Bởi các quy định mới theo Nghị định 340/2025, có hiệu lực từ 9.2, tập trung quản lý hoạt động kinh doanh và chống buôn lậu, không ảnh hưởng đến quyền sở hữu và giao dịch tài sản hợp pháp của người dân.
Đọc các thông tin sẽ bị tịch thu vàng không rõ nguồn gốc, chị H.C (ở P.Thông Tây Hội, TP.HCM) lo lắng cho hay nhiều năm nay, chị mua nhẫn, vòng vàng ở một số tiệm quanh khu vực chợ Gò Vấp (P.Gò Vấp, TP.HCM), nhưng chỉ có giấy bảo đảm ghi nhận thông tin về trọng lượng, chất lượng, giá... chứ không có hóa đơn. Khi cần bán, chị mang sản phẩm cùng giấy này ra tiệm vàng, nhân viên sẽ kiểm tra lại sản phẩm và ra giá thu lại tùy theo hiện trạng.
Người dân nên mua bán vàng miếng tại các cơ sở kinh doanh có giấy phép để tránh rủi ro
ẢNH: ĐÀO NGỌC THẠCH
Theo chị H.C, lâu nay mua vàng ở tiệm nào thường bán cho tiệm đó; nếu tiệm có đóng cửa, mang qua tiệm khác thì họ sẽ kiểm tra chất lượng và có khi bị ép giá. Nay lại nghe nói mua bán phải có hóa đơn, nếu không sẽ bị tịch thu vàng, nên chị cũng hoang mang.
Tương tự, chị Đ.T.T (ở P.Xóm Chiếu, TP.HCM) thắc mắc: "Trước giờ tôi mua vàng đầu tư nhưng không thể giữ hết hóa đơn, chứng từ, cũng có loại bị mất hóa đơn; rồi vàng cưới để lại không bán, khi có giá tôi muốn bán, nếu không chứng minh được hóa đơn thì số vàng ấy bị tịch thu hết sao?".
Đó là những thắc mắc của nhiều người dân khi nghe hoặc đọc được những thông tin trên mạng xã hội rằng từ ngày 9.2.2026, khi mua bán vàng không có hóa đơn, giấy phép thì sẽ bị cơ quan chức năng tịch thu vàng. Đây là một trong những quy định mới theo Nghị định 340/2025 (NĐ 340) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, có hiệu lực từ ngày 9.2 tới. Tuy nhiên, cần phải hiểu đúng và xác định đối tượng bị áp dụng chế tài trong lĩnh vực này.
KHÔNG NHẮM ĐẾN NGƯỜI DÂN GIỮ VÀNG
Giải thích rõ hơn về NĐ 340, luật sư (LS) Hoàng Hà (Đoàn LS TP.HCM) nêu, NĐ này bao phủ nhiều mảng từ quản trị tổ chức tín dụng đến ngoại hối, kinh doanh vàng, phòng chống rửa tiền và an toàn công nghệ thông tin; đồng thời NĐ áp dụng cho cả cá nhân và tổ chức.
"Chế tài cho tổ chức, cá nhân vi phạm gồm có cảnh cáo, phạt tiền và xử phạt bổ sung gồm đình chỉ, tước giấy phép và tịch thu tang vật, trong đó có tịch thu vàng. NĐ liệt kê tịch thu vàng là một hình thức xử phạt bổ sung, cụ thể là chỉ gắn "tịch thu vàng" với hành vi vi phạm tại khoản 8 điều 28", LS Hoàng Hà chia sẻ.
Theo LS, khoản 8 điều 28 tại NĐ 340 mô tả 3 nhóm hành vi vi phạm nghiêm trọng quy định trong hoạt động kinh doanh vàng gồm: sản xuất, kinh doanh mua, bán vàng miếng nhưng không có giấy phép sản xuất, kinh doanh mua, bán vàng miếng; thực hiện xuất khẩu hoặc nhập khẩu vàng nguyên liệu, vàng miếng không có giấy phép do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp theo quy định của pháp luật; hoạt động kinh doanh vàng khác khi chưa được cấp có thẩm quyền cấp giấy phép theo quy định của pháp luật.
"Trong điều 28 không có câu nào nói "vàng không có hóa đơn" là hành vi để tịch thu. NĐ không quy định "không có hóa đơn" là căn cứ riêng để tịch thu vàng của người dân. Các hành vi bị xử phạt được mô tả theo hướng không phép, sai phép, vi phạm quy định thanh toán, niêm yết, ghi nhãn… chứ không phải "thiếu hóa đơn" đối với người dân giữ vàng. Nói cách khác, "tịch thu vàng" trong NĐ 340 chủ yếu gắn với vi phạm điều kiện cấp phép trong kinh doanh vàng chứ không phải một quy tắc "ai giữ vàng không hóa đơn thì bị tịch thu", LS Hoàng Hà nhấn mạnh.
