu cũng đánh giá đây là giai đoạn phát triển đô thị mới của TP.HCM khi TP trân trọng mời gọi chào đón các đại tập đoàn đầu tư các đại đô thị, kết hợp phát triển khu công nghiệp sinh thái, khu đô thị quy mô lớn, các dự án hạ tầng trọng điểm. TP.HCM trước đây đi đầu làm khu đô thị kiểu mẫu số 1 VN là Phú Mỹ Hưng thì nay tiếp tục có thêm các đại đô thị đạt chuẩn quốc tế. Những dự án này mang lại lợi ích rất lớn cho TP, người dân và cho cả đất nước. Các siêu dự án được đồng loạt "hồi sinh" sau nhiều năm trời ngủ yên cũng là cơ hội làm thay đổi diện mạo của các vùng đất.
Sự hồi sinh của các đại dự án "treo" không chỉ đánh thức những quỹ đất vàng, mà còn đánh thức tinh thần cải cách của TP.HCM. Nếu được triển khai bài bản, minh bạch và bền vững, đây sẽ là cú hích chiến lược giúp TP bứt phá, tái định vị vai trò đầu tàu trong kỷ nguyên phát triển mới.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM
