TÍNH TOÁN LỘ TRÌNH CHI PHÍ HỢP LÝ
Chia sẻ tại buổi Tư vấn trực tuyến chiều 13.3 của Báo Thanh Niên chủ đề "Chọn ngành học phù hợp khi du học Mỹ", thầy Văn Tấn Hoàng Vỹ, Hiệu trưởng, người sáng lập Trường Van Houston Academy (tại Houston, bang Texas, Mỹ), cho biết trong suy nghĩ của nhiều phụ huynh, du học Mỹ thường được xem là một hành trình phức tạp, quá trình chuẩn bị kéo dài, chi phí học tập cao. Đặc biệt, chi phí du học Mỹ không chỉ là con số ban đầu mà là nỗi lo kéo dài trong nhiều năm.
Du học sinh VN tại Mỹ trong một số hoạt động trải nghiệm
ẢNH: V.H.A
"Khi không có lộ trình rõ ràng, phụ huynh khó dự đoán tổng chi phí từ trung học đến ĐH sẽ tăng lên ra sao theo thời gian. Nhiều gia đình bắt đầu với một kế hoạch nhất định nhưng sau đó phải thay đổi trường, bổ sung các chương trình học hoặc chuẩn bị gấp cho hồ sơ ĐH, khiến ngân sách liên tục phát sinh. Bên cạnh đó, việc thiếu thông tin về học bổng và các hình thức hỗ trợ tài chính ngay từ đầu cũng khiến du học Mỹ thường bị gắn với những con số rất lớn. Chi phí trở thành rào cản lớn nhất khiến nhiều gia đình chùn bước dù học sinh (HS) có năng lực học tập tốt", thầy Vỹ nói, đồng thời nhấn mạnh: "Điều này càng đặt ra trách nhiệm của những bên phụ trách tư vấn du học, làm sao tư vấn kỹ lưỡng để phụ huynh có sự chuẩn bị tài chính vững vàng, để HS qua Mỹ được tập trung, toàn tâm toàn ý cho việc học, không "đứt gánh giữa chừng".
KINH NGHIỆM "KHÔNG CHẠY THEO NGÀNH HOT"
Anh Bùi Phi Hùng có 3 con đều du học Mỹ. Con trai lớn tên Bùi Phi Long đang là kỹ sư AI (trí tuệ nhân tạo) tại ĐH Stanford; Bùi Quỳnh Anh đang là sinh viên năm 3 ĐH Toledo, bang Ohio, ngành khoa học máy tính (Computer Science); còn Bùi Phi Vũ đang học lớp 12 tại Van Houston Academy. Phi Vũ mới đây đã đậu 18 trường ĐH tại Mỹ, đều ngành khoa học máy tính. Anh Hùng chia sẻ: "Thực ra gia đình tôi không định hướng hay ép các cháu phải theo một ngành "hot", căn bản phải dựa trên đam mê của các cháu".
Phụ huynh này cho hay từ nhỏ các con đã có cơ hội tiếp xúc khá sớm với công nghệ. Các bạn nhỏ rất thích tham gia CLB robot, cuộc thi về công nghệ và lập trình.
Anh Hùng cho rằng để chọn đúng ngành du học Mỹ, trước tiên phụ huynh và HS cần xác định rõ mục tiêu học tập và định hướng nghề nghiệp của mình. "Ngành học nên phù hợp với năng lực, sở thích của con, nhưng đồng thời cũng cần tìm hiểu xu hướng nghề nghiệp và cơ hội việc làm trong tương lai. Bởi có những ngành học "hot", nhu cầu việc làm cao nhưng con bạn lại không có năng lực thì sao? Hoặc có những ngành bây giờ chưa được nhiều người biết tới, nhưng tương lai biết đâu lại là xu hướng", anh Hùng nói.
Những ngành học có nhu cầu nhân lực cao ở Mỹ trong 5 - 10 năm tới
Thầy Văn Tấn Hoàng Vỹ dự đoán trước hết là công nghệ và các lĩnh vực như AI, Data Science (khoa học dữ liệu), Cybersecurity (an ninh mạng) hay Software Engineering (kỹ sư phần mềm).
Bên cạnh đó, các ngành kỹ thuật (Engineering) vẫn giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế Mỹ. Những lĩnh vực như Robotics, Electrical Engineering (kỹ thuật điện), Mechanical Engineering (kỹ thuật cơ khí), Aerospace (hàng không vũ trụ) hay Semiconductor Engineering (kỹ thuật bán dẫn) đang được đầu tư mạnh, đặc biệt khi Mỹ đẩy mạnh sản xuất công nghệ cao và công nghiệp bán dẫn.
Ngoài ra, y sinh và khoa học sức khỏe cũng là nhóm ngành có triển vọng lớn do dân số Mỹ ngày càng già hóa, kéo theo nhu cầu về chăm sóc sức khỏe, nghiên cứu sinh học và công nghệ y tế. Đặc biệt, còn có ngành giáo dục, nghề mà AI không thể thay thế được.
