Đường về quê gần lại, nhưng đủ kiểu ùn tắc
Nghỉ tết 9 ngày, anh Phan Văn Tuyến (Hà Nội) quyết định lái xe đưa vợ con về Gia Lai ăn tết, vừa thong thả nghỉ ngơi, vừa ngắm cảnh đẹp dọc đường. Những năm trước, khi cao tốc chưa thông toàn tuyến, lúc thì anh phải chạy đường Hồ Chí Minh, lúc phải vòng lại về QL1. "Nếu chạy QL1 thì về tới Gia Lai phải mất gần 30 tiếng đồng hồ chạy liên tục. Năm nay, nếu chạy liên tục, tôi chỉ mất hơn 20 tiếng lái xe, giảm được cả gần 10 tiếng. Sáng 25 âm lịch xuất phát sớm từ Hà Nội lúc 5 giờ sáng, sau khi dừng nghỉ ăn trưa tại Hà Tĩnh, đến 19 giờ đã có mặt ở Đà Nẵng nghỉ đêm, chiều tối hôm sau là có mặt ở quê nhà", anh Tuyến chia sẻ. Đường về quê ngắn lại, mặt đường êm hơn, không bị nhiều giao cắt, không phải lo tránh xe máy, xe thô sơ như quốc lộ. Chưa kể quốc lộ rất nhiều biển báo, nhiều đoạn thay đổi tốc độ, rất dễ "dính" phạt nguội.
Những tuyến đường cao tốc chỉ 2 làn xe mỗi bên oằn mình gánh lượng phương tiện lớn
ẢNH: ĐỘC LẬP
Dù vậy, vẫn còn những bất cập trên hệ thống cao tốc khiến hành trình về quê ăn tết chưa thực sự trọn vẹn. Nhiều đoạn tuyến chỉ có 4 làn xe, không có làn dừng khẩn cấp, nên chỉ cần xảy ra sự cố va chạm cũng khiến toàn tuyến tắc nghẽn. Theo anh Phan Văn Tuyến, đoạn Cam Lộ - La Sơn (qua Quảng Trị) đang thi công, giới hạn tốc độ chỉ 50 km/giờ khiến việc di chuyển rất chậm, mất nhiều thời gian. Nhiều thời điểm đường vắng nhưng chỉ được chạy tốc độ chậm khiến tài xế cũng ức chế.
Cùng tâm trạng hào hứng trải nghiệm tuyến cao tốc liền dải Bắc - Nam, năm nay, nhiều gia đình từ TP.HCM chọn tự chạy xe về quê ở miền Tây và miền Trung để đón tết. Thế nhưng, hành trình trở lại TP.HCM sau tết lại đầy gian nan.
Muốn mở rộng một con đường, làm thêm làn dừng khẩn cấp không hề đơn giản. Mặt bằng và vốn là 2 bài toán khó nhất. May mắn là thời gian qua, sau khi có Nghị quyết 68 và hàng loạt nghị quyết ủng hộ kinh tế tư nhân, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đề xuất tham gia dự án mở rộng đường bộ cao tốc Bắc – Nam. Thực tế triển khai các dự án hạ tầng giao thông theo phương thức PPP trong thời gian gần đây cho thấy nhiều nhà đầu tư có năng lực tốt, rút ngắn được tiến độ dự án, đảm bảo chất lượng tiêu chuẩn. Chính phủ và Bộ Xây dựng cần tận dụng hiệu quả thời cơ này, có những cơ chế, chính sách tạo mọi điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tư nhân tham gia các dự án mở rộng cao tốc, sớm hoàn thiện mạng lưới cao tốc hoàn chỉnh đúng quy hoạch.
PGS-TS Trần Chủng,
Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ VN
Khuya 22.2 (mùng 6 tết), dòng người từ miền Tây đổ về TP.HCM tăng mạnh khiến nhiều tuyến đường kẹt xe nghiêm trọng, nhiều người đi từ Đồng Tháp về TP.HCM mất hơn 8 tiếng. Đặc biệt là tuyến cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận hướng các tỉnh miền Tây đi TP.HCM, lượng xe tăng đột biến, lực lượng cảnh sát giao thông phải chặn xe đi lên cao tốc tại một số nút giao thông, buộc tài xế phải đi bằng các tuyến đường khác. Nhiều tài xế sau khi đi từ miền Tây lên TP.HCM bằng tuyến QL1, qua khu vực Cái Bè, Cai Lậy…, lại phải tiếp tục tìm đường để đi vào cao tốc.
Phương tiện đã tăng cao đột biến, trên tuyến TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận lại thường xuyên xảy ra tai nạn liên hoàn, khiến tình trạng ùn tắc càng thêm nghiêm trọng. Chỉ có 4 làn xe, mỗi chiều 2 làn, không có làn dừng khẩn cấp nên chỉ cần một sự cố nhỏ, tai nạn nhỏ cũng rất khó để giải tỏa nhanh, dẫn đến nghẹt ứ cả tuyến. Tại một số thời điểm lưu lượng vượt quá cao, lực lượng chức năng phải tổ chức hướng dẫn phương tiện di chuyển vào làn dừng khẩn cấp trên cao tốc TP.HCM - Trung Lương nhằm giải tỏa áp lực giao thông, tránh ùn tắc kéo dài. Mặc dù chấp hành theo hướng dẫn của CSGT nhưng tài xế cũng vừa chạy vừa lo sẽ bị xử phạt nguội. Sau đó, Đội CSGT đường bộ cao tốc số 7 lên tiếng trấn an người dân rằng những trường hợp di chuyển theo hiệu lệnh của CSGT trong thời gian này sẽ không bị xử phạt.
