Ngày 6.2, UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn nghiên cứu, tham mưu phương án giải quyết các kiến nghị của TAND khu vực 12 liên quan những khó khăn, vướng mắc trong phối hợp hoạt động tố tụng với chính quyền cấp xã, phường.
Trước đó, TAND khu vực 12 - Lâm Đồng (đóng tại khu vực thuộc huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận cũ) có báo cáo gửi TAND tỉnh và UBND tỉnh, đồng thời kiến nghị tháo gỡ hàng loạt vướng mắc trong phối hợp hoạt động tố tụng với chính quyền cấp xã, phường.
Một vụ án liên quan đến đất đai
ẢNH: THUẬN TRẦN
Theo TAND khu vực 12, vướng mắc đầu tiên phát sinh từ việc một số UBND xã, phường từ chối thực hiện việc tống đạt văn bản tố tụng theo quy định.
Cụ thể, UBND phường Hàm Thắng (bao gồm phường Xuân An của thành phố Phan Thiết; xã Hàm Thắng, thị trấn Phú Long của huyện Hàm Thuận Bắc cũ sáp nhập lại) không tiếp nhận giấy triệu tập do TAND khu vực 12 chuyển đến để tống đạt cho đương sự mà trả lại cho tòa án, dù đây là trách nhiệm của chính quyền cơ sở theo quy định pháp luật.
TAND khu vực 12 cho rằng, việc UBND phường Hàm Thắng trả lại giấy tờ đã khiến thủ tục tố tụng bị kéo dài, vụ án chậm được giải quyết, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.
Tòa án cho biết đã nhiều lần trao đổi, làm việc với lãnh đạo địa phương, song tình trạng trên vẫn không được khắc phục. Nguyên nhân được các xã, phường đưa ra chủ yếu là thiếu nhân lực, khối lượng công việc quá tải.
Vướng mắc thứ hai, liên quan hoạt động xem xét tại chỗ và định giá tài sản, đây là khâu then chốt trong giải quyết tranh chấp đất đai.
Theo quy định, hội đồng định giá phải đủ thành phần chuyên môn về tài chính, hạ tầng và đất đai do UBND cấp xã cử người tham gia. Tuy nhiên, tại phường Hàm Thắng, xã Hàm Liêm và xã Hàm Thuận, chính quyền chỉ cử một cán bộ tham gia, thay vì phải đủ 3 nhân sự chuyên môn khác nhau. Việc thiếu thành phần buộc tòa án phải hoãn định giá, kéo dài thời gian giải quyết và phát sinh chi phí cho đương sự.
Vướng mắc thứ ba là tình trạng chậm cung cấp thông tin, hồ sơ đất đai phục vụ công tác giải quyết tranh chấp. Dù tòa án đã gửi đầy đủ văn bản yêu cầu kèm theo tài liệu liên quan, nhiều UBND xã, phường vẫn phản hồi rất chậm, thậm chí không phản hồi.
Tình trạng này tập trung ở các địa bàn có số lượng tranh chấp đất đai lớn như khu vực Hàm Thắng, Phú Long, Xuân An và Ma Lâm (nay thuộc phường Hàm Thắng và xã Hàm Thuận). Hệ quả là nhiều vụ án tồn đọng, không thể đưa ra xét xử đúng hạn.
Đề nghị tháo gỡ kịp thời, không để "khoảng trống trách nhiệm"
Từ thực tế trên, TAND khu vực 12 kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các xã, phường thực hiện nghiêm trách nhiệm phối hợp tố tụng, bảo đảm tống đạt kịp thời, cử đủ thành phần định giá và cung cấp hồ sơ đúng thời hạn.
Đồng thời, TAND khu vực 12 cũng đề nghị TAND tỉnh tăng cường chỉ đạo nghiệp vụ, phối hợp rà soát lại các quy chế phối hợp sau sáp nhập, để tránh tạo ra "khoảng trống trách nhiệm" ở cấp cơ sở.
Một vụ cưỡng chế hành chính liên quan đất đai ở phường Mũi Né, trước đây thuộc thành phố Phan Thiết, Bình Thuận
ẢNH: QUẾ HÀ
Theo một luật sư đang có vụ kiện hành chính tại TAND khu vực 12, bản chất của vấn đề không nằm ở "thủ tục kỹ thuật", mà là "kỷ luật hành chính" trong thực thi pháp luật.
"Khi cấp xã trở thành đầu mối chính sau sắp xếp đơn vị hành chính, mọi sự chậm trễ ở cấp này đều tác động trực tiếp đến hoạt động xét xử. Thiếu một thủ tục tố tụng là hoãn một phiên tòa. Thiếu một cán bộ định giá là đình lại cả vụ án. Trễ một bộ hồ sơ đất đai là kéo dài tranh chấp của người dân thêm nhiều tháng, thậm chí nhiều năm", vị luật sư nói.
Cũng theo luật sư này, trong bối cảnh án hành chính về đất đai chiếm tỷ lệ lớn, nếu không kịp thời chấn chỉnh, số vụ án tồn đọng sẽ gia tăng, khiếu kiện kéo dài và có nguy cơ phát sinh nhiều hệ lụy xã hội.
Theo lãnh đạo UBND tỉnh Lâm Đồng, sau khi nhận được kiến nghị của TAND khu vực 12, Chủ tịch UBND tỉnh đã giao Sở Tư pháp chủ trì, phối hợp TAND tỉnh và các cơ quan liên quan tham mưu cho UBND tỉnh hướng tháo gỡ ngay trong tháng 2.
Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng đồng thời có công văn gửi các sở ngành và chính quyền phường, xã yêu cầu tổ chức quán triệt đầy đủ quy định pháp luật về trách nhiệm chuyển giao tài liệu, cung cấp thông tin, chứng cứ, thẩm định tại chỗ, định giá tài sản theo bộ luật Tố tụng dân sự và luật Tố tụng hành chính đến từng cán bộ, công chức, viên chức để thực hiện nghiêm túc.
Đồng thời, khẩn trương rà soát các quy chế phối hợp giữa UBND và TAND 3 tỉnh Đắk Nông, Bình Thuận, Lâm Đồng trước sáp nhập; đánh giá mức độ phù hợp với pháp luật hiện hành và thực tiễn quản lý; kịp thời tổng hợp, báo cáo, đề xuất xử lý lên UBND tỉnh giải quyết đúng quy định pháp luật.
