Suốt nhiều thập niên, Aur dường như "ngủ quên", chìm trong bóng tối của núi rừng và sự cách trở. Giờ đây, ngôi làng ấy đã bước sang một chương mới - chương của ánh sáng, của niềm tin và hy vọng.
Làng Aur nằm giữa rừng già, quanh năm mây mù bao phủ
ẢNH: MẠNH CƯỜNG
KỲ TÍCH ĐẾN VỚI AUR
Hành trình vào Aur không dành cho những người yếu tim. Con đường mòn vắt qua những triền núi dựng đứng, băng qua hàng chục con suối cắt ngang rừng sâu. Sau hơn 6 giờ đồng hồ băng rừng, khi nắng chiều vừa tắt, bóng rừng khép lại phía sau, Aur hiện ra trước mắt với những mái nhà lưa thưa nép mình dưới tán cây cổ thụ, ánh lửa bếp leo lắt và tiếng cười nói của lũ trẻ vang vọng giữa không gian tĩnh mịch. Suốt hàng chục năm qua, ánh trăng gần như là nguồn sáng duy nhất khi đêm xuống.
Aur chỉ có 23 hộ dân với gần 200 nhân khẩu (100% là đồng bào Cơ Tu). Ngôi làng này từng được người miền xuôi gọi là "làng 4 không": không điện, không đường, không chợ, không sóng điện thoại. Cuộc sống người dân gắn chặt với nương rẫy, với con suối đầu nguồn và những cánh rừng già bao bọc bốn bề. Khi mặt trời khuất núi, cả làng chìm vào bóng tối. Trẻ em ôn bài bên bếp lửa, người già ngồi kể chuyện trong ánh trăng non hắt qua vách nứa. Đêm ở Aur yên tĩnh đến mức có thể nghe rõ tiếng gió lùa qua từng tán lá, văng vẳng như nhịp thở của đại ngàn.
Đường mòn dẫn vào làng Aur
ẢNH: MẠNH CƯỜNG
Trong ký ức của già làng Ating Del, trưởng thôn Aur, bóng tối gần như là một phần không thể tách rời của ngôi làng được ví "sạch như Singapore" giữa đại ngàn Trường Sơn. "Hàng chục năm qua, Aur luôn chìm trong bóng tối khi đêm xuống, muốn may vá, học chữ cũng khó. Trăng tròn thì còn đỡ, trăng khuyết là cả làng tối om. Đêm hội hay lễ đâm trâu chỉ sáng bằng đuốc. Chiêng trống vừa dứt là bóng tối lại bao trùm", già làng Ating Del kể bên bếp lửa nhà gươl, giọng trầm như nhịp thở của rừng sâu.
Cuộc sống không điện kéo dài hàng chục năm, không chỉ bất tiện, mà còn là rào cản lớn đối với học tập, tiếp cận thông tin và phát triển kinh tế - xã hội. Những hộ gia đình Cơ Tu, với lối sống tự cung tự cấp, quen với việc nhịp ngày theo nắng theo mưa, dường như đã chấp nhận số phận của một cộng đồng biệt lập giữa thiên nhiên. Nhưng rồi, thay đổi đã đến, không ồn ào, mà lặng lẽ như chính nhịp sống ở Aur.
Người dân làng Aur chơi thể thao dưới ánh điện mặt trời
ẢNH: MẠNH CƯỜNG
Năm nay, giấc mơ có điện của người Aur đã thành hiện thực nhờ dự án điện năng lượng mặt trời với tổng vốn đầu tư hơn 2,4 tỉ đồng. Trong điều kiện địa hình hiểm trở, việc kéo điện lưới quốc gia gần như bất khả thi, thì nắng trời trở thành lời giải tối ưu. Hệ thống gồm 80 tấm pin công suất 580 W, 20 pin lưu trữ 25 kW, inverter và đường dây hạ thế 3 pha dài khoảng 300 m. Một công trình không lớn, nhưng là cả một kỳ tích đối với Aur.
