Chiều 9.1, nhiều tốp công nhân, kỹ sư tất bật dọn dẹp cây cối bên trong dự án nhà thi đấu Phan Đình Phùng (số 8 Võ Văn Tần, phường Xuân Hòa, TP.HCM). Máy xúc được huy động để san phẳng rừng cây um tùm, có cây cao tới chục mét sau gần 10 năm "đất vàng" bị bỏ hoang. Bên ngoài, công nhân điều khiển máy xúc bóc lớp gạch lót vỉa hẻ lên để chuẩn bị thay "áo mới".
Sau nhiều năm quây tôn bên ngoài, đây là lần hiếm hoi người dân xung quanh dự án thấy bên trong có hoạt động thi công nhộn nhịp. Khu đất số 8 Võ Văn Tần là 1 trong 9 khu "đất vàng" được Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất UBND TP.HCM sử dụng làm công viên, vườn hoa tạm phục vụ Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 theo chỉ đạo của lãnh đạo TP.HCM.
Xót xa "đất vàng" hoang phế
Dự án nhà thi đấu Phan Đình Phùng là một công trình trọng điểm về thể dục thể thao, nằm trên khu đất rộng 14.700 m² với 4 mặt tiền đường Pasteur - Võ Văn Tần - Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Nguyễn Đình Chiểu.
Công nhân dùng máy xúc dọn dẹp cây cối um tùm bên trong khu đất nhà thi đấu Phan Đình Phùng (phường Xuân Hòa, TP.HCM)
ẢNH: SỸ ĐÔNG
Gạch lót vỉa hè bên ngoài khu đất số 8 Võ Văn Tần (phường Xuân Hòa, TP.HCM) được bóc lên để thay "áo mới"
ẢNH: SỸ ĐÔNG
Năm 2010, Thủ tướng Chính phủ cho phép thực hiện dự án theo hình thức đối tác công tư. Đến năm 2017, nhà thi đấu Phan Đình Phùng bị tháo dỡ, chủ đầu tư chỉ thi công cọc thử và thử tĩnh cọc rồi ngưng lại. Do vướng mắc pháp lý, năm 2024, TP.HCM quyết định chuyển sang đầu tư công, dự kiến khởi công quý 3/2027 và hoàn thành đầu năm 2029.
Ngoài khu đất tại số 8 Võ Văn Tần, TP.HCM dự kiến sử dụng tạm nhiều khu "đất vàng" khác như số 33 Nguyễn Du và 34 - 36 và 42 Chu Mạnh Trinh, Thương xác Tax số 135 Nguyễn Huệ, số 2 - 4 - 6 Hai Bà Trưng, số 8 - 12 Lê Duẩn (phường Sài Gòn), dự án tòa nhà SJC (phường Bến Thành), khu đất số 152 Trần Phú (phường Chợ Quán)… làm công viên, vườn hoa.
Đây đều là những khu đất bỏ trống nhiều năm liền do vướng mắc pháp lý hoặc liên quan đến vụ án, bản án. Đơn cử như khu đất số 33 Nguyễn Du và 34 - 36 và 42 Chu Mạnh Trinh rộng gần 6.300 m2 liên quan đến vụ án thâu tóm "đất vàng" giữa Tổng công ty lương thực miền Nam - Vinafood II và Công ty Việt Hân.
Khu đất số 33 Nguyễn Du và 34 - 36 và 42 Chu Mạnh Trinh (phường Sài Gòn, TP.HCM) hiện bỏ trống
ẢNH: SỸ ĐÔNG
Sau đó, UBND TP.HCM thu hồi khu đất số 33 Nguyễn Du và 34 - 36 và 42 Chu Mạnh Trinh, bàn giao về Trung tâm Phát triển quỹ đất TP.HCM quản lý. Theo ghi nhận, bên ngoài khu đất hiện rào tôn, một vài mảng tường đổ sập, bên trong hoang phế.
Xây dựng cơ chế minh bạch, nhất quán khi xã hội hóa
Trao đổi với Thanh Niên, TS Trần Quang Thắng, đại biểu HĐND TP.HCM cho rằng tăng không gian xanh, nhất là ở khu vực trung tâm là việc nên làm. Ngoài ra, việc phá rào chắn các khu đất bỏ hoang giúp cải thiện mỹ quan đô thị, tạo không gian vui chơi dịp tết, tránh lãng phí đất đai là điều được đánh giá cao.
