Đây là khuyến nghị được TS Trần Hậu Ngọc, Phó chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia (Bộ KH-CN) nêu tại họp báo thường kỳ tháng 1 của Bộ KH-CN ngày 29.1, trước lo ngại về an toàn thực phẩm trong dịp cao điểm tiêu dùng tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
TS Trần Hậu Ngọc, Phó chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia
ẢNH: MAI HÀ
Theo ông Trần Hậu Ngọc, thời gian qua, các vấn đề liên quan đến nguồn gốc, chất lượng thực phẩm lưu thông trên thị trường nhận được sự quan tâm lớn của xã hội, đặc biệt trong dịp tết.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo 389 quốc gia về chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, Bộ KH-CN đã ban hành văn bản yêu cầu tăng cường hiệu quả quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Theo đó, Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia đang tổ chức triển khai các nhiệm vụ theo quy định, đồng thời phối hợp thực hiện Kế hoạch số 1941 của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm, tập trung vào dịp tết Nguyên đán và mùa lễ hội xuân 2026.
Một trong những giải pháp cụ thể là cử cán bộ tham gia các đoàn kiểm tra liên ngành do Bộ Công thương và Bộ Y tế chủ trì tại các địa phương như Đắk Lắk, Lâm Đồng, Tuyên Quang, Lào Cai. Hoạt động này nhằm đánh giá thực tế công tác bảo đảm an toàn thực phẩm, kịp thời phát hiện vi phạm, đồng thời bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
Bên cạnh kiểm tra trực tiếp, việc ứng dụng khoa học, công nghệ được xem là công cụ then chốt trong bối cảnh hàng giả, hàng kém chất lượng ngày càng tinh vi, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử.
TS Trần Hậu Ngọc cho biết, các luật sửa đổi liên quan đến tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và chất lượng sản phẩm, hàng hóa đã bổ sung nhiều công cụ quản lý hiện đại như phân loại sản phẩm theo mức độ rủi ro, truy xuất nguồn gốc, nhãn điện tử, "hộ chiếu số" của sản phẩm và hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa quốc gia.
"Việc sử dụng công nghệ mã số, mã vạch, truy xuất nguồn gốc, nhãn điện tử, hộ chiếu số của sản phẩm để định danh sẽ góp phần minh bạch hóa nguồn gốc, quy trình sản xuất, đặc biệt với hàng hóa bán online và thực phẩm", ông Ngọc nhấn mạnh.
Theo ông Ngọc, hiện Bộ KH-CN đã công bố 1.173 tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) về thực phẩm còn hiệu lực, trong đó có 16 TCVN về an toàn thực phẩm, 33 TCVN về truy xuất nguồn gốc và 25 TCVN về mã số, mã vạch.
Khi hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa quốc gia được vận hành đầy đủ, cơ quan quản lý có thể phát hiện sớm hàng giả, hàng kém chất lượng, thực phẩm bẩn thông qua dữ liệu về tiêu chuẩn, kết quả kiểm định, cảnh báo rủi ro và phản ánh của người tiêu dùng.
Ở góc độ người tiêu dùng, TS Ngọc khuyến nghị nên ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có công bố hợp chuẩn, hợp quy, nhãn mác đầy đủ và sử dụng công cụ truy xuất nguồn gốc, mã vạch, QR code để kiểm tra thông tin. Qua đó, bảo đảm công khai, minh bạch giữa người mua và người bán.
Đối với thực phẩm đóng gói sẵn, người dân cần chọn sản phẩm có ghi rõ và công bố đầy đủ thông tin về số lượng, định lượng theo quy định.
Đối với thực phẩm không đóng gói sẵn, nên mua tại các điểm bán sử dụng cân, dụng cụ đo đã được kiểm định và còn hiệu lực, nhằm hạn chế rủi ro trong dịp tết - thời điểm nhu cầu tiêu dùng tăng cao.