Ngày những tấm pin đầu tiên được lắp đặt, người dân đến xem đông như hội. Họ chạm tay vào những tấm kính xanh sẫm, ngỡ ngàng trước thứ công nghệ có thể "nhốt" ánh mặt trời để thắp sáng đêm tối. Đến khi hệ thống vận hành, khoảnh khắc những bóng đèn đầu tiên đồng loạt sáng lên, cả làng gần như lặng đi. Ánh điện trắng dịu xua tan màn đêm quen thuộc, soi rõ từng lối đi đất đỏ, từng gương mặt rạng rỡ. Trẻ con reo lên thích thú, người lớn đứng lặng, mắt ánh lên niềm vui khó tả.
Ánh điện vắt qua mái nhà sàn
ẢNH: MẠNH CƯỜNG
Từ ánh sáng ấy, nhịp sống ở Aur bắt đầu đổi khác. Buổi tối không còn là khoảng thời gian nghỉ ngơi "bất đắc dĩ". Trẻ em học bài dưới ánh đèn, người lớn sửa nông cụ, dệt thổ cẩm, sinh hoạt cộng đồng rộn ràng hơn. Những chiếc radio, ti vi nhỏ lần đầu vang lên tiếng nói từ miền xuôi, mang theo thông tin, kiến thức và cả những giấc mơ mới. "Cái bụng người Cơ Tu ưng cái điện này lắm. Có điện, dân làng thấy mình không bị bỏ lại phía sau. Mai này đường sá thuận lợi hơn, Aur sẽ còn đẹp hơn, giàu hơn", già làng Ating Del cười hiền, ánh mắt phản chiếu ánh đèn trên trần nhà gươl.
KHI NIỀM TIN BỪNG SÁNG
Đêm Aur giờ đây không còn tĩnh mịch đến nao lòng. Từ trên cao nhìn xuống, ngôi làng như một chòm sao nhỏ giữa thung lũng.
Aur chỉ có 23 hộ dân với gần 200 nhân khẩu
ẢNH: MẠNH CƯỜNG
Chị Alăng Thị Nguyệt xúc động nói trước đây tối đến chỉ biết ngủ sớm hoặc ngồi bên bếp lửa. Giờ có điện, chị em phụ nữ có thể dệt thêm vải, đan gùi bán cho khách. Cả làng quây quần xem ti vi, biết thêm cách làm ăn, biết thế giới ngoài kia rộng lớn đến nhường nào. "Ánh sáng này không chỉ giúp chúng tôi nhìn thấy ban đêm, mà còn giúp thấy được con đường phía trước. Con đường đến với học hành, tri thức và cuộc sống tốt đẹp hơn", chị Nguyệt chia sẻ.
Ông Briu Quân, Chủ tịch UBND xã A Vương, cho hay bà con Cơ Tu ở thôn Aur vui mừng, phấn khởi khi lần đầu tiên được sử dụng nguồn điện ổn định. Địa phương luôn xác định muốn dân thoát nghèo bền vững, trước hết phải có ánh sáng văn hóa. Với địa hình đặc thù như thôn Aur, việc đầu tư hệ thống năng lượng mặt trời là bước đi đột phá. "Số tiền hơn 2,4 tỉ đồng không chỉ là con số tài chính, đó là tấm lòng của Nhà nước dành cho đồng bào. Giờ đây, mỗi mái nhà ở Aur không chỉ có ánh sáng để sinh hoạt, mà quan trọng hơn, đó là ánh sáng của niềm tin vào sự đổi mới", ông Quân nói.
Ngôi làng Aur nằm biệt lập giữa rừng già
ẢNH: MẠNH CƯỜNG
Và như thế, Aur - ngôi làng từng "ngủ quên" giữa rừng sâu đã thực sự bừng sáng. Không chỉ bằng ánh điện từ những tấm pin năng lượng mặt trời, mà bằng khát vọng vươn lên, bằng niềm tin vào ngày mai của những con người bao đời bám rừng, giữ núi nơi biên viễn Trường Sơn.