Tuy nhiên, đại biểu Thắng đánh giá đây chỉ là giải pháp tạm thời, không giải quyết được vấn đề quy hoạch lâu dài. Đối với các khu đất có vướng mắc pháp lý phức tạp như Thương xá Tax, nhà thi đấu Phan Đình Phùng, việc sử dụng tạm thời cần phân định rõ ràng để tránh phát sinh tranh chấp sau này. Ngoài ra, chi phí đầu tư tạm thời cũng cần tính toán ở mức hợp lý, tránh lãng phí khi tháo dỡ.
"Người dân mong muốn thành phố sớm có kế hoạch dài hạn cho các khu đất vàng, thay vì chỉ sử dụng theo mùa vụ", TS Thắng nói thêm.
Một đoạn tường rào khu đất số 33 Nguyễn Du và 34 - 36 và 42 Chu Mạnh Trinh (phường Sài Gòn, TP.HCM) bị đổ sập
ẢNH: SỸ ĐÔNG
Thời gian gần đây, nhiều doanh nghiệp lớn tài trợ công trình chỉnh trang đô thị trên địa bàn TP.HCM như công viên số 1 Lý Thái Tổ (phường Vườn Lài), chỉnh trang đường Lê Lợi (phường Sài Gòn và phường Bến Thành), trước đó nữa là cầu đi bộ qua sông Sài Gòn.
Theo TS Trần Quang Thắng, mô hình xã hội hóa chỉnh trang đô thị là một động lực bền vững để nâng tầm diện mạo thành phố. Nếu biết tổ chức tốt, thành phố có thể biến đây thành một cộng hưởng hợp tác lâu dài, thay vì những dự án rời rạc theo từng dịp.
Để phát huy mạnh mẽ hơn, đại biểu Thắng khuyến nghị xây dựng cơ chế minh bạch, nhất quán để doanh nghiệp yên tâm tham gia. Cụ thể, chính quyền thành phố cần công khai quy trình từ đề xuất - phê duyệt - triển khai - bàn giao, đồng thời xác định rõ quyền lợi doanh nghiệp được hưởng, giúp doanh nghiệp thấy đây là đầu tư cho cộng đồng.
Khu đất làm dự án tòa tháp SJC (phường Bến Thành, TP.HCM) rào tôn cao khoảng 5 m, bên trong cây mọc um tùm
ẢNH: SỸ ĐÔNG
Bên cạnh đó, TP.HCM có thể tạo danh mục các dự án xã hội hóa để doanh nghiệp lựa chọn, khuyến khích doanh nghiệp tham gia thiết kế sáng tạo, ưu tiên mô hình hợp tác công tư quy mô nhỏ, cho phép doanh nghiệp tham gia vận hành - bảo trì trong thời gian nhất định để đảm bảo chất lượng, ghi nhận và tôn vinh doanh nghiệp đóng góp.
"TP.HCM có thể biến mô hình xã hội hóa thành một chiến lược phát triển đô thị bền vững, nếu bảo đảm tính minh bạch, có quy hoạch rõ ràng, tạo cơ chế khuyến khích đúng mức và biến doanh nghiệp thành đối tác chứ không chỉ là nhà tài trợ", TS Trần Quang Thắng nhận định.
Doanh nghiệp đề xuất chỉnh trang chợ Bến Thành, đường Đồng Khởi
Mới đây, Văn phòng Thành ủy TP.HCM ban hành văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang liên quan công tác chỉnh trang một số tuyến đường, nút giao thông và công trình công cộng trên địa bàn.
Bí thư Thành ủy TP.HCM ghi nhận và hoan nghênh kết quả chỉnh trang tuyến đường Lê Lợi, đồng thời đánh giá đây là mô hình xã hội hóa mang lại hiệu quả tích cực, thể hiện sự chung tay, đồng hành của doanh nghiệp trong quá trình phát triển đô thị theo hướng văn minh, hiện đại.
Doanh nghiệp mong muốn tiếp tục tài trợ chỉnh trang khu vực chợ Bến Thành, đường Đồng Khởi, đường Nguyễn Huệ, vòng xoay và một số không gian công cộng đang xuống cấp.
Trên cơ sở đề xuất của doanh nghiệp, Bí thư Thành ủy TP.HCM đề nghị các cơ quan chức năng khẩn trương làm việc với các đơn vị, vận động xã hội hóa để tiếp tục triển khai, lựa chọn một số công trình, hạng mục có thể làm sớm, phấn đấu hoàn thành trước Tết Nguyên đán năm 2026.