Cạnh đó, LS Hoàng Hà cho biết, các nhóm cơ quan, chủ thể có thẩm quyền xử phạt kèm tịch thu trong NĐ này gồm: thanh tra ngành ngân hàng; chủ tịch UBND các cấp; công an nhân dân, bộ đội biên phòng, cảnh sát biển, quản lý thị trường, hải quan. Ngoài ra, NĐ còn có phân định thẩm quyền theo từng hành vi, ví dụ công an được phân định xử phạt đối với điều 28; quản lý thị trường, biên phòng, cảnh sát biển và hải quan chỉ được giao các khoản, điểm nhất định của điều 28.
"Vì vậy, thông tin "cứ vàng không có hóa đơn là công an, quản lý thị trường được quyền tịch thu" nếu hiểu theo nghĩa tự động, đại trà, là cách diễn giải gây hoang mang và không đúng tinh thần áp dụng của NĐ 340", LS Hoàng Hà cho hay và đưa ra ví dụ cụ rằng, trường hợp người dân đang có vàng miếng trong nhà, không có hóa đơn, không rõ nguồn gốc từ xưa… thì cơ quan chức năng không thể tịch thu vì việc đang sở hữu trong trường hợp này là không vi phạm NĐ 340.
Hoặc trường hợp nếu người dân đã mua vàng ở tiệm không phép từ lâu và mang về nhà an toàn, sau này luật mới có hiệu lực thì người dân cũng không bị truy thu hay tịch thu số vàng đó (vì lúc này nó đã là tài sản cá nhân, không còn là tang vật đang trong quá trình giao dịch trái phép). Việc sở hữu, cất giữ vàng miếng hợp pháp trong gia đình là quyền của công dân và không bị ảnh hưởng bởi NĐ này. Quy định chỉ tập trung vào việc quản lý các giao dịch trên thị trường.
NGƯỜI DÂN MUA VÀNG KHÔNG ĐÚNG CHỖ VẪN BỊ PHẠT
LS Hà Hải, Phó chủ nhiệm Đoàn LS TP.HCM, khẳng định thêm, NĐ 340 đang hướng tới chế tài đối với hành vi mua bán vàng miếng tại cơ sở không có giấy phép và bị cơ quan chức năng bắt quả tang ngay tại hiện trường khi giao dịch.
Cụ thể, khoản 8 điều 28 NĐ 340 quy định đối với bên sản xuất, kinh doanh mua, bán vàng miếng nhưng không có giấy phép sản xuất, kinh doanh mua, bán vàng miếng, thì bị phạt tiền từ 300 - 400 triệu đồng, đồng thời hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm.
"Với bên mua vàng miếng tại tổ chức không có giấy phép, ở đây, một trong những đối tượng được đề cập với tư cách bên mua là người dân, thì khi vi phạm, mức phạt sẽ là cảnh cáo đối với vi phạm lần đầu; và trong trường hợp tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần, thì phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng", LS Hà Hải cho biết và nói rõ thêm điều 6 và khoản 9 điều 28 NĐ 340 không ghi hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu vàng đối với người mua vi phạm.
Song LS chia sẻ thêm, theo luật Xử lý vi phạm hành chính, một khi đã là tang vật của một hành vi vi phạm có quy định tịch thu, thì cơ quan chức năng sẽ tạm giữ và tịch thu vàng sung công quỹ. Vì vậy, để tránh các rủi ro vừa bị phạt tiền vừa mất vàng, thì người dân nên mua vàng tại các ngân hàng hoặc doanh nghiệp được Ngân hàng Nhà nước cấp phép.
Đồng thời, việc thanh toán phải đúng cách theo Nghị định 232/2025, khi "mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng và tài khoản thanh toán của doanh nghiệp kinh doanh vàng".
Trường hợp mua bán vàng miếng không có giấy phép có bị xử lý hình sự hay không, LS Lê Nhật Anh (Đoàn LS TP.Hà Nội) cho biết theo khoản 6 điều 5 NĐ 340 thì trong quá trình xem xét, xử lý một số hành vi vi phạm, nếu xét thấy hành vi vi phạm đó có dấu hiệu tội phạm thì người có thẩm quyền đang giải quyết vụ việc phải chuyển hồ sơ liên quan cho cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự theo điều 62 luật Xử lý vi phạm hành chính. "Trong các hành vi phạm theo khoản 6 điều 5 được nêu trên, không có hành vi mua vàng miếng tại tổ chức không có giấy phép, vì vậy, hành vi này theo luật chỉ bị phạt cảnh cáo, hoặc xử phạt vi phạm hành chính", LS Anh cho hay.