DU HỌC MỸ 2026 CÓ GÌ ĐẶC BIỆT?
Theo TS Lê Bảo Thắng, Giám đốc Công ty tư vấn giáo dục quốc tế OSI Vietnam, một điểm đặc biệt trong mùa tuyển sinh ĐH Mỹ năm 2026 là ngày càng nhiều trường cung cấp các hỗ trợ tài chính và phi tài chính cho ứng viên. Những hỗ trợ bao gồm miễn giảm một số lệ phí, điều chỉnh lại học phí phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện nay, cũng như tăng số lượng học bổng tự động xét duyệt dựa trên điểm số và năng lực tiếng Anh...
Khách mời thảo luận trước khi tham gia Tư vấn trực tuyến tại Báo Thanh Niên chiều 13.3
ẢNH: NGỌC LONG
Ngoài ra, một số trường tổ chức nhiều việc làm trong khuôn viên hơn, có khi đến 3 lần/năm thay vì chỉ 1 lần như trước. Các trường cũng tích cực gặp gỡ HS hơn, cả trực tiếp ở VN và trực tuyến thông qua các công ty du học, thậm chí trao đổi 1 - 1. "Tình hình visa du học Mỹ thời gian gần đây cũng có dấu hiệu nới lỏng hơn, tăng thêm cơ hội cho người Việt", TS Thắng thông tin và nói thêm: "Điểm chung là các trường vẫn giữ nguyên quy trình tuyển sinh, không hạ chuẩn đầu vào".
Minh chứng cụ thể, ông Benjamin Nicholson, đại diện tuyển sinh ĐH Oregon State tại VN, cho biết một trong những điểm đáng chú ý vào kỳ xét tuyển năm nay là du HS Việt khi nộp hồ sơ vào trường sẽ tự động được xét học bổng, có trường hợp giảm tới 40% học phí. Ngoài ra trường còn đơn giản hóa quy trình để sinh viên có thể làm việc bán thời gian trong khuôn viên, trong đó cho phép các bạn phỏng vấn xin việc ngay khi còn ở VN chứ chưa cần tới Mỹ.
Tương tự, chị Amelia Dinh, Giám đốc tuyển sinh ĐH Bridgeport tại VN, cho biết năm nay trường mở thêm nhiều ngành theo hướng STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật, máy tính) để sinh viên được ở lại Mỹ làm việc đến 3 năm. Trong khi đó, chị Linh Nguyễn, đại diện Hartwick College ở VN, thông tin trường hiện có chương trình học bổng chỉ dành cho HS Việt trị giá 40.000 USD (khoảng 1 tỉ đồng) cho 4 năm học.
Để xin visa du học Mỹ thuận lợi
Chị Hoàng Thị Tuyết Nhung, đại diện tuyển sinh Trường Van Houston Academy tại VN, cho biết đối với bậc trung học, yêu cầu hồ sơ thường đơn giản hơn. HS chủ yếu cần bảng điểm, khả năng tiếng Anh cơ bản và kế hoạch học tập rõ ràng. HS thường chưa bắt buộc phải có các chứng chỉ quốc tế như IELTS.
Trong khi đó, nếu làm hồ sơ du học bậc ĐH từ VN, hồ sơ thường cần đầy đủ hơn, như chứng chỉ tiếng Anh quốc tế IELTS hoặc TOEFL, các hoạt động ngoại khóa, bài luận cá nhân, và đôi khi là các kỳ thi chuẩn hóa như SAT.
Theo thầy Văn Tấn Hoàng Vỹ, điều quan trọng là năng lực tiếng Anh của du HS. Bên cạnh đó, trong bối cảnh AI ngày càng phát triển, những kỹ năng của HS như tư duy phản biện, khả năng sáng tạo, giải quyết vấn đề và làm việc với người khác sẽ ngày càng được các trường ĐH đánh giá cao.
Thầy Vỹ nêu thêm một kinh nghiệm quan trọng, trong quá trình phỏng vấn visa, đại diện lãnh sự quán thường có câu hỏi "Vì sao bạn chọn trường này mà không phải trường nào khác?". HS phải có kiến thức đúng, thật về trường mà các em muốn học, không nói dối hay lấy những kiến thức vay mượn.
Từ góc độ phụ huynh, anh Phi Hùng chia sẻ phụ huynh nên giúp con xây dựng nền tảng tiếng Anh tốt, giữ kết quả học tập ổn định và tạo cơ hội cho con tham gia các hoạt động ngoại khóa.
Còn chị Amelia Dinh lưu ý, gần đây trong các buổi phỏng vấn xin visa du học Mỹ xuất hiện một số câu hỏi mới, ví dụ như yêu cầu ứng viên trình bày ngành học của mình có thể bị AI thay thế không. "Điều này yêu cầu du HS có sự chuẩn bị chu đáo và hiểu rõ mục đích du học của mình. Các bạn phải nắm thông tin toàn bộ hồ sơ và giải thích thuyết phục, trung thực cho cán bộ lãnh sự", chị nói.
