Theo chuyên trang khoa học EarthSky.com về câu chuyện sao Hỏa nghịch hành, hành tinh này sẽ không có chuyển động nghịch hành nào trong năm 2026. Nó sẽ bắt đầu chuyển động nghịch hành vào đầu năm 2027, khoảng 6 tuần trước khi trái đất đi qua giữa sao Hỏa và mặt trời vào ngày 19.2.2027.
Các ngôi sao di chuyển trên bầu trời đêm
ẢNH: HHT TRAN
Chuyên gia cho biết chuyển động nghịch hành hay "ngược chiều" của các hành tinh như sao Mộc, sao Thổ hay sao Hỏa chỉ là ảo ảnh, đánh lừa thị giác. Sao Hỏa sẽ bắt đầu chu kỳ nghịch hành tiếp theo, một cột mốc quan trọng trong quỹ đạo của trái đất và sao Hỏa quanh mặt trời vào khoảng ngày 10.1.2027. Vào thời điểm đó, sao Hỏa sẽ di chuyển về phía tây, nằm phía trước các vì sao, trái ngược với chuyển động thường lệ về phía đông của nó.
So với các ngôi sao cố định, các hành tinh thường được nhìn thấy di chuyển về phía đông. Nhưng đôi khi, chúng dường như tạm dừng chuyển động về phía đông này trong giây lát. Chúng đạt đến điểm mà các nhà thiên văn học gọi là điểm dừng.
Sau đó, trong vài tháng, hành tinh di chuyển về phía tây (ngược chiều) so với các ngôi sao. Sao Hỏa sẽ đạt đến điểm dừng tiếp theo vào ngày 10.1.2027. Các nhà thiên văn học gọi chuyển động về phía tây của một hành tinh là chuyển động nghịch hành.
Sao Hỏa nghịch hành làm bối rối các nhà thiên văn học ngày trước
Các nhà thiên văn học thời kỳ đầu tin rằng trái đất nằm ở trung tâm vũ trụ. Vì vậy, họ đã nỗ lực rất nhiều để cố gắng giải thích chuyển động nghịch hành trong vũ trụ lấy trái đất làm trung tâm đó.
Họ đưa ra giả thuyết rằng mỗi hành tinh không chỉ quay quanh trái đất mà còn tự quay quanh một điểm di chuyển trên quỹ đạo của nó, được gọi là vòng xoay phụ (epicycle). Hãy tưởng tượng bạn đang quăng một quả bóng buộc bằng sợi dây quanh tay trong khi xoay tròn tại chỗ.
Điều đó tương tự như quan điểm cổ xưa về chuyển động nghịch hành. Khi người ta chấp nhận rộng rãi rằng trái đất và các hành tinh khác quay quanh mặt trời, thì chuyển động nghịch hành đột nhiên trở nên dễ hiểu hơn nhiều.
Sao Hỏa không chuyển động nghịch hành năm 2026
Nếu bạn có thể quan sát bầu trời từ một hành tinh khác ngoài trái đất, ảo ảnh chuyển động ngược chiều sẽ dẫn đến việc bạn chứng kiến một số hiện tượng rất kỳ lạ. Ví dụ, trên sao Thủy, mặt trời đôi khi dường như chuyển động ngược chiều.
Khi sao Thủy di chuyển đến điểm gần mặt trời nhất, tốc độ quỹ đạo của nó vượt qua tốc độ quay. Một phi hành gia trên bề mặt sẽ thấy mặt trời mọc một phần, sau đó lặn xuống dưới đường chân trời, rồi lại mọc lên trước khi tiếp tục hành trình từ đông sang tây trên bầu trời. Kết quả là, mỗi năm một lần, sao Thủy có hai lần mặt trời mọc trong cùng một ngày!