Hướng từ miền Trung về TP.HCM sau tết dù đa phần đều là các tuyến cao tốc mới đưa vào khai thác nhưng tình hình cũng không khá hơn. Vì mạng lưới cao tốc dọc tuyến Vân Phong - Nha Trang, Nha Trang - Cam Lâm, Cam Lâm - Vĩnh Hảo và Vĩnh Hảo - Phan Thiết chỉ có 2 làn xe, tốc độ tối đa 90 km/giờ và không có làn dừng khẩn cấp xuyên suốt nên khi số lượng trạm dừng nghỉ hiếm hoi quá tải, nhiều lái xe đã bất chấp nguy hiểm, xếp hàng ngay trên làn đường xe chạy để chờ vào trạm dừng, tạo nên khung cảnh vô cùng hỗn loạn, xấu xí và tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn liên hoàn.
Cấp thiết nâng cấp, mở rộng
Với những tài xế thường xuyên di chuyển trên cao tốc từ TP.HCM đi miền Tây, việc cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận đầu tư giai đoạn sau này nhưng vẫn chỉ giữ quy mô 4 làn xe là điều rất khó hiểu. Bởi, với đặc thù đi qua vùng ĐBSCL, 2 bên cảnh quan trên tuyến phần lớn là ruộng lúa, vườn cây trái, đất nông nghiệp, không xen quá nhiều vào khu dân cư nên phần giải phóng mặt bằng sẽ không quá khó khăn. Vậy mà tuyến đường vẫn phải chịu cảnh "oằn mình" quá tải suốt 1 thập niên, ì ạch mãi tới cuối tháng 12.2025 vừa qua mới có thể chính thức khởi công dự án mở rộng.
Ô tô xếp hàng dài tại trạm dừng chân tạm trên cao tốc Cam Lâm - Vĩnh Hảo
ẢNH: CHÍ TÂM
Trên cả nước, tuyến cao tốc Bắc - Nam phía đông từ Lạng Sơn đến Cà Mau dài 2.055 km đều đã được quy hoạch quy mô từ 6 - 12 làn xe, nhưng do nhiều yếu tố đặc biệt là vốn, giai đoạn 1 mới chỉ đầu tư xây dựng chủ yếu 4 làn xe hạn chế.
Thời gian qua, nhiều địa phương cũng đã có văn bản đề nghị Bộ Xây dựng báo cáo Thủ tướng Chính phủ đầu tư hoàn chỉnh cao tốc Bắc - Nam qua địa bàn. Mới nhất trong văn bản gửi Bộ Xây dựng, UBND tỉnh Thanh Hóa cho biết cao tốc Bắc - Nam qua tỉnh dài gần 100 km, thuộc 3 dự án thành phần: Mai Sơn - QL45, QL45 - Nghi Sơn và Nghi Sơn - Diễn Châu. Các đoạn tuyến đã hoàn thành giai đoạn 1 với quy mô 4 làn xe, chiều rộng nền đường 17 m, chiều rộng mặt đường
16 m. Do quy mô 4 làn xe hạn chế, dải dừng xe khẩn cấp bố trí không liên tục (chiều dài ngắn, bề rộng hẹp, không đủ an toàn cho xe tải lớn dừng đỗ), tuyến cao tốc Bắc - Nam qua tỉnh đã bộc lộ nhiều bất cập, khó khăn trong công tác cứu hộ, cứu nạn, tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ rủi ro khi xe di chuyển với tốc độ cao trên toàn tuyến.
Điển hình là vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn về người và tài sản xảy ra ngày 14.1 tại Km 334+300 cao tốc Mai Sơn - QL45 thuộc địa phận xã Đồng Tiến. Một trong những nguyên nhân gây tai nạn là lượng xe lưu thông thực tế rất lớn, đã vượt quá năng lực thông hành của tuyến đường, trong khi điều kiện hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu. Trước lưu lượng phương tiện tăng cao, UBND tỉnh Thanh Hóa đề nghị mở rộng các dự án thành phần qua địa bàn lên quy mô 6 làn xe, có làn dừng khẩn cấp liên tục, hệ thống chiếu sáng toàn tuyến, chiều rộng nền đường 32,25 m theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về đường bộ cao tốc.
PGS-TS Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ VN, nhìn nhận: Giai đoạn trước, do điều kiện kinh tế hạn hẹp, khó khăn về nguồn vốn khiến các nhà quản lý buộc phải lựa chọn phương án đầu tư phân kỳ, xây dựng những tuyến đường gọi là cao tốc nhưng lại chưa được đầu tư hoàn chỉnh những hạng mục theo đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn. Mục đích là sớm có đường để giải tỏa áp lực giao thông. Vấn đề là việc khai thác theo phân kỳ thường bị kéo dài quá kế hoạch. Đơn cử như cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận, dự báo giai đoạn hoàn thiện phải làm 6 làn xe, giai đoạn 1 làm trước 4 làn nhưng giai đoạn sau chậm trễ tới 10 năm. Mặt khác, lưu lượng xe thực tế tăng trưởng rất nhanh tỷ lệ thuận với tăng trưởng của kinh tế, nên không thể không ùn tắc. Khi đó, những công năng của cao tốc lại không được đảm bảo.
